Powell và bài toán giữ lập trường trong gió ngược kinh tế

Trước sức ép từ nội bộ Fed, căng thẳng địa chính trị Trung Đông và rủi ro lạm phát quay trở lại, Chủ tịch Jerome Powell vẫn giữ vững quan điểm: chưa phải lúc hạ lãi suất. Ông chọn chờ đợi – để nhìn rõ hơn tác động lan tỏa của thuế quan và đà tăng giá dầu.

Powell và chiếc ghế không dành cho kẻ do dự

Trong phiên điều trần căng thẳng trước Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Jerome Powell, một lần nữa phát đi thông điệp không thể nhầm lẫn: Fed sẽ không vội vã nới lỏng chính sách tiền tệ. “Chúng tôi đang ở vị thế đủ tốt để kiên nhẫn chờ đợi và quan sát,” ông nói dứt khoát, như một gáo nước lạnh dội vào kỳ vọng cắt giảm lãi suất đang trỗi dậy từ Nhà Trắng lẫn Phố Wall.

Lập trường cứng rắn này được đưa ra trong bối cảnh Fed chịu áp lực tứ bề: lạm phát có nguy cơ quay trở lại, giá dầu leo thang vì căng thẳng Trung Đông, và những tính toán chính trị từ Tổng thống Donald Trump cùng các đồng minh Cộng hòa liên tục gây sức ép cắt giảm mạnh lãi suất để giảm chi phí nợ công và hỗ trợ tăng trưởng.

Căng thẳng Nhà Trắng – Fed: Cuộc đấu giữa lập trường và tham vọng

Ngay từ khi tái nhiệm, Tổng thống Trump đã công kích không ngừng người đứng đầu Fed – người do chính ông bổ nhiệm. Ông nhiều lần cáo buộc Powell làm "thắt cổ" nền kinh tế, đẩy Mỹ vào thế bất lợi về tài chính và thương mại. Không chỉ dừng ở những chỉ trích, Trump thậm chí bóng gió về khả năng sa thải Powell – một động thái gần như chưa từng có trong lịch sử hiện đại, đe dọa trực tiếp đến tính độc lập của Fed.

Quốc hội cũng trở thành đấu trường chính sách khi các nghị sĩ Cộng hòa công khai ủng hộ Trump, trong khi Đảng Dân chủ lên tiếng bảo vệ lập trường trung lập của Fed. Giữa tâm bão chính trị, Powell vẫn tỏ rõ sự điềm tĩnh, nhấn mạnh rằng ưu tiên hàng đầu của ông là duy trì kỳ vọng lạm phát dài hạn, kể cả khi phải đánh đổi tốc độ tăng trưởng hay đương đầu với làn sóng công kích.

Rạn nứt từ bên trong: Fed chia thành hai chiến tuyến

Thách thức lớn hơn có thể đến từ nội bộ Fed. Ngay trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), những rạn nứt ngày một rõ rệt. Các quan chức được Trump bổ nhiệm như Thống đốc Christopher Waller hay Phó Chủ tịch Michelle Bowman công khai kêu gọi hạ lãi suất sớm, phản bác nguy cơ lạm phát từ thuế quan và giá năng lượng. Trong khi đó, nhóm cứng rắn hơn tiếp tục ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất cho đến khi có thêm dữ liệu rõ ràng.

Biểu đồ “dot plot” gần đây cho thấy FOMC chia rẽ sâu sắc: một nửa thiên về giữ nguyên lãi suất hoặc chỉ hạ một lần, nửa còn lại nghiêng về kịch bản nới lỏng mạnh tay. Powell, trong vai trò “người giữ bánh lái”, phải dung hòa hai luồng quan điểm trong khi vẫn giữ vững định hướng chính sách vĩ mô trước những áp lực từ bên ngoài.

Lá bài Trung Đông: Khi giá dầu trở thành biến số chính sách

Trên tất cả những tranh cãi chính trị và bất đồng nội bộ là một yếu tố bất định khó kiểm soát: địa chính trị. Căng thẳng giữa Israel và Iran đẩy thế giới đến sát bờ vực khủng hoảng dầu mỏ. Nguy cơ Iran đóng cửa eo biển Hormuz – nơi vận chuyển 1/4 sản lượng dầu toàn cầu – khiến giá dầu biến động dữ dội.

Dù một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đã hạ nhiệt thị trường năng lượng, giới chuyên gia cảnh báo đó chỉ là “sự yên tĩnh trước cơn bão”. Oxford Economics nhận định nếu các cơ sở hạ tầng dầu mỏ bị tấn công, giá dầu có thể tăng vọt, tạo cú sốc lạm phát toàn cầu và làm phức tạp thêm bài toán của Fed. “Nếu giá dầu tăng mạnh, người dân Mỹ sẽ cảm nhận được ngay,” Powell khẳng định ngắn gọn nhưng đầy trọng lượng.

Bài toán khó nhất trong sự nghiệp Powell

Ở thời điểm hiện tại, lãi suất điều hành vẫn được duy trì trong khoảng 4,25–4,5%. Nền kinh tế Mỹ tuy vẫn vững vàng với tỷ lệ thất nghiệp thấp và lạm phát ở mức kiểm soát, nhưng niềm tin tiêu dùng đang suy giảm do lo ngại giá cả tiếp tục tăng cao. Fed đang bước đi trên một sợi dây căng: nới lỏng quá sớm có thể khiến lạm phát quay trở lại; giữ lãi suất quá lâu có thể bóp nghẹt tăng trưởng và gây ra suy thoái.

Trong bối cảnh đó, mọi con mắt đều đổ dồn về Powell – người phải vừa chống chọi với áp lực chính trị, vừa chèo lái chính sách tiền tệ trong vùng biển địa chính trị đầy giông gió. Chiếc ghế Chủ tịch Fed chưa bao giờ nóng đến thế. Và Powell, bằng sự kiên định của mình, đang tự biến nó thành tuyến đầu bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.