Phán quyết từ tòa án Mỹ liệu có lật ngược thuế quan Trump?

Tòa án Thương mại Mỹ đình chỉ các mức thuế quan then chốt của Trump, đe dọa làm lung lay toàn bộ chiến lược kinh tế của chính quyền. Trong khi chính quyền kháng cáo, tương lai chính sách thuế quan và các thỏa thuận thương mại vẫn đang trong trạng thái bất ổn và đầy tranh cãi.

Chính sách kinh tế trung tâm của Tổng thống Donald Trump được định hình bởi những quyết định thuế quan mang tính đột phá, tạo thành một trong ba trụ cột vững chắc trong chương trình nghị sự gồm thuế quan, cắt giảm chi tiêu và giảm thuế. Tuy nhiên, phán quyết gần đây từ Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ đang đặt dấu hỏi nghiêm trọng, làm chao đảo nền tảng tưởng chừng bất khả xâm phạm này.

Một hội đồng ba thẩm phán tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ vừa ra phán quyết đình chỉ các mức thuế quan toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành, dựa trên quyền hạn kinh tế khẩn cấp. Những sắc thuế này – từ thuế “Ngày Giải phóng” đến thuế phổ quát 10% và biện pháp ngăn chặn fentanyl – giờ đây như những nhát dao cắt một chân trụ vững của “kiềng ba chân” trong chiến lược kinh tế của ông Trump. Chính quyền nhanh chóng kháng cáo, bởi nếu mất “vũ khí” thuế quan, toàn bộ kế hoạch kinh tế của Trump đứng trước nguy cơ sụp đổ.

Thuế quan từng là công cụ thuyết phục hàng chục đối tác thương mại Mỹ tái đàm phán, mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo lợi ích thiết thực cho sản xuất và nông nghiệp nội địa. Đồng thời, nguồn thu từ thuế quan giúp bù đắp chi phí cho các đợt cắt giảm thuế ồ ạt của chính quyền và đảng Cộng hòa, qua đó kích thích tăng trưởng và giảm áp lực nợ công. Tuy nhiên, sự mong manh của chiến lược này đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ giới chuyên gia kinh tế truyền thống, cảnh báo về thiếu tính bền vững, kỷ luật và sự ủng hộ chính trị cần thiết.

Sự bất ổn càng rõ nét khi các cuộc chiến pháp lý kéo dài, nội bộ đảng Cộng hòa rối ren về các dự luật lớn, và ngay cả các đồng minh tài chính như Elon Musk cũng lên tiếng phản đối kế hoạch nợ khổng lồ. Khả năng thuế quan bị bãi bỏ khiến phe diều hâu thâm hụt có thể rút lại sự ủng hộ cho cắt giảm thuế, đẩy Washington vào thế khó xử.

Chuyên gia Aniket Shah của Jefferies nhấn mạnh, doanh thu thuế quan khoảng 150 tỷ USD mỗi năm là đòn bẩy tài chính quan trọng cho các dự luật lớn của Trump, và việc tòa án ra phán quyết bất lợi đặt ra nguy cơ buộc chính quyền phải điều chỉnh lại kế hoạch thuế và chi tiêu. Dù chính quyền đã kháng cáo, tương lai các thỏa thuận thương mại với đối tác quốc tế vẫn đầy ẩn số, khi các cuộc đàm phán bị đình trệ và nguy cơ thuế quan bị xóa bỏ hoàn toàn đang khiến doanh nghiệp và người tiêu dùng thêm phần bất an.

Tuy nhiên, khả năng chính quyền Trump tìm kiếm các kênh pháp lý khác để duy trì thuế quan, như Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại, vẫn còn đó, khiến cuộc tranh đấu pháp lý này như một ván cờ kéo dài, không có hồi kết rõ ràng, đầy phức tạp và kịch tính.