Ông Trump "giáng đòn" vào Harvard, khơi mào cuộc “thanh lọc” visa du học

Tổng thống Trump thu hồi quyền tuyển sinh quốc tế của Harvard, cáo buộc trường này cổ xúy tư tưởng cực đoan và hợp tác với Trung Quốc, kéo theo nguy cơ trục xuất hàng nghìn du học sinh. Harvard phản pháo mạnh mẽ, gọi đây là hành vi trả đũa chính trị vi phạm quyền tự do học thuật.

Đòn đánh của chính quyền Trump nhắm vào Harvard không đơn thuần là một biện pháp hành chính – mà là tín hiệu mở màn cho cuộc “thanh trừng mềm” trong giới học thuật Mỹ.

Ngày 22/5, Tổng thống Donald Trump đã chính thức tước quyền tuyển sinh quốc tế của Đại học Harvard – một trong những biểu tượng hàng đầu của giáo dục Mỹ. Quyết định này đồng nghĩa với việc hàng nghìn sinh viên quốc tế đang theo học tại trường sẽ buộc phải chuyển đi nơi khác hoặc đối mặt với nguy cơ mất tư cách pháp lý cư trú tại Mỹ. Nhà Trắng thậm chí còn úp mở khả năng mở rộng chiến dịch kiểm soát này đến các đại học danh tiếng khác.

Động thái cứng rắn được thực hiện thông qua sắc lệnh từ Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem, yêu cầu hủy bỏ chứng nhận của Harvard trong Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP) – cơ sở pháp lý để các trường đại học Mỹ tiếp nhận sinh viên nước ngoài. Quyết định có hiệu lực từ năm học 2025–2026.

Lý do được đưa ra là đầy tính chất cáo buộc: bà Noem tố Harvard “khuyến khích bạo lực, cổ xúy tư tưởng bài Do Thái và cộng tác với giới chức Trung Quốc”. Trong một động thái phản công hiếm hoi, Harvard lên tiếng bác bỏ hoàn toàn các cáo buộc, gọi đây là hành vi “trả đũa bất hợp pháp” từ chính quyền Tổng thống Trump.

Cuộc đối đầu giữa Nhà Trắng và Harvard không phải là điều bất ngờ. Trước đó, chính quyền Trump đã nhiều lần gây sức ép với trường sau khi Harvard từ chối cung cấp thông tin liên quan đến một số sinh viên quốc tế.

Trong năm học 2024–2025, Harvard có khoảng 6.800 sinh viên quốc tế – chiếm gần 27% tổng số sinh viên. Trung Quốc là quốc gia có số sinh viên đông nhất với hơn 1.000 người, theo sau là Canada, Ấn Độ, Hàn Quốc, Anh, Đức, Australia, Singapore và Nhật Bản. Mặc dù Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa đưa ra bình luận, nhưng rõ ràng căng thẳng Mỹ - Trung đang được phản chiếu một cách dữ dội trong lĩnh vực giáo dục.

Đáng chú ý, trong thư gửi đến Harvard, bà Noem không chỉ đưa ra phán quyết, mà còn yêu cầu trường này phải giao nộp trong vòng 72 giờ toàn bộ hồ sơ liên quan đến sinh viên quốc tế, bao gồm cả video và bản ghi âm các cuộc biểu tình của họ trong 5 năm qua – một đòi hỏi bị giới học thuật đánh giá là “xâm phạm quyền tự do học thuật nghiêm trọng”.

Phía Harvard tuyên bố sẽ kiên quyết bảo vệ sinh viên quốc tế và khẳng định lập trường: “Động thái trả đũa của chính quyền Tổng thống Trump đe dọa gây tổn hại nghiêm trọng đến cộng đồng sinh viên Harvard và môi trường học thuật của nước Mỹ”.

Căng thẳng không dừng lại ở đây. Cách đây vài tuần, ông Trump đã ra lệnh đóng băng khoản tài trợ liên bang trị giá 3 tỷ USD dành cho Harvard, buộc trường phải đệ đơn khởi kiện chính phủ. Đồng thời, trong một vụ kiện riêng liên quan đến kế hoạch trục xuất hàng trăm sinh viên quốc tế trên toàn nước Mỹ, một thẩm phán liên bang đã ra phán quyết rằng Washington không thể hành động nếu không tuân thủ đầy đủ quy trình hành chính.

Tuy nhiên, tác động của phán quyết này lên cuộc chiến pháp lý giữa Harvard và chính quyền liên bang vẫn còn bỏ ngỏ.

Khi được Fox News hỏi liệu các trường đại học khác như Columbia có phải đối mặt với số phận tương tự, Bộ trưởng Noem không vòng vo: “Chắc chắn là vậy. Đây là lời cảnh báo cho toàn bộ giới học thuật – rằng họ cần cư xử cho đúng mực”.

Trong bối cảnh chính trị ngày càng bị pha trộn vào học thuật, câu hỏi đặt ra là: liệu nước Mỹ đang bảo vệ nền giáo dục của mình, hay đang dùng nó như một công cụ chính trị hóa sâu sắc hơn bao giờ hết?