“Reset” quan hệ Ấn–Trung của Modi: Cơ hội mới hay chỉ là ảo tưởng ngoại giao?

Tín hiệu hòa giải bất ngờ từ Bắc Kinh

Trong chuyến công du hiếm hoi tới Trung Quốc sau bảy năm, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã nắm tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin tại hội nghị Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO). Đây được xem là hình ảnh biểu tượng, phát đi tín hiệu rằng New Delhi sẵn sàng “hạ nhiệt” căng thẳng với Bắc Kinh sau nhiều năm quan hệ rơi vào thế đối đầu vì tranh chấp biên giới Himalaya.

Không chỉ dừng lại ở cử chỉ ngoại giao, hai nước cũng đã nối lại đối thoại quân sự, khôi phục một số đường bay bị gián đoạn trong giai đoạn dịch bệnh và xung đột biên giới. Động thái này xuất hiện đúng lúc Mỹ – dưới thời Tổng thống Donald Trump – gia tăng áp lực thuế quan, buộc Ấn Độ phải tìm thêm “lá chắn ngoại giao” để giảm thiểu rủi ro.

Reset này khó kéo dài

Dù vậy, theo nhận định từ Bloomberg, nỗ lực “reset” này nhiều khả năng chỉ là “wishful thinking” – tức là một mong ước đẹp nhưng thiếu thực tế.

Lý do là bởi mâu thuẫn cốt lõi vẫn chưa được giải quyết:

Tranh chấp biên giới vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát.

Hai nền kinh tế cạnh tranh khốc liệt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

New Delhi vẫn dè chừng ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh tại Nam Á và Ấn Độ Dương.

Lịch sử cho thấy quan hệ Ấn–Trung thường “ấm lên trong ngắn hạn” nhưng nhanh chóng rơi vào vòng xoáy nghi kỵ, đặc biệt khi lợi ích chiến lược không đồng nhất.

Lợi ích chiến lược: Đồng minh hay đối thủ?

Với Ấn Độ, việc làm “mềm” với Trung Quốc giúp Modi có thêm lựa chọn trong bối cảnh Mỹ gây sức ép mạnh tay về thuế quan và vấn đề năng lượng Nga. Đây cũng là cách New Delhi tránh bị rơi vào tình thế “một mình chống lại cả hai siêu cường”.

Với Trung Quốc, việc “hòa giải” với Ấn Độ tạo thêm đối trọng trước Mỹ và mở rộng ảnh hưởng của SCO như một “liên minh không chính thức” thay thế cho trật tự do phương Tây dẫn dắt. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn nhìn New Delhi như một đối thủ tiềm tàng, nhất là tại các tuyến hàng hải chiến lược ở Ấn Độ Dương.

Với Mỹ, động thái này đặt ra bài toán khó. Washington muốn duy trì Ấn Độ như một đối tác an ninh trong khu vực, nhưng chính sách thuế quan và áp lực kinh tế từ Trump có thể đẩy New Delhi về phía Bắc Kinh và Moscow.

“Reset” chỉ là tạm thời?

Các nhà phân tích cho rằng, quan hệ Ấn–Trung sau hội nghị SCO có thể bước vào giai đoạn “chung sống tạm thời”, nhưng khó trở thành một sự xoay trục chiến lược bền vững.

Nguyên nhân:

Lòng tin giữa hai bên vẫn rất thấp.

Bất kỳ xung đột biên giới mới nào cũng có thể “đánh sập” tiến trình hòa giải.

Thương mại song phương dù lớn nhưng mất cân bằng, khiến New Delhi lo ngại rơi vào thế phụ thuộc.

Điều này có nghĩa là cái gọi là “reset” nhiều khả năng chỉ dừng lại ở mức chiến thuật ngắn hạn, thay vì một sự thay đổi cấu trúc quan hệ lâu dài.

Tác động đối với kinh tế và khu vực

Việc Ấn Độ và Trung Quốc phát tín hiệu “hạ nhiệt” quan hệ mang lại những lợi ích ngắn hạn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Với Ấn Độ, đây là cơ hội giảm bớt sức ép từ chính sách thuế quan cứng rắn của Mỹ và mở rộng kênh ngoại giao để bảo vệ lợi ích chiến lược. Tuy nhiên, New Delhi cũng đối mặt nguy cơ ngày càng phụ thuộc vào thương mại với Trung Quốc, vốn đang mất cân bằng nghiêm trọng. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc hưởng lợi khi củng cố vai trò trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và tạo thế liên minh mềm cùng Nga và Ấn Độ, song tranh chấp biên giới vẫn như “quả bom nổ chậm” có thể phá vỡ tiến trình này bất cứ lúc nào. Đối với Mỹ, động thái hòa giải đặt ra thách thức mới, bởi Washington muốn giữ Ấn Độ như đối tác an ninh chủ chốt, nhưng chính sách kinh tế của chính quyền Trump lại khiến New Delhi tìm đến Bắc Kinh để cân bằng. Trong khi đó, các quốc gia ASEAN và khu vực Ấn Độ Dương có thể tận dụng thêm không gian ngoại giao linh hoạt, song vẫn phải đối mặt với nguy cơ chuỗi cung ứng bất ổn nếu căng thẳng Ấn–Trung tái bùng phát.