Những “điểm nóng” trên bàn đàm phán Mỹ - Trung trước chuyến thăm của ông Trump

Gần một thập kỷ sau chuyến công du Trung Quốc gây chú ý với hàng loạt thỏa thuận trị giá hàng trăm tỷ USD, Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ trở lại Bắc Kinh từ ngày 13-15/5 theo lời mời của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, hội nghị thượng đỉnh lần này được đánh giá là phép thử quan trọng đối với quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Trump trở lại Bắc Kinh sau gần 9 năm

Ngày 11/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc trong ba ngày từ 13-15/5 theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình.

Đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ sau gần 9 năm, diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương vẫn tồn tại hàng loạt bất đồng lớn từ thương mại, công nghệ cho tới vấn đề Đài Loan và địa chính trị khu vực.

Chuyến đi cũng diễn ra đúng thời điểm tình hình toàn cầu tiếp tục bất ổn, khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran vẫn chưa thực sự bền vững, còn căng thẳng tại Eo biển Hormuz tiếp tục gây áp lực lên giá năng lượng và kinh tế thế giới.

Theo Phó thư ký báo chí Nhà Trắng Anna Kelly, ông Trump sẽ tới Bắc Kinh vào tối 13/5 trong chuyến công du được đánh giá mang “ý nghĩa biểu tượng rất lớn”.

Dự kiến ngày 14/5, Tổng thống Mỹ sẽ tham dự lễ đón chính thức và hội đàm song phương với Chủ tịch Tập Cận Bình, sau đó tham quan Thiên Đàn và dự quốc yến cấp nhà nước.

Hai nhà lãnh đạo được cho là sẽ tiếp tục có buổi trà đàm và ăn trưa làm việc vào ngày 15/5. Phía Mỹ đồng thời cũng lên kế hoạch mời ông Tập Cận Bình thăm Washington vào cuối năm nay.

Phái đoàn doanh nghiệp thu hẹp đáng kể

Song song với chuyến thăm, Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong sẽ tới Hàn Quốc để đàm phán thương mại với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trong hai ngày 12-13/5. Đây được xem là vòng thương lượng cuối cùng trước khi hội nghị thượng đỉnh chính thức diễn ra.

Theo Reuters, Nhà Trắng và Bộ Tài chính Mỹ hiện chỉ cân nhắc mời đại diện khoảng 10 tập đoàn lớn tham gia chuyến công du, ít hơn rất nhiều so với phái đoàn 29 CEO tháp tùng ông Trump trong chuyến thăm năm 2017.

Một số doanh nghiệp được cho là nằm trong danh sách mời gồm Nvidia, Apple, Qualcomm, Citigroup và Boeing. Các lãnh đạo này dự kiến sẽ tham dự quốc yến cùng Tổng thống Mỹ.

Việc thu hẹp quy mô phái đoàn cho thấy kỳ vọng của Washington đối với kết quả kinh tế từ chuyến đi lần này đang thận trọng hơn đáng kể.

Trong chuyến thăm năm 2017, ông Trump và ông Tập từng chứng kiến hàng loạt thỏa thuận thương mại trị giá hơn 250 tỷ USD, nổi bật là hợp đồng mua 300 máy bay Boeing trị giá 37 tỷ USD cùng các dự án năng lượng trị giá 69 tỷ USD.

Những “quả bom” trên bàn đàm phán

Giới quan sát nhận định khả năng xuất hiện một bước đột phá mang tính lịch sử trong chuyến thăm lần này là không cao. Mục tiêu thực tế hơn có thể là kéo dài “đình chiến thương mại”, duy trì đối thoại và ngăn căng thẳng leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Các chủ đề trọng tâm được dự báo bao gồm đơn hàng máy bay Boeing, nhập khẩu nông sản Mỹ, hợp tác năng lượng, nguồn cung đất hiếm và cuộc chiến chống fentanyl.

Tuy nhiên, những vấn đề nhạy cảm hơn mới được xem là “quả bom” thực sự trên bàn đàm phán.

Theo nhiều nguồn tin, Bắc Kinh đang gây sức ép buộc Washington từ bỏ chính sách “mơ hồ chiến lược” đối với Đài Loan, đồng thời yêu cầu Mỹ thể hiện lập trường phản đối rõ ràng đối với xu hướng độc lập của hòn đảo này.

Căng thẳng liên quan đến Đài Loan đã gia tăng từ đầu năm ngoái sau khi Mỹ loại bỏ nội dung phản đối độc lập Đài Loan khỏi một tài liệu chính thức.

Dù một số động thái gần đây của ông Trump, như trì hoãn bán vũ khí cho Đài Loan, được xem là tín hiệu tích cực với Bắc Kinh, nhiều chuyên gia cho rằng khả năng Washington đưa ra nhượng bộ lớn vẫn khá thấp.

Bên cạnh đó, vấn đề Iran cũng có thể trở thành điểm nóng mới. Mỹ đang gây áp lực buộc Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Tehran nhằm chấm dứt khủng hoảng Trung Đông, trong khi Bắc Kinh lại chỉ trích các biện pháp trừng phạt của Washington và cho rằng Mỹ cùng Israel phải chịu trách nhiệm chính cho căng thẳng hiện nay.

Ngoài ra, Triều Tiên, Biển Đông, trí tuệ nhân tạo, cạnh tranh công nghệ và an ninh chuỗi cung ứng cũng được dự báo sẽ xuất hiện trong chương trình nghị sự.

Khó giải quyết các bất đồng mang tính cấu trúc

Theo các chuyên gia, chuyến thăm có thể giúp cải thiện bầu không khí ngoại giao và mang lại một số lợi ích ngắn hạn cho doanh nghiệp Mỹ, nhưng khó có thể xử lý tận gốc các bất đồng chiến lược kéo dài giữa hai nước.

Những xung đột liên quan đến công nghệ, AI, chuỗi cung ứng và địa chính trị hiện đã mang tính cấu trúc sâu sắc hơn nhiều so với nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.

Dù vậy, giới quan sát vẫn kỳ vọng hội nghị thượng đỉnh sẽ chứng kiến các nghi thức ngoại giao trọng thể cùng hình ảnh bắt tay mang tính biểu tượng giữa ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Tổng thống Mỹ cũng được cho là sẽ tiếp tục nhấn mạnh “mối quan hệ tuyệt vời” với nhà lãnh đạo Trung Quốc – cụm từ ông từng nhiều lần sử dụng trong quá khứ khi nói về ông Tập.