Phân tích cơ bản - Cái bẫy với nhà đầu tư không chuyên!

Đầu tiên, tôi đã phân vân khi đặt là NĐT "mới" hay là NĐT " không chuyên". Và sau đó tôi chọn gọi NĐT không chuyên, vì không chuyên bao gồm cả những nhà đầu tư có vài năm kinh nghiệm, thậm chí có thể có cả chục năm hoặc hơn kinh nghiệm nhưng vẫn bị bẫy cơ bản này đánh lừa.

Tôi kể 3 câu chuyện về chủ đề này để mọi người tự cảm nhận về điều tôi sẽ rút ra sau đây:

Câu chuyện thứ 1, là tôi của cách đây 13 năm và kéo dài đến đâu đó 4-5 năm sau ấy, là khi tôi bắt đầu tiếp xúc PTCB, về đánh giá vĩ mô, ngành, doanh nghiệp, rồi định giá cổ phiếu. Kiến thức đi học còn nóng hổi, những bảng excel phân tích chỉ số chuyên nghiệp, đọc rất nhiều tin tức để đưa thêm trọng số vào, sử dụng 2- 3 phương pháp để lấy giá hợp lý nhất. Tuy nhiên, khó khăn đến là cổ phiếu nào dưới hẳn giá trị thì dễ quyết định, nhưng đa phần không dưới giá định giá, và TT thì quá nhiều mã, không thể tìm được nhiều lựa chọn dưới giá trị theo thời điểm để tin tưởng.

Câu chuyện thứ 2, tôi mới gặp gần đây ở khách hàng của mình, đã tham gia một cơ số năm trên TTCK, bản thân rất thích PTCB, nên anh ấy cũng chịu khó đọc, phân tích, nghe ngóng thông tin, và đặc biệt là còn có nhiều mối quan hệ nữa nên việc ngoài con số trên giấy tờ, anh ấy còn có cơ hội gặp gỡ giao lưu và nhiều thông tin để đánh giá về cả nội bộ doanh nghiệp. Vậy mà, gần đây, khi một cổ phiếu có thông tin bất lợi đột ngột về mặt hoạt động nhưng độ ảnh hưởng chỉ khoảng 2% doanh thu, niềm tin bị lấy đi rất nhanh, lúc đó mọi thông tin cơ bản không còn là điểm tựa, nhìn cổ phiếu bị bán mạnh khi ra tin, anh ấy đã vội vàng bán ngay, mua vì cơ bản - nhưng bán ngay khi cơ bản chưa bị ảnh hưởng đáng đến mức trọng yếu do không thể kiểm soát tâm lý.

Câu chuyện thứ 3, Khi không nhìn bảng giá, không có vị thế, khi giá còn chưa về vùng ta nghĩ là "rẻ" theo PTCB, ta vẫn tự tin đợi như 1 nhà đầu tư theo trường phái cơ bản, dài hạn. Ví dụ ta nhìn HPG của tháng 6/2024 với giá 3x, ta rất mong muốn được sở hữu HPG ở vùng 20 của tháng 10/2023, nhưng khi ta thấy vùng đó của tháng 4/2025 - rất gần đây thôi, tôi thấy rất ít NĐT mơ ước giá đó dám mua. Thực tế ta mong vì đang ở hiện tại đã thấy quá khứ nếu có sở hữu, ta đã thu được hiệu quả cao, chứ không phải mong trong một sự chờ đợi và sẵn sàng sở hữu khi có giá đó. PTCB để ta chủ động nhưng ta lại hành động rất bị động.

Thêm nữa, với NĐT không chuyên, đa phần sẽ đi tìm bài PTCB của các tổ chức, cá nhân mình thích, đánh giá cao để đọc. Nhưng, điều buồn cười là, bạn tìm thấy rất nhiều bài báo ủng hộ xu thế tăng hiện tại và rất ít bài báo nói ngược lại. Và bạn cũng sẽ thấy nhiều bài báo ủng hộ xu thế giảm tiếp và ít bài báo thể hiện xu thế này là đáy. Nếu đã thuần PTCB, phải bỏ DN ra khỏi chuyển động giá hiện tại vì đa phần, nếu đã chọn theo cơ bản, kì vọng tăng trường sẽ rất cao, thời gian để nhìn thấy điều đó cũng phải tính bằng năm.

PTCB khi không hiểu đúng, là cái bẫy để ta mong muốn sở hữu ngay lập tức khi được phân tích còn tiềm năng cao, rồi cũng chính là cái bẫy giữ ta không thực hiện cắt lỗ nhưng bản chất không hiểu sâu sắc thực sự rồi thành kẹp hàng. Đặc biệt, khi giá đang lên, thì thấy DN cơ bản tôt, khi giá giảm trong ngắn hạn, tự nhiên thấy DN không còn tốt nữa, dù sư thực Dn vẫn như thế mà thôi. Vậy nên - NĐT không chuyên với tôi nghĩ rằng - đừng nghĩ về PTCB quá nhiều, PTCB hãy dùng để ít nhất chọn Doanh nghiệp để chúng ta lựa chọn để bắt đầu vào thị trường chứ đừng vội nghĩ ta là nhà đầu tư cơ bản - dài hạn - nắm giữ. Như vậy sẽ dễ dàng hơn rất rất nhiều!