Ông Trump và 16 giờ định mệnh xoay chuyển trật tự thế giới

Khi những nỗ lực ngoại giao cuối cùng tan thành mây khói sau hai phần ba ngày đàm phán căng thẳng, Donald Trump đã chọn cách kết thúc mọi tranh cãi bằng hỏa lực. Một quyết định không chỉ làm rung chuyển Trung Đông mà còn tái định nghĩa hoàn toàn học thuyết đối ngoại của Washington.

Trong nhiều tuần trước khi chiến sự bùng nổ, chính quyền Tổng thống Trump đã âm thầm triển khai một lực lượng quân sự quy mô lớn chưa từng thấy tại Trung Đông, bao gồm tàu sân bay, tàu khu trục cùng các phi đội tiêm kích F-35 và F-22 tại các căn cứ của đồng minh. Đây được xem là đợt tăng cường quân sự lớn nhất của Mỹ trong khu vực kể từ chiến tranh Iraq năm 2003.

Mục tiêu của Washington là gây sức ép buộc Iran phải nhượng bộ những vấn đề mà Tehran kiên quyết kháng cự suốt nhiều thập kỷ, từ chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa tầm xa cho đến việc hỗ trợ các lực lượng vũ trang ủy nhiệm. Dù nhiều lần tuyên bố ưu tiên giải pháp ngoại giao, các động thái quân sự song song cho thấy Nhà Trắng đã chuẩn bị sẵn kịch bản xấu nhất.

Ngay cả khi các đặc phái viên Mỹ chuẩn bị tới Geneva để gặp đại diện Iran, cán cân đã dần nghiêng về phía đối đầu. Theo các nguồn tin am hiểu quá trình ra quyết định, Tổng thống Trump ngày càng hoài nghi khả năng đạt được một thỏa thuận thực chất.

16 giờ đàm phán không lối thoát

Các cuộc đàm phán kéo dài suốt 16 giờ tại Geneva diễn ra trong bầu không khí căng thẳng. Phía Iran tin rằng đã có những tiến triển nhất định, song Washington kết luận rằng các cam kết đưa ra chưa chạm tới “lằn ranh đỏ”.

Trong Thông điệp Liên bang, ông Trump cảnh báo Iran đang tìm cách khôi phục các tham vọng hạt nhân, bất chấp những đòn tấn công nặng nề của Mỹ và Israel trong năm trước. “Chúng tôi chưa nghe được câu nói then chốt: ‘Chúng tôi sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân’”, ông Trump nhấn mạnh.

Bên trong chính quyền Mỹ, các đánh giá tình báo không hoàn toàn đồng nhất. Trong khi một số cơ quan cho rằng tiến độ hạt nhân của Iran vẫn bị kiềm chế, các cảnh báo từ Israel lại mô tả mối đe dọa ở mức cấp bách. Bất đồng này khiến quá trình ra quyết định thêm phần căng thẳng.

Washington cuối cùng cho rằng quan điểm của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei không cho phép dung hòa với tầm nhìn chiến lược của Tổng thống Trump về Trung Đông. Ngoại giao, theo cách nhìn của Nhà Trắng, đã chạm ngõ cụt.

Quyết định được đưa ra trong im lặng

Sau khi rời bàn đàm phán, các nhà thương lượng Mỹ quay về Washington, dù trên danh nghĩa vẫn để ngỏ khả năng đối thoại tiếp. Tuy nhiên, nhiều động thái hậu trường cho thấy quyết định quân sự đã hình thành.

Trong khi xuất hiện tại Texas cho các hoạt động chính trị trong nước, ông Trump công khai bày tỏ sự “không hài lòng” với tiến trình đàm phán. Dù vẫn giữ phong thái thoải mái trước công chúng, các quan chức xác nhận rằng lựa chọn cuối cùng đã được xác định.

Ông Trump trở về khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, còn Ngoại trưởng Mỹ cảnh báo các nghị sĩ cấp cao rằng hành động quân sự chống Iran có khả năng xảy ra trong thời gian rất ngắn.

Mục tiêu của ông Trump là buộc giới lãnh đạo Iran phải nhượng bộ những vấn đề mà Tehran đã kháng cự suốt nhiều thập kỷ

Chiến tranh bùng nổ, Trung Đông rung chuyển

Trong thông điệp video công bố lúc nửa đêm, ông Trump tuyên bố Mỹ chính thức phát động chiến dịch tấn công Iran, đồng thời kêu gọi người dân Iran chống lại chính quyền mà ông cáo buộc là nguồn cơn bất ổn khu vực.

Ngay sau đó, Mỹ và Israel tiến hành hàng trăm cuộc không kích phối hợp trên khắp lãnh thổ Iran. Tehran đáp trả bằng các đợt phóng tên lửa nhằm vào Israel và các mục tiêu của Mỹ trong khu vực, khiến hệ thống phòng không tại nhiều quốc gia Trung Đông phải kích hoạt.

Trong giai đoạn đầu, chiến dịch của Mỹ và Israel được cho là đạt ưu thế lớn. Ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã thiệt mạng, thông tin sau đó được phía Iran xác nhận.

Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo lợi thế ban đầu không đảm bảo kết cục cuối cùng. Bài học từ Iraq và Afghanistan cho thấy xung đột có thể kéo dài và để lại hệ lụy khó lường.

Canh bạc lớn nhất trong sự nghiệp chính trị

Việc phát động chiến dịch quân sự với Iran đánh dấu bước ngoặt lớn đối với Tổng thống Trump, người từng xây dựng hình ảnh là chính trị gia phản đối các cuộc chiến kéo dài của Mỹ ở nước ngoài. Giờ đây, ông lựa chọn một canh bạc địa chính trị có thể định hình cục diện Trung Đông trong nhiều năm tới.

Dù vậy, Nhà Trắng khẳng định tổng thống vẫn giữ nguyên lịch trình làm việc. Theo người phát ngôn, ông Trump tin rằng quyết định này là cần thiết và “quan trọng hơn bao giờ hết” đối với lợi ích chiến lược của Mỹ.