Nút thắt Hormuz siết chặt thị trường dầu

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang lên nấc thang mới sau khi Mỹ tuyên bố ý định kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược Hormuz, lập tức gặp sự phản đối cứng rắn từ Tehran. Với vị thế là cửa ngõ lưu thông 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu, bất kỳ sự gián đoạn nào tại tuyến đường này cũng tạo ra xung lực tác động tức thì tới chi phí vận tải, giá hàng hóa và biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tuyên bố tranh chấp quyền kiểm soát eo biển Hormuz giữa Mỹ và Iran đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái báo động, đe dọa trực tiếp đến 20% lượng dầu thô thế giới và nguy cơ tái bùng phát lạm phát.

Nút thắt Hormuz siết chặt thị trường dầu

Ngày 14/8/2026, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ công bố eo biển Hormuz thuộc lãnh thổ Mỹ. Iran lập tức phủ nhận, khẳng định Hormuz vẫn dưới kiểm soát Tehran. Phía Iran cáo buộc Mỹ và Israel làm mất ổn định tuyến hàng hải. Cuộc đối đầu này diễn ra sau 6 tháng giao tranh, với lệnh ngừng bắn tháng 4 và bản ghi nhớ đàm phán hòa bình tháng 6 đã đổ vỡ. Giao tranh từ cuối tháng 7 có dấu hiệu lắng xuống, nhưng hai bên vẫn chưa tìm được lối thoát.

Eo biển Hormuz là cửa ngõ nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu được vận chuyển. Bất kỳ gián đoạn nào có thể làm tăng giá dầu nhanh chóng, ảnh hưởng tới chi phí vận chuyển, sản xuất và tiêu dùng toàn cầu. Với Mỹ, bảo đảm tự do hàng hải qua Hormuz gắn trực tiếp với lợi ích an ninh và năng lượng. Với Iran, khả năng kiểm soát lưu thông là một đòn bẩy gây sức ép lên Mỹ và các đồng minh.

Iran đã gắn vấn đề Hormuz với các điều kiện để khôi phục hoạt động vận chuyển. Ngoài những yêu cầu về giải quyết xung đột, Iran nhấn mạnh an toàn hàng hải qua Hormuz phải được bảo đảm. Eo biển đã vượt khỏi phạm vi vấn đề hàng hải để trở thành công cụ đàm phán trong cuộc đối đầu Mỹ-Iran.

Ngành dầu khí chịu tác động lớn nhất. Ngành vận tải biển, hàng không, logistics chịu tác động từ chi phí nhiên liệu tăng. Các ngành sản xuất, hóa chất, nhựa phụ thuộc dầu cũng bị ảnh hưởng. Những nước nhập khẩu dầu như Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc sẽ chịu áp lực lạm phát cao hơn. Nếu căng thẳng kéo dài, những công ty năng lượng và vận tải có thể phải tìm tuyến đường vòng, làm tăng chi phí hoạt động.