Những ngày giông bão còn ở phía trước

Khi thị trường tạo đáy thành công sẽ từng bước hồi phục một cách chậm rãi, rất khó để tạo ra bước đột phá lớn bởi tâm lý nhà đầu tư đang ở trạng thái “chim sợ cành cong”. Đa số các nhóm cổ phiếu sẽ tăng cùng nhịp với thị trường chung nhưng có sự phân hoá rõ ràng, chỉ những cổ phiếu có kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh một cách bền vững mới có thể bứt tốc, phần còn lại sẽ tương đối yếu ớt, chậm chạp đến phát ngán.

Ngôi sao chổi đáng quên không thể không nhắc tới mang tên HPG, mệnh danh là cổ phiếu quốc dân với số lượng cổ đông cá nhân nhiều như quân Nguyên. HPG đã lấy đi không biết bao nhiêu máu và nước mắt của nhà đầu tư - tổng giá trị mất mát của các cổ đông HPG lên tới 150.000 tỉ, con số đau thương gần như lớn nhất trên thị trường.

Giá cổ phiếu HPG cắm đầu về cái máng lợn là sự thật và liệu HPG có thể hồi phục được bao nhiêu trong thời gian tới chính là câu hỏi ăn tiền trong lúc này. Tương lai dài hạn của HPG vẫn rất tốt nhưng trong ngắn và trung hạn vẫn khá là u ám, chưa có bất kỳ chút lạc quan đáng kể nào. Thậm chí tình hình có vẻ còn căng thẳng hơn nữa.

Giá thép đã bật tăng đôi chút từ vùng đáy nhưng vẫn ở vùng giá thấp sẽ gây áp lực lên kinh doanh của HPG. Biên lợi nhuận có thể giảm về 12% so với mức cao 20% trong năm 2021, đồng nghĩa lợi nhuận hoạt động của HPG đâu đó quanh 5.000 tỉ mỗi quý mà thôi.

Cùng với đó, tỉ giá đang tăng rất mạnh, dự kiến tăng 5- 6% trong năm nay sẽ khiến HPG bay ngay 2.000 tỉ chênh lệch tỉ giá do khoản vay bằng ngoại tệ để tài trợ nhà máy mới. Ngoài ra, với khoản vay 40.000 tỉ tài trợ cho dự án Dung Quất sẽ chịu thêm chi phí lãi vay bởi thời gian tới các ngân hàng sẽ tăng mạnh lãi suất đầu ra.

Nói một cách dễ hiểu, chi phí đang tăng mạnh trong khi giá bán thép thành phẩm vẫn ở mức thấp khiến cho biên lợi nhuận của HPG bị bóp nghẹt. Dự kiến lợi nhuận cả năm của HPG đâu đó quanh 18.000 tỉ mà thôi. Với mức PE 5-7 lần thì vốn hoá của HPG tương ứng con số 120.000 tỉ và giá cổ phiếu sẽ là đâu đó quanh 22-24. Không hấp dẫn so với mức giá sát 20 hiện nay bởi đường chạy cho xu thế tăng là quá ngắn.

Nhóm cổ phiếu vua (ngân hàng) quá nổi tiếng và gần như bắt buộc phải có trong danh mục của các quỹ đầu tư nhưng lại rớt thảm trong thời gian qua bất chấp kinh doanh vẫn được dự báo sẽ tăng trưởng tốt trong năm nay. Đôi khi quá nổi tiếng, nhiều nhà đầu tư ưa thích và được mua quá nhiều bằng margin (vay nợ) lại là con dao hai lưỡi khi giá cổ phiếu lao dốc. Ngay khi giá giảm hơn 20% sẽ kích hoạt đợt bán tháo khủng khiếp vì bị force sell (ép bán) và điều gì đến cũng phải đến. Ngôi sao rực sáng trước kia mang tên TCB đã giảm tới 60%, cuốn theo 120.000 tỉ của các cổ đông, kèm theo đó là vô số đau thương.

Ngày về bờ của cổ đông nhóm ngân hàng sẽ còn rất lâu nữa, đợt tăng giá sắp tới chỉ là một rebound nhỏ trong một xu thế giảm giá lớn. Điều này được lý giải bởi sự khó khăn của nhóm ngân hàng đã và đang phải đối diện trong thời gian tới. Lãi suất huy động đang tăng rất nhanh khiến chi phí tín dụng của các ngân hàng tăng mạnh trong khi lãi cho vay đầu ra tăng chậm hơn, kết quả là biên lãi thuần sẽ suy giảm mạnh.

Room tín dụng đã cạn kiệt, các ngân hàng gần như không thể cho vay trong lúc này. Qua năm sau tình hình cũng không khá hơn bao nhiêu, tín dụng toàn ngành bị giới hạn ở con số 14%, chỉ số ít ngân hàng đặc biệt mới có thể tăng cao hơn, thành ra giai đoạn bùng nổ đã qua đi, thay vào đó là sự ổn định trong thời gian tới.

Nói một cách dễ hiểu, sự tăng trưởng doanh thu bị kiểm soát, chi phí đầu vào tăng mạnh nhưng đầu ra tăng chậm kéo theo sự suy giảm biên lợi nhuận. Khá nhiều khó khăn đang chờ đón nên giá cổ phiếu nhóm ngân hàng sẽ bị tác động tiêu cực và có rất ít cơ hội tăng mạnh trong lúc này. Bất chấp sự thật cay đắng là định giá nhóm cổ phiếu ngân hàng đang rớt xuống mức thấp nhất trong lịch sử, đồng nghĩa giá rẻ, hấp dẫn.

Một thỏi nam châm thu hút sự chết chóc tiếp theo chính là cổ phiếu nhóm bất động sản (BDS). Không chết sao được khi giá lao dốc 70-80% chỉ trong vài tháng ngắn ngủi, lấy đi mọi thành quả đạt được trước đó nhưng lấy nhiều hơn máu và nước mắt của nhà đầu tư bởi lúc tăng thì mua ít nhưng lúc trên đỉnh lại all-in mọi thứ vào đó.

Thành thực mà nói, nhóm BDS nên được xếp vào dạng đầu cơ lướt sóng nhanh gọn hơn là đầu tư dài hạn. Bởi quá khó để phân tích định giá nhóm này, càng khó hơn để biết khi nào thì nên mua vào dựa trên triển vọng kinh doanh. Tất cả chỉ đơn giản là mua bán dựa trên các thông tin ngắn hạn (thậm chí là tin đồn) của doanh nghiệp mà thôi, chính là nhìn vào biểu đồ giá cổ phiếu (chart) hơn là các chỉ số kinh doanh, lợi nhuận, PE, PB…

Mà thông tin của nhóm BDS trong lúc này gần như chỉ toàn là tiêu cực, khó khăn. Các doanh nghiệp phát triển dự án dựa trên vốn vay là chủ yếu, lúc này room tín dụng đã cạn kiệt, mà nếu còn room thì ngân hàng sẽ định hướng chảy vào kinh doanh sản xuất. Không có tiền thì làm ăn gì nữa, chỉ còn cách bó gối chờ qua năm sau.

Nhiều doanh nghiệp nhanh nhạy thay vì vay ngân hàng sẽ chuyển qua phát hành trái phiếu để hút tiền về làm kinh doanh. Nhưng sau hai vụ đập kinh hoàng mang tên Tân Hoàng Minh và Vạn Thịnh Phát thì gần như các thương vụ phát hành trái phiếu sẽ đóng băng hoàn toàn. Tốt hay xấu đều tạm thời ngừng lại, nếu tốt thì giữa năm sau làm việc tiếp, còn mấy doanh nghiệp làm ăn kém thì coi như quên nghiệp vụ này đi.

Túm cái váy lại, ngân hàng nhà nước đang siết chặt hoạt động cho vay liên quan BDS, room tín dụng cạn kiệt, phát hành trái phiếu bị đóng băng. Các doanh nghiệp BDS phải tự lực cánh sinh, dùng chính sức mạnh của bản thân để phát triển. Trạng thái lúc này của các doanh nghiệp là cố gắng duy trì, thay vì mở rộng. Mà nếu như vậy thì giá cổ phiếu rất ít có cơ hội để bùng nổ, thay vào đó là rebound kỹ thuật và nằm ở vùng giá thấp.

Kết luận đầu tư: thị trường sẽ hồi phục trong trung và dài hạn nhưng cơ hội không dành cho tất cả. Triển vọng kinh doanh còn u ám thì rất khó để giá cổ phiếu khởi sắc.