Những giá trị ảo

Mẹ thỉnh thoảng xuống chơi nhìn cánh đồng trước nhà mọc toàn cỏ dại lại hỏi: “Bao giờ thì người ta xây khu công nghiệp ở đây?”. Lần đầu tiên nghe mẹ hỏi, tôi trả lời: “Chắc sẽ nhanh thôi ạ. Đã đo đạc đền bù. Đã cấm cấy lúa, trồng trọt hoa màu. Đã thấy trên báo tỉnh nói sẽ khởi công vào cuối năm nay”.

Nhưng nhiều lần “cuối năm” đã trôi qua, cánh đồng vẫn bỏ hoang đìu hiu bên rìa thị xã. Người dân từng háo hức bàn tán xôn xao, khu công nghiệp mọc lên cuộc sống sẽ đổi thay với bao điều tích cực. Họ đã tính chuyện xây nhà trọ, mở cửa hàng tạp hóa, quán ăn. Tính chuyện sẽ mua một cái máy ép nước mía bán hàng ngày cũng đủ tiền chợ búa. Rồi biết bao người chờ đợi khi những nhà máy mọc lên sẽ xin vào làm công nhân để khỏi phải bươn chải xa nhà. Có bà già chờ nơi mình sống đông người để bán được mớ rau, con cá ao nhà kiếm đồng ra đồng vào nuôi cháu. Nhưng bà già ấy đã không chờ được. Hôm đưa bà đi qua cánh đồng lần cuối, cỏ vẫn xanh rì.

Tôi đã nghe không biết bao nhiêu câu chuyện buồn về những dự án ảo trên đất nước mình. Những dự án chỉ nằm trên giấy phục vụ cho một mục đích nào đó của những người lập ra nó, để rồi nhức nhối bao phận đời bé nhỏ. Chúng biến những mảnh đất trù phú trở thành đất chết. Những công trình dở dang dầm mưa dãi nắng, rêu mốc phủ đầy. Tôi nghe thấy tiếng của đất chờ được hồi sinh, của những thổ cư chờ được cấp sổ đỏ, của những mùa màng chờ được cấy hái. Và biết bao nhiêu con người chờ đợi một giấc mơ biến thành hiện thực. Họ đau đáu về nó cho đến khi sức tàn lực kiệt mới nhận ra mình phí công nhọc lòng vì một dự án ma.

Từ những dự án ảo ta nghĩ về giá trị ảo vẫn tồn tại mỗi ngày. Con người nhiều khi mải mê chạy theo nó đã bỏ quên giá trị đích thực của cuộc sống quanh mình. Tôi nhớ đến vài ngôi làng có phần đông dân làng đi xuất khẩu lao động. Họ lặn ngụp xứ người, tích cóp từng đồng gửi về quê để xây nhà. Nhà này nhìn nhà kia để xây. Nhà xây sau muốn cao hơn nhà xây trước. Những ngôi nhà hoàn thiện xong có khi chỉ thấy người già quẩn quanh ngày đêm nhớ mong đứa con phải mưu sinh đất khách quê người. Lại có nhà xây để đó không người ở cũng chỉ vì chủ nhà còn mải miết đi làm để kiếm tiền trả nợ. Tôi không biết lúc ngồi trong căn nhà trống trải liệu họ có chạnh lòng? Có tự hỏi hóa ra thứ đánh đổi những năm tháng tuổi trẻ phải bôn ba đây đó hóa ra chỉ là một xác nhà? Làm việc cật lực để một ngày có được nhà đẹp, xe sang thật ra cũng là nguyện vọng bình thường, chính đáng, nhưng có lẽ cũng đừng quá quay quắt với mục tiêu duy nhất đó. Bởi, hạnh phúc trong cuộc đời nhiều khi nằm ở những điều giản dị mà ta đã bỏ qua, những bữa cơm sớm tối quây quần, những san sẻ đời thường dẫu nhọc nhằn gian khổ.

Giá trị ảo cũng không chỉ là chuyện của cá nhân hay mỗi gia đình. Có nhiều nơi người ta chỉ chú trọng xây dựng những công trình hoành tráng mà không để tâm việc nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Có những di tích lịch sử sau khi được trùng tu nguy nga đã đánh mất đi nét đẹp cổ kính nằm trong dấu thời gian rêu phủ. Hay như giá trị ảo đã được mọi người nói đến rất nhiều trong căn bệnh thành tích của nền giáo dục. Một nền giáo dục chỉ thực sự được đánh giá cao khi hệ thống giá trị đạo đức được coi trọng. Ngoài trang bị cho học sinh một nền tảng kiến thức thì giáo dục còn phát huy khả năng sáng tạo, đề cao phép tắc ứng xử, tình yêu thương và trách nhiệm với cộng đồng.

Nghĩ ngợi nhiều rồi sinh ra ước ao. Tôi ước những thành phố biết dành chỗ cho người già, trẻ nhỏ; trẻ có khu vui chơi, người già neo đơn có mái ấm tình thương nương tựa lúc cuối đời. Tôi cũng ước những con đường rợp bóng cây xanh. Ước bệnh viện đủ chỗ cho bệnh nhân để không phải chen chúc nhau dưới gầm giường hay hành lang chật chội. Ước những buổi sáng bọn trẻ đến trường với niềm háo hức và cặp sách trên lưng không quá nặng nề…