Nửa năm chờ một mã "Nuôi em": Dự án thiện nguyện hay cỗ máy kêu gọi tiền thiếu kiểm soát?

Nhiều nhà hảo tâm phản ánh việc tham gia dự án thiện nguyện “Nuôi em” gặp bất thường: chậm cấp mã, trùng mã, không được cập nhật tình hình trẻ thụ hưởng, trong khi toàn bộ dòng tiền lại đổ về tài khoản cá nhân của người điều hành dự án.

Nửa năm chờ đợi mới được cấp mã “nuôi em”

Giữa năm 2023, chị Triệu Hải Yến (Lạng Sơn) đăng ký tham gia chương trình “Nuôi em” thông qua fanpage của dự án – nơi kêu gọi hỗ trợ bữa ăn bán trú cho trẻ em mầm non, tiểu học vùng cao. Theo cơ chế vận hành, mỗi học sinh được cấp một mã cố định để gắn với nhà tài trợ, mức hỗ trợ là 150.000 đồng/tháng và khoảng 100.000 đồng chi phí áo ấm, cơ sở vật chất.

Tuy nhiên, thay vì nhận mã ngay sau khi chuyển khoản như quảng bá, chị Yến phải chờ… nửa năm.

“Tôi chuyển tiền từ tháng 6/2023, nhưng đến tận tháng 12 mới được cấp mã. Hỏi thì được trả lời ‘hệ thống xử lý chậm’. Trẻ đã vào năm học từ tháng 9 mà mã nuôi em của tôi vẫn không thấy đâu”, chị bức xúc.

Đến khi liên hệ trực tiếp với người được giới thiệu là quản lý nhóm thông qua Facebook cá nhân, chị Yến mới được cấp ba mã tương ứng với ba học sinh ở Hà Giang và Cao Bằng.

Thời gian đầu, fanpage đăng tải hình ảnh bữa ăn, hoạt động của các em nhưng càng về sau tần suất cập nhật thưa dần, có lúc ngắt quãng hoàn toàn.

“Không ai bắt buộc phải báo cáo thường xuyên, nhưng thiếu minh bạch thì nhà tài trợ nào cũng lo. Chúng tôi chỉ muốn biết tiền mình đóng có đến được đúng nơi, đúng người hay không”, chị nói.

Thậm chí đến kỳ hạn gia hạn, hệ thống gửi tin nhắn nhắc đóng tiền dồn dập, tới mức chị cảm thấy “như bị ép”. Sau một năm hỗ trợ, chị quyết định dừng lại vì quá nhiều điểm bất thường.

Trùng mã, thiếu cập nhật, chuyển tiền vào tài khoản cá nhân: nhiều dấu hỏi

Ngoài tình trạng chậm cấp mã, nhiều nhà hảo tâm còn phản ánh cùng một mã học sinh lại được cấp cho 2–3 người khác nhau – điều trái với nguyên tắc “mỗi em – một nhà tài trợ”.

Một vấn đề khác gây lo ngại là toàn bộ kinh phí được yêu cầu chuyển vào tài khoản cá nhân của ông Hoàng Hoa Trung, người sáng lập dự án. Điều này đặt ra nghi vấn về cơ chế quản lý dòng tiền và tính minh bạch khi dự án phát triển đến quy mô hàng trăm tỉ đồng.

Nhà trường xác nhận có học sinh thụ hưởng, nhưng mong tính minh bạch cao hơn

Phóng viên Lao Động đã liên hệ Trường PTDTBT Tiểu học Bắc La (Văn Lãng, Lạng Sơn) – một trong những điểm trường có triển khai dự án.

Ban Giám hiệu xác nhận:

“Khi triển khai thực tế, đây là dự án có ý nghĩa về mặt an sinh. Tuy nhiên, việc minh bạch thu – chi và thông tin tới nhà tài trợ cần được tăng cường hơn để tạo niềm tin”, đại diện nhà trường cho biết.

Người sáng lập tuyên bố đóng băng tài khoản để rà soát

Trước làn sóng chất vấn ngày một tăng, tối 7/12, ông Hoàng Hoa Trung – người sáng lập dự án “Nuôi em” – đăng thông báo công khai về việc đóng băng tài khoản nhận hỗ trợ trong 15 ngày để rà soát tài chính.

Theo chia sẻ của ông, động thái này nhằm “ngắt dòng thu – chi”, tổng hợp dữ liệu nhiều năm và mời đơn vị độc lập kiểm kê toàn bộ hoạt động tài chính.

Ông Trung thừa nhận bản thân nhận được quá nhiều thắc mắc đến mức “không chắc mình đã làm đúng 100% hay chưa”.

Trong thời gian tài khoản bị đóng băng, đội ngũ quản trị sẽ tập trung thống kê số liệu và giải đáp câu hỏi của các nhà tài trợ.

Ngoài dự án “Nuôi em” – khởi xướng từ năm 2014 – ông Trung còn vận hành nhiều chương trình thiện nguyện khác trong hệ sinh thái, như “Sức mạnh 2000”.

Niềm tin – yếu tố quan trọng nhất của các dự án cộng đồng

Dù mục tiêu nhân văn, những bất cập về quy trình vận hành, minh bạch tài chính và khả năng kiểm soát tăng trưởng đã đặt dự án “Nuôi em” trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ.

Các nhà hảo tâm chung quan điểm: “Chúng tôi không đòi hỏi gì quá mức. Chỉ cần rõ ràng, đúng hạn và minh bạch.”

Một dự án thiện nguyện chỉ có thể tiếp tục lan tỏa khi giữ được điều quan trọng nhất: niềm tin của cộng đồng.