Những rào cản có thể làm lung lay quyền lực của đồng USD

Đối thủ tiềm năng của đồng USD là “đồng tiền ổn định” - loại tiền kỹ thuật số có giá trị cố định so với đồng USD.

Các chuyên gia từng cảnh báo rằng thâm hụt tài khoản vãng lai kéo dài của Mỹ có thể sớm làm suy yếu niềm tin vào đồng USD, mở đường cho một cuộc khủng hoảng tài chính.

Trang tin của Viện Lowy (Australia) mới đây đã đăng tải một bài viết chỉ ra rằng hơn 50 năm kể từ khi đồng USD được thả nổi, các nhà kinh tế Mỹ giờ đây hoàn toàn đồng tình với tuyên bố nổi tiếng năm 1971 của cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Connolly, gửi đến phần còn lại của thế giới: "Đó là tiền tệ của chúng tôi, nhưng là vấn đề của bạn". Mặc dù trải qua nhiều biến động về giá trị, đồng USD vẫn giữ vững vị trí là đồng tiền được ưu tiên lựa chọn trên toàn cầu.

Trái ngược với dự đoán của nhiều chuyên gia về việc thâm hụt tài khoản vãng lai lớn và kéo dài của Mỹ sẽ dẫn đến sự mất niềm tin vào đồng USD và gây ra khủng hoảng, các cuộc khủng hoảng lớn như bong bóng công nghệ năm 2000 hay khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 không phải là hệ quả của đồng USD. Mặc dù vậy, những cuộc khủng hoảng này cũng không làm lung lay quá nhiều sự ổn định của đồng tiền này, và thâm hụt tài khoản vãng lai dường như không phải là một vấn đề lớn.

Trong cuốn sách "King Dollar: Quá khứ và tương lai của đồng tiền thống trị thế giới", tác giả Paul Blustein đưa ra một loạt câu hỏi quan trọng về tương lai của đồng USD. Liệu đồng USD có thể duy trì đặc quyền là đồng tiền dự trữ và giao dịch toàn cầu? Liệu Mỹ có thể tiếp tục "vũ khí hóa" đồng USD để thực thi các biện pháp trừng phạt đối với các quốc gia khác? Liệu tiền điện tử sẽ trở thành đối thủ đáng gờm của đồng USD?

Vấn đề đầu tiên liên quan đến vị thế của đồng USD như một đồng tiền dự trữ. Mặc dù có sự phản đối từ một số quốc gia, đồng USD vẫn duy trì ưu thế vượt trội nhờ vào thị trường tài chính sâu rộng và thanh khoản cao, cùng với một hệ thống pháp lý và quy định hiệu quả. Các quốc gia có thể lựa chọn sử dụng các loại tiền tệ khác trong các giao dịch thương mại, nhưng điều này đòi hỏi những quốc gia nhận tiền phải có các khoản đầu tư đáng kể.

Vấn đề thứ hai liên quan đến việc "vũ khí hóa" đồng USD. Việc sử dụng đồng USD để hạn chế khả năng chuyển tiền quốc tế đối với các quốc gia mục tiêu đã gây nhiều tranh cãi. Sự gia tăng sử dụng đồng USD trong các biện pháp trừng phạt có thể khiến các quốc gia tìm kiếm các phương thức thanh toán thay thế, điều này có thể làm mất đi sự hợp tác của các đồng minh quan trọng của Mỹ.

Vấn đề thứ ba đáng chú ý là sự nổi lên của tiền điện tử. Mặc dù sự thành công của bitcoin là một điều bất ngờ, nhưng không có loại tiền ảo nào có thể đáp ứng đầy đủ ba yêu cầu cơ bản của một loại tiền tệ: hiệu quả trong thanh toán, công cụ tiết kiệm an toàn và khả năng làm công cụ kế toán. Điều này mở ra cơ hội cho các loại tiền kỹ thuật số ổn định (stablecoins), với đồng libra của Meta là một ví dụ đáng chú ý. Mỹ hiện vẫn chưa sẵn sàng để để cho các công ty tư nhân nắm giữ quyền kiểm soát loại tiền tệ này, điều này dẫn đến việc Meta đã phải dừng lại sáng kiến của mình.

Một giải pháp tiềm năng có thể là sự phát triển của đồng tiền kỹ thuật số từ các ngân hàng trung ương. Trong khi hầu hết các hệ thống thanh toán và tiền gửi ngân hàng hiện nay đều dựa trên công nghệ số, việc sử dụng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) vẫn còn hạn chế. Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương đang dần mở rộng khả năng phát hành loại tiền này, với một số ngân hàng và tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) bắt đầu thúc đẩy việc áp dụng CBDC.

Cuối cùng, sự duy trì vị thế của đồng USD trong nền kinh tế toàn cầu còn phụ thuộc vào khả năng của Mỹ trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ, đặc biệt là trong bối cảnh những biến động của dòng vốn quốc tế. Các quốc gia mới nổi có thể dễ dàng bị ảnh hưởng bởi sự biến động của tỷ giá đồng USD, điều này có thể khiến nợ của họ trở nên không bền vững.