Phương Tây cần chính sách mới đối với Nga

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Mỹ có nguy cơ không thể ngăn chặn những hành động quyết đoán của Nga trong cuộc khủng hoảng về vấn đề Ukraine hiện nay.

Theo The Hill, chỉ với việc sử dụng các diễn đàn ngoại giao, cuộc chiến phản bác những thông tin sai lệnh có giới hạn và tiếp tục viện trợ kinh tế cho Ukraine trong khi đơn phương can dự với Nga, phương Tây có nguy cơ không thể đạt được những hiệu quả nhờ chính những biện pháp ngăn chặn và răn đe mà Washington áp đặt đối với Moskva.

Dĩ nhiên, "ván cờ" mà Nga bày ra đối với Kiev đã tồn tại từ nhiều năm nay. Cuộc chiến lai không tuân theo bất kỳ một định nghĩa đơn lẻ nào. Thay vào đó, hình thức chiến sự này là cách mà một quốc gia huy động sự tổng hợp của các yếu tố gồm hoạt động tình báo, cuộc chiến thông tin, tấn công mạng, lực lượng quân sự thông thường. Điều cốt lỗi là những nỗ lực chính trị nhằm chia rẽ và suy giảm tinh thần của lực lượng đối phương, trong khi tìm cách né tránh nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột trực tiếp.

Rõ ràng, chiến tranh lai cho thấy cách thức mà các nước hủy hoại sự ổn định quốc tế. Các nước lo lắng về khả năng duy trì một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ lại không đối phó hiệu quả trước mối đe dọa và các hoạt động hỗn hợp mà cuộc chiến kiểu này gây ra.

Một khía cạnh quan trọng khác mà những nước tuân thủ một trật tự thế giới dựa trên luật lệ dường như chậm nhận ra và hành động theo là việc sử dụng thái quá những thông tin nhằm cô lập và gây mất uy tín đối với Nga. Nói cách khác, những thông tin đáng tin cậy và mang tính chỉ trích khác hoàn toàn đối với thông tin sai lệnh. Mặc dù các hoạt động tình báo đã làm sáng tỏ động cơ ngầm ẩn của Moskva (hay còn gọi là "cờ giả") khi điều quân đến gần khu vực biên giới với Ukraine, song những thông tin tình báo này không đóng vai trò là công cụ để phủ nhận tính hợp pháp về sự can thiệp của Nga.

Việc Mỹ sử dụng năng lực quân sự và năng lực mạng nhằm phơi bày những hoạt động của Nga tại các diễn đàn công khai là một công cụ đáp trả chiến lược chiến tranh lai mà không bị gán mác là lời bình phẩm của bên đối địch. Việc tận dụng Bắc Cực như một chiến địa để đảo ngược tình thế cuộc khủng hoảng Ukraine vẫn là một công cụ có thể được sử dụng nhằm đối phó với hành động của Nga. Thế nhưng, phương Tây lại chậm chạp trong việc tận dụng công cụ này.

Nếu như Nga luôn tích cực hoạt động trên mọi mặt trận nhằm đạt được những mục tiêu chính trị, thì NATO lại luôn hành động theo hình thức đối phó. Sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea hồi năm 2014, Mỹ đã tăng cường hỗ trợ kinh tế và xuất khẩu khí tài cho Kiev. Mỹ và phương Tây đã quá lạm dụng các đòn trừng phạt kinh tế đến mức công cụ này không còn phát huy hiệu quả. Hệ quả là khi Nga điều lực lượng quân sự truyền thống đến khu vực biên giới với Ukraine (nhằm gây sức ép với Washington), thì Mỹ đã phải tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh với Tổng thống Vladimir Putin. Ngay cả khi nỗ lực khởi động cuộc chiến thông tin bằng cách đưa ra những báo cáo tình báo về những hoạt động ngầm ẩn của Moskva nhằm viện cớ cho một cuộc xâm lược, Nga đã bác những báo cáo này trong bối cảnh suy giảm khả năng tiến hành các cuộc đối thoại nhằm tháo ngòi nổ căng thẳng trong tương lai.

Dù vậy, vẫn tồn tại những giải pháp chính trị. Minh chứng có thể được tìm thấy ở khu vực Thái Bình Dương khi Nhật Bản dẫn dắt những nỗ lực khu vực để thúc đẩy an ninh tập thể nhằm đối phó với hành động quyết đoán của Bắc Kinh. Trong nỗ lực này, Mỹ và Australia là hai đối tác chủ chốt của Tokyo. Sẽ là sai lầm khi nhanh chóng vận động để đưa Bắc Kinh và Moskva vào khối các nước đi ngược lại tư tưởng tự do. Thế nhưng, Nga và Trung Quốc có thể được nhìn nhận là hai vấn đề riêng biệt có cùng một giải pháp: thống nhất những nước có chung chí hướng thành một mặt trận và thực hiện những nỗ lực chung nhằm đảo ngược tác động mà những chiến lược lai ghép tổng hợp có thể gây ra.

Nhiệm vụ quan trọng đối với Washington là tái thiết lập mối quan hệ liên minh với các nước châu Âu và sự gắn kết trong NATO. Khi Mỹ dẫn dắt cách tiếp cận đơn phương để đàm phán với Nga thì những mối quan hệ này đã bị sứt mẻ hơn nữa. Bản thân các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) và Ukraine cảm thấy bị gạt ra rìa trong tiến trình đàm phán ngoại giao không hiệu quả này. Do đó, đường hướng mà Mỹ và NATO cần thúc đẩy trong tương lai là tích cực thúc đẩy nỗ lực tái thiết các mối quan hệ nói trên và củng cố tinh thần gắn kết và đoàn kết trong khu vực. Bên cạnh đó, Mỹ và NATO cần thúc đẩy uy tín của các nền dân chủ, nhấn mạnh những hành động không thể chấp nhận được do những hành động hung hăng gây ra và củng cố liên minh xuyên Đại Tây Dương đang bị rạn nứt. Thế nhưng, dường như, Washington và liên minh quân sự này đã không nhận ra được điều mấu chốt này trước khi có thể xảy ra một cuộc xung đột với Nga.