Ông Trump chặn viện trợ: Cục diện chiến trường Ukraine sẽ đổi thay?

Hiện tại, chính quyền ông Trump đang tạo áp lực tối đa lên Ukraine để đạt được một thỏa thuận hòa bình với Nga.

Mỹ ngừng chia sẻ tình báo và cắt viện trợ cho Ukraine, động thái có thể định hình lại cục diện chiến trường—dẫn đến thỏa thuận ngừng bắn hoặc tạo ra lợi thế quan trọng cho Nga.

Theo các chuyên gia, quyết định tạm dừng viện trợ vũ khí và chia sẻ thông tin tình báo của Mỹ có thể chỉ mang tính tạm thời, đặc biệt nếu Tổng thống Ukraine nhượng bộ trước các yêu cầu từ Nhà Trắng.

Hiện tại, chiến trường Ukraine và miền tây nước Nga vẫn trong tình trạng giằng co, khi quân đội Ukraine tiếp tục phòng thủ trước các đợt tấn công của Nga. Cái giá của sự bế tắc này là thương vong ngày càng gia tăng cho cả hai bên.

Giới phân tích nhận định, động thái của ông Donald Trump trong việc "khóa van" hỗ trợ quân sự có thể làm thay đổi cục diện chiến sự theo hai hướng: hoặc dẫn đến đàm phán hòa bình, hoặc mang lại lợi thế chiến lược cho Nga.

Viện trợ Mỹ bị cắt, Ukraine sẽ xoay xở ra sao?

Dù mất đi sự hỗ trợ từ Washington, Ukraine vẫn có thể tiếp tục cuộc chiến trong ngắn hạn nhờ nguồn viện trợ vũ khí và thông tin tình báo từ châu Âu. Tuy nhiên, việc mất đi một trong những đồng minh quan trọng nhất có thể khiến Kiev đối mặt với nhiều thách thức hơn, trong khi Moscow có cơ hội khai thác điểm yếu trong tuyến phòng thủ của Ukraine.

“Mặc dù gặp bất lợi về đạn dược và lực lượng, Ukraine đã thành công trong việc ngăn chặn các đợt tấn công quy mô lớn từ Nga," ông Seth G. Jones, Phó Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định.

Về phía Mỹ, các quan chức trong chính quyền Trump ám chỉ rằng việc tạm dừng viện trợ có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn nếu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thể hiện thiện chí nhượng bộ trong đàm phán. Trong bài phát biểu trước Quốc hội hôm 6/3, ông Trump hoan nghênh tuyên bố của ông Zelensky về việc “sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán.”

Hiện Washington đang gia tăng áp lực buộc Kiev đạt được thỏa thuận với Moscow. Tuy nhiên, nếu Ukraine cho rằng Mỹ không còn là một bên trung gian công bằng, họ có thể tìm kiếm giải pháp khác để duy trì cuộc chiến, với sự hỗ trợ từ các đồng minh châu Âu.

Ukraine đối diện nguy cơ mất vũ khí hiện đại

Việc Mỹ tạm dừng viện trợ sẽ ảnh hưởng đến hàng tỷ USD vũ khí và đạn dược vốn đang được chuyển giao hoặc đặt hàng cho Ukraine. Lệnh tạm dừng này không chỉ ngăn chặn việc xuất kho thiết bị từ Lầu Năm Góc mà còn đóng băng các khoản viện trợ theo "Sáng kiến Hỗ trợ An ninh Ukraine" – chương trình cho phép Kiev mua vũ khí trực tiếp từ các công ty quốc phòng Mỹ.

Một trong những mất mát đáng kể nhất đối với Ukraine là việc ngừng cung cấp tên lửa đánh chặn cho các hệ thống phòng không Patriot và NASAMS – những vũ khí đã giúp bảo vệ các thành phố trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV từ Nga.

Ngoài ra, việc tạm dừng chia sẻ thông tin tình báo có thể khiến Ukraine gặp khó khăn trong việc theo dõi và tấn công lực lượng Nga. Một số nguồn tin cho biết Washington đang sử dụng viện trợ quân sự như một công cụ gây áp lực, yêu cầu Ukraine ký thỏa thuận cho phép các công ty Mỹ khai thác khoáng sản trên lãnh thổ nước này. Nếu đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể nối lại việc cung cấp vũ khí và thông tin tình báo.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ ông Trump sẽ sẵn sàng viện trợ quân sự ở mức độ nào trong tương lai.

Nga tận dụng thời cơ

Trong khi chính quyền Kiev đối mặt với những khó khăn mới, quân đội Nga đang tìm cách giành thêm lãnh thổ ở khu vực Kursk – nơi Ukraine từng chiếm đóng vào năm ngoái – đồng thời chuẩn bị cho các cuộc tấn công lớn hơn dọc theo chiến tuyến Donbass.

“Họ đang tái tổ chức và khắc phục thiệt hại từ các đợt phản công của Ukraine trong năm ngoái," bà Dara Massicot, chuyên gia quân sự tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, đánh giá. Bà dự đoán Nga có thể mở một đợt tấn công quy mô lớn vào tháng 5.

Ukraine: Dựa vào châu Âu hay tự lực cánh sinh?

Dù bị cắt viện trợ từ Mỹ, Ukraine vẫn có một số nguồn lực riêng. Nước này đã tăng cường sản xuất vũ khí nội địa và nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ các đồng minh châu Âu, đặc biệt là Anh và Pháp.

Châu Âu cũng cung cấp hình ảnh vệ tinh giúp Ukraine theo dõi các mục tiêu của Nga. Tuy nhiên, các vệ tinh châu Âu không chuyên biệt cho mục đích quân sự như hệ thống do thám của Mỹ, khiến khả năng thu thập thông tin tình báo của Ukraine bị ảnh hưởng đáng kể.

Nếu việc tạm dừng viện trợ kéo dài sang mùa hè, Kiev có thể mất đi các hệ thống vũ khí tiên tiến như tên lửa đạn đạo, pháo phản lực tầm xa và các linh kiện quan trọng phục vụ bảo trì khí tài. Điều này có thể làm suy yếu khả năng tấn công tầm xa của Ukraine và khiến lực lượng nước này dễ bị tổn thương trước các cuộc không kích của Nga.

Các nước châu Âu sở hữu một số hệ thống phòng không Patriot nhưng nếu viện trợ thêm cho Ukraine, họ sẽ phải đánh đổi khả năng phòng thủ của chính mình – một quyết định khó khăn trong bối cảnh NATO không thể hoàn toàn dựa vào sự bảo hộ từ Mỹ.

Các lãnh đạo châu Âu dự kiến nhóm họp tại Brussels vào ngày 6/3 để thảo luận về hai vấn đề chính: làm thế nào để tiếp tục hỗ trợ Ukraine và củng cố năng lực quân sự của chính họ trong trường hợp Mỹ tiếp tục cắt giảm cam kết với khu vực.