Nhóm xuất khẩu mất đà?

Bất chấp các lợi thế kỹ thuật từ việc Mỹ cắt giảm thuế nhập khẩu bình quân cho hàng Việt, thực tế thâm hụt cán cân thương mại và sự suy giảm liên tiếp của chỉ số PMI đang buộc giới đầu tư vĩ mô phải định giá lại triển vọng của các doanh nghiệp đầu ngành.

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy đến giữa tháng 5/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 394 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 190 tỷ USD, tăng 20,4%, còn nhập khẩu đạt 204 tỷ USD, tăng 31%.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng tích cực là nhiều tín hiệu đáng lo. Xung đột kéo dài tại Trung Đông đang đẩy giá năng lượng đi lên, làm gia tăng nguy cơ lạm phát và gây sức ép lên nhu cầu tiêu dùng toàn cầu. Chỉ số PMI đã giảm tháng thứ hai liên tiếp, trong khi đơn hàng xuất khẩu tiếp tục suy yếu.

Theo các chuyên gia, tác động trực tiếp từ Trung Đông tới xuất khẩu Việt Nam chưa quá lớn do khu vực này chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng kim ngạch. Tuy nhiên, rủi ro lớn nằm ở việc giá dầu duy trì ở mức cao, kéo theo chi phí vận chuyển và áp lực tỷ giá gia tăng.

Dù vậy, triển vọng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu điện tử toàn cầu tăng theo làn sóng đầu tư AI, cùng việc hàng hóa Việt Nam hưởng lợi từ mức thuế nhập khẩu thấp hơn tại Mỹ. Song song đó, doanh nghiệp cũng đang đẩy mạnh mở rộng sang các thị trường mới như UAE, Israel và Qatar nhằm giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Chi phí leo thang, lợi nhuận co hẹp

Dù xuất khẩu tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp đang chứng kiến lợi nhuận bị bào mòn bởi chi phí nguyên liệu, nhân công và logistics.

Trong ngành gỗ, nhiều doanh nghiệp cho biết đơn hàng đã cải thiện nhưng chưa ổn định. Áp lực cạnh tranh buộc doanh nghiệp phải giảm giá bán để giữ khách hàng, khiến biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.

Lãnh đạo một số doanh nghiệp gỗ nhận định năm 2026 vẫn là giai đoạn đầy thách thức khi giá nguyên vật liệu tăng mạnh do bất ổn địa chính trị. Không ít doanh nghiệp chấp nhận hy sinh một phần lợi nhuận để bảo vệ thị phần.

Ngành thủy sản cũng không nằm ngoài vòng xoáy khó khăn. Nguồn cung giá rẻ từ Ecuador và Ấn Độ đang tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp xuất khẩu tôm của Việt Nam. Dù sản lượng sản xuất tăng, sức tiêu thụ vẫn giảm đáng kể so với cùng kỳ.

Ở lĩnh vực dệt may, bức tranh cũng chưa thực sự sáng sủa. Doanh thu của nhiều doanh nghiệp gần như đi ngang, trong khi biên lợi nhuận giảm do chi phí đầu vào và vận chuyển vẫn ở mức cao.

Các doanh nghiệp trong ngành cho biết nhu cầu tại Mỹ và châu Âu phục hồi chậm, trong khi yêu cầu về ESG, truy xuất nguồn gốc và sản xuất xanh ngày càng khắt khe. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh từ Trung Quốc tiếp tục là thách thức lớn.

Phân hóa cơ hội

Không phải doanh nghiệp nào cũng gặp khó. Một số đơn vị thủy sản vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực nhờ lợi thế thuế quan và nhu cầu tăng đối với cá thịt trắng tại thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng bức tranh chung của nhóm xuất khẩu năm nay sẽ mang tính phân hóa mạnh. Lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có chuỗi sản xuất khép kín, tỷ lệ nội địa hóa cao, khả năng kiểm soát chi phí tốt và chủ động mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh nhiều biến số khó lường vẫn hiện hữu, cổ phiếu xuất khẩu có thể chưa sớm lấy lại vị thế dẫn dắt như giai đoạn trước, dù triển vọng tăng trưởng dài hạn của ngành vẫn được duy trì.