Nhà ở xã hội: Xây xa, khó bán

Thực trạng đáng ngại đang diễn ra tại nhiều địa phương: quỹ đất dành cho nhà ở xã hội (NƠXH) còn thiếu hụt nghiêm trọng. Ngay cả khi được bố trí, những khu đất này thường nằm xa trung tâm, thiếu thốn hạ tầng thiết yếu, biến NƠXH thành lựa chọn kém hấp dẫn trong mắt cả nhà đầu tư lẫn người mua, gây khó khăn cho việc phát triển phân khúc này.

Quy hoạch đất nhà ở xã hội: Không thể “đầu thừa đuôi thẹo”

Tại tọa đàm “Hiện thực hóa giấc mơ nhà ở xã hội (NƠXH)”, ông Lê Văn Bình – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Tài nguyên và Môi trường) nhấn mạnh: phát triển NƠXH không thể thành công nếu các địa phương không chủ động quy hoạch và bố trí quỹ đất phù hợp. Theo ông, NƠXH không thể bị “dồn về” những khu vực xa xôi, hạ tầng thiếu thốn, chỉ để “cho có”, mà phải thực sự phục vụ nhu cầu sinh sống, di chuyển, làm việc của người dân thu nhập thấp.

“Muốn NƠXH phát huy hiệu quả, đất phải nằm ở vị trí thuận tiện, gần trung tâm, gần khu công nghiệp, kết nối giao thông tốt. Khi hạ tầng đầy đủ, người lao động mới quan tâm, còn nếu xây ở nơi hẻo lánh thì có xây xong cũng khó bán”, ông Bình nói.

Đưa ra giải pháp cho thực trạng nhiều nơi giao đất một cách hình thức, ông Bình kiến nghị các địa phương cần rà soát lại quỹ đất, điều chỉnh quy hoạch để đảm bảo NƠXH được xây dựng ở vị trí có khả năng tiếp cận cao. Ông dẫn chứng thực tế cho thấy: có dự án NƠXH vừa mở bán đã nhận về hàng nghìn hồ sơ đăng ký, thậm chí phải bốc thăm; trong khi có nơi, dự án xây xong nhiều năm vẫn “đìu hiu” vì... quá xa trung tâm.

Từ góc độ chính sách, ông Bình cũng đề xuất nên tận dụng công sở dôi dư sau sáp nhập hành chính để làm NƠXH – vừa tiết kiệm đất đai, vừa tận dụng được hạ tầng sẵn có. Đồng thời, các địa phương cần tính đến sự đa dạng về loại hình – từ nhà cho thuê đến nhà riêng lẻ hay chung cư, sao cho phù hợp với điều kiện địa phương và nhu cầu thực tế của người dân.

Tắc nghẽn từ tiếp cận đất đến tín dụng

Dưới góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Hoa Hồng Nhung – Phó Tổng giám đốc CTCP Đầu tư xây dựng NHS – chia sẻ: quá trình triển khai NƠXH hiện nay đang gặp không ít rào cản, trong đó nổi bật là khó tiếp cận đất sạch và quy hoạch phù hợp. “Nhiều nơi không dành quỹ đất, hoặc nếu có thì lại nằm ở những khu vực xa trung tâm, hạ tầng chưa hoàn chỉnh khiến việc triển khai dự án trở nên thiếu hấp dẫn”, bà Nhung cho biết.

Không dừng lại ở khâu quỹ đất, thủ tục hành chính rườm rà và kéo dài cũng đang là rào cản lớn. Từ khâu giao đất, phê duyệt quy hoạch, cho đến giải phóng mặt bằng, doanh nghiệp đều phải mất nhiều thời gian và chi phí, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ dự án.

Một “nút thắt” khác là tín dụng. Theo bà Nhung, các khoản vay ưu đãi cho NƠXH hiện rất khó giải ngân vì thủ tục phức tạp, thời gian xét duyệt kéo dài. Thêm vào đó, lãi suất vẫn chưa thực sự hấp dẫn, khiến cả người dân lẫn doanh nghiệp đều dè dặt trong việc tiếp cận vốn.

Đề xuất: Linh hoạt hơn, nhanh gọn hơn

Để gỡ khó cho thị trường NƠXH, bà Nhung đề xuất:

Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thẩm định và cho phép các quy trình được thực hiện song song thay vì nối tiếp.

Bố trí quỹ đất xây NƠXH ở vị trí thuận tiện, có hạ tầng đồng bộ.

Tăng cường phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp, đặc biệt là tại cấp địa phương – nơi trực tiếp triển khai dự án.

Cải cách chính sách tín dụng: giảm lãi suất, kéo dài thời gian vay và thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp hơn với đối tượng NƠXH.

Bà Nhung cũng nhấn mạnh vai trò điều phối từ các bộ, ngành Trung ương để thống nhất cơ chế, tránh tình trạng “trên thông, dưới tắc”.