#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nhân dân tệ có đủ sức "viết lại" trật tự tiền tệ toàn cầu?

Chính sách thuế quan quyết liệt dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump đang từng bước bào mòn vị thế độc tôn của đồng USD trong trật tự tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, theo giới phân tích, con đường để nhân dân tệ vươn lên thành đối trọng xứng tầm vẫn còn nhiều chông gai – từ niềm tin thị trường, cơ chế minh bạch cho đến sự lệ thuộc của chính Trung Quốc vào hệ thống đô la hóa.

Trong bối cảnh niềm tin vào đồng USD tiếp tục suy yếu sau loạt chính sách thuế quan được chính quyền Tổng thống Donald Trump đặt tên là “Ngày giải phóng”, giới kinh tế tại Diễn đàn Davos mùa Hè 2025 (tên gọi chính thức: Hội nghị thường niên các nhà tiên phong của WEF) đã tranh luận sôi nổi về khả năng Nhân dân tệ (NDT) nổi lên như một đối trọng chiến lược với vai trò bá chủ của “đồng bạc xanh”.

Theo bà Diana Choyleva – chuyên gia kinh tế cấp cao về Trung Quốc tại Viện Chính sách Xã hội châu Á – việc Mỹ áp thuế toàn diện lên cả đối thủ và đồng minh đã làm xói mòn nghiêm trọng vị thế dự trữ toàn cầu của USD. Trung Quốc, theo đó, đang chủ động thúc đẩy một trật tự tiền tệ đa cực, trong đó đồng NDT được kỳ vọng đóng vai trò trung tâm.

Choyleva cho rằng nhiều quốc gia – đặc biệt là Trung Quốc – đang ngày càng dè dặt với việc phụ thuộc vào USD, nhất là trong bối cảnh thị trường xuất hiện thêm nhiều lựa chọn thanh toán như stablecoin, tiền kỹ thuật số và các hệ thống giao dịch phi truyền thống. Cùng thời điểm, chỉ số USD Index đã giảm xuống dưới mốc 97 – mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022 – phản ánh rõ tâm lý nghi ngờ của giới đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin vào một cuộc soán ngôi sắp xảy ra. Giáo sư Eswar Prasad (Đại học Cornell) cho rằng tiến trình quốc tế hóa Nhân dân tệ vẫn bị kìm hãm bởi chính sách kiểm soát vốn chặt chẽ của Bắc Kinh. Dù Trung Quốc tuyên bố mở cửa thị trường trái phiếu và cổ phiếu cho nhà đầu tư nước ngoài, nhưng câu hỏi cốt lõi vẫn còn bỏ ngỏ: liệu chính quyền Trung Quốc có đủ sẵn sàng và đáng tin để dỡ bỏ kiểm soát vốn một cách thực chất và bền vững?

Ông Prasad nhấn mạnh, để cạnh tranh với USD, Trung Quốc cần xây dựng một cấu trúc thể chế vững chắc hơn – bao gồm pháp quyền độc lập, cơ chế kiểm soát quyền lực minh bạch và một ngân hàng trung ương tự chủ. Ông lấy ví dụ: tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) quyết định lãi suất hoàn toàn dựa trên dữ liệu kinh tế, không chịu sự chi phối trực tiếp từ Nhà Trắng – một nền tảng tạo dựng niềm tin của thị trường toàn cầu.

“Trong tài chính quốc tế, bạn không cần là hình mẫu hoàn hảo – chỉ cần là lựa chọn ít rủi ro hơn. Và hiện tại, bộ máy thể chế Mỹ, dù đang suy yếu, vẫn là lựa chọn khó bị thay thế”, ông nói.

Giới chuyên gia cũng đồng thuận rằng dù Trung Quốc đã nỗ lực thúc đẩy việc sử dụng đồng NDT trong thanh toán thương mại, đồng tiền này vẫn còn khoảng cách rất xa so với vai trò dự trữ toàn cầu mà USD đang nắm giữ. Giáo sư Jeffry Frieden (Đại học Columbia) nhận định rằng euro – chứ không phải Nhân dân tệ – mới là đối thủ đáng gờm hơn của USD trong ngắn hạn, nhờ được nắm giữ rộng rãi bởi các ngân hàng trung ương và khu vực tư nhân toàn cầu.

Ông Frieden cũng thẳng thắn chỉ ra nghịch lý trong chiến lược của Mỹ: vừa muốn thúc đẩy tái công nghiệp hóa nội địa, vừa duy trì vai trò toàn cầu của USD – hai mục tiêu vốn xung đột nhau trong nền kinh tế mở. “Chính sách kinh tế Mỹ hiện mang nhiều mâu thuẫn nội tại. Vai trò bá chủ của đồng USD có thể không bị thế lực bên ngoài lật đổ, mà là do chính nước Mỹ tự bào mòn”, ông kết luận.

Dù vậy, các chuyên gia đều khẳng định rằng cơ chế neo tỷ giá của đồng đô la Hong Kong vẫn cần được duy trì. Theo bà Choyleva, Bắc Kinh hiểu rõ rằng việc duy trì vai trò của Hong Kong như một cánh tay nối dài tài chính quốc tế là điều kiện sống còn để Nhân dân tệ từng bước hội nhập toàn cầu. Việc chấm dứt neo tỷ giá vào USD vào thời điểm này sẽ gây tổn thất nhiều hơn lợi ích.