Nóng: NHNN muốn sửa Nghị định 24, thị trường vàng đứng trước nhiều thay đổi lớn

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng với hàng loạt đề xuất đáng chú ý như bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt với giao dịch vàng từ 20 triệu đồng trở lên và bổ sung nhiều quy định mới về vàng nguyên liệu, vàng miếng. Nếu được thông qua, đây sẽ là đợt thay đổi lớn nhất của thị trường vàng sau hơn một thập kỷ.

Đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc sửa đổi quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, gia công và kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ.

Theo Nghị định 24 hiện hành, đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp muốn tham gia phải được NHNN cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về đăng ký kinh doanh, địa điểm hoạt động, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ sản xuất.

Tuy nhiên, dự thảo mới đề xuất sửa đổi khoản 7 Điều 4 theo hướng đưa hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Thay vào đó, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này sẽ phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền và các quy định pháp luật khác có liên quan.

Để phù hợp với sự thay đổi này, NHNN đề xuất bãi bỏ các Điều 5, 6, 7, 8 và 9 của Nghị định 24 hiện hành. Đây là các điều khoản quy định về điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất; hoạt động gia công vàng trang sức; điều kiện kinh doanh mua bán vàng trang sức và trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực này.

Vàng miếng vẫn là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện

Đối với vàng miếng, dự thảo tiếp tục giữ quan điểm đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện.

Theo khoản 6 Điều 4 được sửa đổi, doanh nghiệp và ngân hàng thương mại muốn sản xuất hoặc kinh doanh mua bán vàng miếng phải được NHNN cấp giấy phép tương ứng. Dự thảo đồng thời bổ sung các quy định liên quan đến hoạt động mua bán vàng nguyên liệu của doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được phép sản xuất vàng miếng.

Trong khi đó, theo quy định hiện hành, Nhà nước vẫn độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng miếng. Hoạt động mua bán vàng miếng cũng thuộc diện kinh doanh có điều kiện và phải được NHNN cấp phép.

Giao dịch vàng từ 20 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt

Một điểm mới đáng chú ý khác là quy định về phương thức thanh toán trong giao dịch vàng.

Theo dự thảo, các giao dịch mua bán vàng có tổng giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của một khách hàng phải thực hiện thông qua các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật.

Đối với hoạt động mua vàng miếng, việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các phương thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về cấp tín dụng.

Nội dung này hiện chưa được quy định trong Nghị định 24 đang áp dụng.

Bổ sung điều kiện nhập khẩu vàng nguyên liệu

Liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, dự thảo sửa đổi một số quy định tại Điều 14.

Theo đó, doanh nghiệp có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và có hợp đồng gia công với đối tác nước ngoài có thể được xem xét cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm nếu nhu cầu nhập khẩu phù hợp với hợp đồng gia công.

Số vàng nguyên liệu được tạm nhập chỉ được sử dụng cho mục đích thực hiện hợp đồng gia công và tái xuất theo quy định.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, dự thảo bổ sung thêm các điều kiện cụ thể để được xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. Doanh nghiệp phải có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; nhu cầu nhập khẩu phù hợp với hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu.

Ngoài ra, số vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng để sản xuất hàng xuất khẩu theo hợp đồng làm căn cứ cấp phép và không được bán, chuyển giao hoặc sử dụng cho mục đích khác trên thị trường trong nước nếu chưa được NHNN chấp thuận.

Hiện nay, Nghị định 24 chỉ quy định việc xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu đối với doanh nghiệp FDI dựa trên năng lực sản xuất và kết quả xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ của năm trước.

Cho phép nhập khẩu vàng phục vụ sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị y tế

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng làm nguyên liệu sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện tử, thiết bị y tế và dụng cụ y tế theo giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cùng các quy định pháp luật liên quan.

Tuy nhiên, số vàng này phải được sử dụng đúng mục đích đăng ký và không được dùng để sản xuất, kinh doanh vàng miếng, vàng trang sức mỹ nghệ hoặc mua bán vàng nguyên liệu trên thị trường trong nước, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.

Tăng cường giám sát và chế độ báo cáo

Theo dự thảo, các doanh nghiệp sẽ phải xây dựng hệ thống thông tin để quản lý và lưu trữ dữ liệu liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, mua bán, sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu.

Đồng thời, doanh nghiệp phải kết nối và cung cấp dữ liệu cho NHNN theo quy định của Thống đốc NHNN.

Phạm vi thanh tra, kiểm tra của NHNN cũng được đề xuất mở rộng, bao gồm hoạt động sản xuất vàng miếng, kinh doanh vàng miếng, xuất nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu; việc thực hiện các quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo, mua bán và sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu cũng như các hoạt động kinh doanh vàng thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định.

Bên cạnh các nội dung báo cáo hiện hành, doanh nghiệp và ngân hàng thương mại hoạt động trong lĩnh vực vàng sẽ phải báo cáo thêm về tình hình mua bán, sử dụng và tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu, cũng như việc thực hiện các hợp đồng gia công và xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ đối với các trường hợp được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Dự kiến áp dụng từ ngày 1/7/2026

Theo dự thảo, nghị định sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Từ thời điểm này, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do NHNN cấp trước đây sẽ không còn là điều kiện bắt buộc đối với các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Các hồ sơ đề nghị cấp mới, sửa đổi hoặc bổ sung giấy chứng nhận đã nộp nhưng chưa được giải quyết cũng sẽ dừng xem xét theo quy định chuyển tiếp của dự thảo.

Việc sửa đổi Nghị định 24 được thực hiện trong bối cảnh cơ quan quản lý đang rà soát và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường vàng sau hơn một thập kỷ triển khai. Theo NHNN, dự thảo được xây dựng nhằm bám sát các chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch, phù hợp với bối cảnh mới.