Quân bài chưa lật của Tehran

Trong khi Washington tự tin tuyên bố nắm giữ mọi quân bài chiến lược để đưa Iran "trở lại thời kỳ đồ đá", giới chuyên gia quốc tế lại đưa ra cảnh báo ngược lại. "Át chủ bài" thực sự của Tehran không nằm ở những tuyên bố trực diện, mà nằm ở khả năng kích hoạt lực lượng Houthi để khóa chặt Bab al-Mandab – huyết mạch hàng hải có thể khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào cơn chấn động chưa từng có.

Việc đóng cửa đồng thời hai "yết hầu" Hormuz và Bab al-Mandab sẽ không chỉ là một cuộc khủng hoảng khu vực, mà là đòn giáng trực diện vào chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa của cả châu Á lẫn châu Âu.

Houthi cảnh báo sẽ đóng cửa eo biển Bab al-Mandab nếu các nước vùng Vịnh tham chiến.

Tuyên bố cứng rắn của Donald Trump về việc “nắm toàn bộ quân bài” trong cuộc đối đầu với Iran chưa phản ánh hết thực tế. Theo giới phân tích, Tehran vẫn còn một đòn bẩy quan trọng – không nằm ở chính họ, mà ở các lực lượng đồng minh trong khu vực.

Cảnh báo từ phía Iran cho thấy lực lượng Houthi tại Yemen sẵn sàng nâng mức can dự nếu xung đột leo thang hoặc các quốc gia vùng Vịnh nhập cuộc. Dù chưa trực tiếp phong tỏa tuyến hàng hải, khả năng này vẫn được xem là “quân bài để dành”.

Trong bối cảnh Eo biển Hormuz đã bị siết chặt, trọng tâm rủi ro dịch chuyển sang Eo biển Bab al-Mandab – điểm nối giữa Biển Đỏ và Vịnh Aden. Nếu cả hai nút thắt này đồng thời bị gián đoạn, thương mại và năng lượng toàn cầu có thể đối mặt cú sốc chưa từng có.

Việc Houthi chưa hành động cho thấy sự tính toán. Họ có thể đang chịu ràng buộc chiến lược, hoặc chờ thời điểm tối đa hóa sức ép. Tuy nhiên, khi Mỹ gia tăng hiện diện quân sự và phát tín hiệu sẵn sàng tấn công các mục tiêu năng lượng, kịch bản đáp trả bằng cách gây gián đoạn hàng hải ngày càng hiện hữu.

Bab al-Mandab từ lâu đã là huyết mạch nối Châu Âu và Châu Á, với khoảng 9 triệu thùng dầu mỗi ngày từng đi qua trước năm 2023. Đây cũng là tuyến vận chuyển container quan trọng, gắn chặt với Kênh đào Suez – mắt xích chiến lược của thương mại toàn cầu.

Đồ họa của ABC News chứng minh tầm quan trọng của hai eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb. Saudi Arabia sử dụng đường ống dẫn dầu Đông - Tây khi Iran siết chặt eo biển Hormuz, chuyển năng lượng qua eo biển Bab al-Mandeb.

Thực tế đã chứng minh mức độ nhạy cảm của tuyến đường này. Các đợt tấn công trước đây của Houthi khiến lưu lượng vận tải sụt giảm mạnh, buộc tàu thuyền phải vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian và chi phí, gây áp lực dây chuyền lên chuỗi cung ứng.

Nếu kịch bản phong tỏa tái diễn, Saudi Arabia sẽ chịu tác động trực tiếp. Dù đã sử dụng đường ống Đông – Tây để tránh Hormuz, năng lực của tuyến này gần chạm trần và vẫn phụ thuộc vào hành lang Biển Đỏ. Một điểm nghẽn mới tại Bab al-Mandab sẽ phá vỡ chiến lược phòng vệ năng lượng của Riyadh.

Hệ lụy không dừng ở dầu mỏ. Ai Cập – quốc gia sống dựa vào nguồn thu từ kênh đào Suez – có thể đối mặt cú sốc kép khi lưu lượng tàu giảm mạnh. Trong bối cảnh kinh tế vốn mong manh, bất kỳ gián đoạn kéo dài nào cũng đủ để đẩy áp lực lạm phát, tỷ giá và ngân sách lên mức nguy hiểm.

Từ một điểm nghẽn khu vực, rủi ro có thể lan rộng thành hiệu ứng domino. Khi năng lượng bị gián đoạn, giá cả leo thang và chuỗi cung ứng đứt gãy, những nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu – đặc biệt tại châu Á – sẽ chịu tác động đầu tiên.

Trong thế trận hiện tại, Houthi không chỉ là một lực lượng vũ trang địa phương mà còn là “chìa khóa chiến lược”. Nếu Tehran quyết định sử dụng quân bài này, cái giá phải trả sẽ không chỉ thuộc về các bên trong xung đột, mà lan ra toàn bộ nền kinh tế thế giới.