Ông Trump tung cảnh báo đánh sập "pháo đài hạt nhân" mới của Iran nằm sâu trong lòng núi

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington có thể sớm không kích Pickaxe Mountain - cơ sở hạt nhân bí ẩn được Iran xây dựng sâu trong lòng núi gần Natanz. Công trình được cho là đủ kiên cố để thách thức cả những loại bom xuyên phá mạnh nhất của Mỹ, làm dấy lên lo ngại về một cuộc đối đầu quân sự mới giữa hai nước.

Cơ sở làm giàu hạt nhân Natanz của Iran và công trình đang xây dựng tại Pickaxe Mountain. Ảnh Planet Labs PBC/AP

Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang sau các cuộc đụng độ liên quan đến eo biển Hormuz, Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra lời cảnh báo cứng rắn nhằm vào Pickaxe Mountain (Kuh-e Kolang Gaz La) – cơ sở hạt nhân đang được Iran xây dựng dưới lòng núi gần tổ hợp làm giàu uranium Natanz.

Phát biểu trước báo giới tại Nhà Trắng, ông Trump cho rằng Iran có thể đã chuyển các máy ly tâm đến cơ sở này và tuyên bố Mỹ sẽ sớm nhắm mục tiêu vào khu vực.

"Chúng tôi có thể sẽ đánh vào nơi đó trong thời gian rất gần. Và họ không thể làm gì để ngăn cản điều đó", ông Trump nói.

Đây là lần đầu tiên nhà lãnh đạo Mỹ công khai đề cập khả năng tấn công Pickaxe Mountain – địa điểm được xem là một trong những bí ẩn lớn nhất của chương trình hạt nhân Iran hiện nay.

"Pháo đài" mới sau hàng loạt cuộc tấn công

Pickaxe Mountain nằm ở phía nam khu phức hợp hạt nhân Natanz, cách thủ đô Tehran khoảng 225 km. Natanz từ lâu đã là trung tâm làm giàu uranium quan trọng nhất của Iran và nhiều lần trở thành mục tiêu của các chiến dịch phá hoại cũng như không kích.

Theo Fortune, sau các cuộc tấn công nhằm vào Natanz, đặc biệt là vụ phá hủy cơ sở sản xuất máy ly tâm mà Iran cho là do Israel tiến hành, Tehran đã bắt đầu xây dựng tổ hợp mới bên trong Pickaxe Mountain nhằm tăng khả năng bảo vệ chương trình hạt nhân.

Khu vực này được bảo vệ bằng hệ thống phòng không, hàng rào an ninh và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran. Hình ảnh vệ tinh cho thấy công trình có nhiều cửa hầm dẫn sâu vào lòng núi.

Các chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí James Martin từng ước tính công trình nằm ở độ sâu khoảng 80-100 m, trong khi quá trình đào hầm vẫn tiếp tục. Một số chuyên gia nhận định cơ sở thực tế có thể còn nằm sâu hơn.

Quy mô xây dựng khiến nhiều nhà phân tích tin rằng nơi đây không chỉ phục vụ việc lắp ráp máy ly tâm mà còn có thể trở thành địa điểm làm giàu uranium được bảo vệ tốt nhất của Iran.

Thách thức ngay cả siêu bom Mỹ

Máy ly tâm là thiết bị quan trọng giúp làm giàu uranium bằng cách quay khí uranium với tốc độ cực cao. Nếu Iran triển khai nhiều dàn máy ly tâm trong cơ sở nằm sâu dưới lòng núi, nước này có thể tiếp tục chương trình hạt nhân ngay cả khi các mục tiêu trên mặt đất bị phá hủy.

Chính mối đe dọa này từng thúc đẩy Mỹ phát triển bom xuyên phá GBU-57, loại vũ khí có khả năng xuyên qua hơn 60 m đất đá trước khi phát nổ.

Tuy nhiên, Fortune cho biết vẫn chưa có gì bảo đảm loại bom này có thể phá hủy hoàn toàn Pickaxe Mountain nếu cơ sở thực sự nằm ở độ sâu trên 80 m hoặc hơn. Một số nguồn tin cho biết quân đội Mỹ từng cân nhắc sử dụng hai quả GBU-57 liên tiếp để tăng khả năng xuyên phá, song hiệu quả đối với mục tiêu này vẫn là dấu hỏi.

Iran vẫn giữ kín bí mật

Điều khiến cộng đồng quốc tế đặc biệt lo ngại là Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chưa từng được tiếp cận Pickaxe Mountain.

Vì vậy, hiện chưa ai biết chính xác bên trong công trình có những gì. Ông Trump cho rằng Iran có thể đã chuyển các máy ly tâm đến đây, nhưng điều này chưa được kiểm chứng độc lập.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ khẳng định Washington vẫn theo dõi chặt lượng uranium làm giàu của Iran và nhấn mạnh đây mới là yếu tố quan trọng nhất.

Chương trình hạt nhân Iran tiếp tục là điểm nóng

Fortune nhắc lại rằng năm 2025, Mỹ đã không kích ba cơ sở hạt nhân Fordow, Isfahan và Natanz nhằm ngăn Iran tiến gần tới năng lực chế tạo vũ khí hạt nhân.

Iran nhiều năm qua luôn khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Tuy nhiên, phương Tây và Israel vẫn lo ngại Tehran có thể tiến tới chế tạo bom nguyên tử nếu tiếp tục làm giàu uranium lên mức khoảng 90%.

Theo Fortune, trước các cuộc tấn công năm 2025, Iran từng làm giàu uranium tới mức gần 60%. Sau đó, nước này chưa được xác nhận đã khôi phục hoạt động làm giàu, trong khi lượng uranium đã làm giàu được cho là vẫn nằm tại các cơ sở từng bị không kích. Trên thực tế, để chế tạo một vũ khí hạt nhân hoàn chỉnh, Iran không chỉ cần làm giàu uranium lên mức 90% mà còn phải phát triển đầu đạn, thu nhỏ thiết bị hạt nhân và tích hợp lên tên lửa đạn đạo – quá trình có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm và luôn đối mặt nguy cơ bị tình báo Mỹ hoặc Israel phát hiện.