Nợ xấu: "Ảo tưởng" về 0% và thách thức thực tại

Xử lý tài sản đảm bảo – tưởng dễ nhưng lại vướng nhiều nút thắt pháp lý và thực tiễn, đang là điểm nghẽn lớn trong bài toán xử lý nợ xấu. Muốn khơi thông dòng vốn và cứu thị trường, cần một cơ chế đặc thù, minh bạch và quyết liệt hơn trong thu giữ, phát mãi tài sản.

Đại diện HoREA khẳng định nợ xấu tuyệt đối không thể về 0%, nhưng cần được duy trì nghiêm ngặt ở ngưỡng kiểm soát 3%. Muốn xử lý triệt để nợ xấu, yêu cầu tiên quyết là xây dựng khung pháp lý minh bạch, đồng bộ, thúc đẩy sự lưu thông tài sản – yếu tố then chốt để tái cấu trúc hiệu quả thị trường tín dụng.

Xử lý tài sản bảo đảm: Bài toán tưởng đơn giản nhưng là mê cung pháp lý

Dù đóng vai trò “van an toàn” của tín dụng, nhưng tài sản bảo đảm – đặc biệt là bất động sản – chỉ thực sự phát huy giá trị khi có thể thu giữ và xử lý nhanh chóng, minh bạch, hợp pháp. Thế nhưng, như các chuyên gia đã chỉ ra tại Hội thảo “Xử lý nợ xấu: Đâu là giải pháp hài hòa?” sáng 27/5, từ lý thuyết đến thực tế là một khoảng cách dài, đầy rối ren về pháp lý và quyền lợi chồng chéo giữa các bên.

Nút thắt pháp lý: Điểm nghẽn của dòng tiền và thủ phạm gây nợ xấu

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch HoREA – thẳng thắn cho rằng, đừng ảo tưởng nợ xấu có thể về 0%. Trong nền kinh tế thị trường, nợ xấu là “tất yếu khách quan”, vấn đề nằm ở kiểm soát tỷ lệ ở mức có thể chấp nhận được – khoảng 3% đối với Việt Nam. Và để xử lý tận gốc, không gì khác ngoài một hệ thống pháp luật minh bạch, đồng bộ, tạo điều kiện cho tài sản lưu thông và dòng tiền được khơi thông trở lại.

Ông chỉ ra gốc rễ của nợ xấu đến từ hai nút thắt: vướng mắc pháp lý và rủi ro thị trường. Ước tính 70% khó khăn trên thị trường bất động sản hiện nay xuất phát từ các thủ tục pháp lý chưa hoàn tất. Nhiều dự án “đắp chiếu” vì không đủ điều kiện chuyển nhượng hay phát mãi, khiến doanh nghiệp mất khả năng trả nợ, ngân hàng mất vốn, thị trường rơi vào vòng xoáy suy thoái tín dụng.

Giải pháp "power of sale": Cơ chế đặc thù cho bối cảnh đặc biệt

Chuyên gia Đỗ Thiên Anh Tuấn (Trường Fulbright) nhấn mạnh, muốn xử lý nợ xấu hiệu quả cần thiết lập một cơ chế đặc biệt cho phép bên nhận thế chấp xử lý tài sản mà không cần qua tòa án – cơ chế “power of sale”. Việc thu hồi tài sản phải đảm bảo trình tự thông báo rõ ràng, định giá minh bạch, quy trình rút gọn và phải có kênh giao dịch công khai.

Bên vay cũng cần được bảo đảm quyền nhận phần tiền còn dư sau khi trừ nợ và chi phí xử lý. Các bên liên quan như người thuê nhà, đồng sở hữu hay người bảo lãnh cũng phải được thông báo để tránh phát sinh tranh chấp kéo dài, ảnh hưởng đến tiến trình phát mãi.

Luật hóa Nghị quyết 42, cứu doanh nghiệp – giữ việc làm – bảo vệ hệ thống

Việc sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng sắp tới cần đặt trọng tâm vào cân bằng lợi ích: ngân hàng có cơ chế phòng vệ rủi ro, còn người vay được giảm chi phí vốn và tiếp cận tín dụng dễ hơn. Ông Tuấn đề xuất luật hóa các điểm tiến bộ từ Nghị quyết 42/2017, đặc biệt là quyền thu giữ tài sản hợp pháp nhưng vẫn đảm bảo quyền tài sản của bên vay.

HoREA cũng kêu gọi Chính phủ sớm ban hành cơ chế đặc thù, mang tính quyết liệt và linh hoạt: không chỉ để thu hồi nợ, mà còn để khôi phục dự án, cứu doanh nghiệp, giữ việc làm – từ đó ổn định kinh tế vĩ mô.

Tổ công tác liên ngành: Mắt xích cho lời giải toàn diện

Một đề xuất quan trọng là thành lập tổ công tác liên ngành cấp trung ương, nhằm rà soát, phân loại và gỡ vướng cho các dự án đang bị đình trệ. Cần phân biệt rõ đâu là dự án có thể cứu, có thể tái cấp vốn để hoàn thiện và trả nợ; đâu là dự án nên thanh lý, dứt khoát xử lý để tránh lan rộng nợ xấu.

Chìa khóa nằm ở một khung pháp lý minh bạch, quy trình xử lý gọn nhẹ và cơ chế chuyển nhượng tài sản thuận lợi, công khai. Bài toán nợ xấu, nếu chỉ giải từ một phía – ngân hàng, doanh nghiệp hay pháp luật – đều không đủ. Cần một lời giải đồng bộ, với sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị, kinh tế và pháp lý quốc gia.