Nhà ở xã hội 2025: Cam kết thì nhiều, tiến độ vẫn "ì ạch"

Mục tiêu nhà ở xã hội 2025 đang đối mặt nhiều thách thức, với khả năng chỉ đạt 71% kế hoạch do thiếu sự quan tâm của địa phương, thủ tục hành chính phức tạp, khó khăn về quỹ đất và tài chính, cùng sự thiếu hụt các cơ chế hỗ trợ cho thuê. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự quyết tâm cao hơn trong thực thi chính sách và tháo gỡ các nút thắt về pháp lý, đất đai, và tín dụng.

Mục tiêu đầy tham vọng về 100.000 căn nhà ở xã hội vào năm 2025 đang đứng trước thách thức lớn. Dù thời hạn không còn xa, báo cáo từ các địa phương cho thấy khả năng hoàn thành chỉ đạt khoảng 71.200 căn, tức là chỉ chạm mốc 71% kế hoạch đề ra. Con số này đặt ra câu hỏi về tính khả thi của mục tiêu và những nút thắt cần được tháo gỡ cấp bách.

Mục tiêu hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2025, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, đang đối mặt với nguy cơ khó cán đích. Các địa phương dự kiến chỉ đạt khoảng 71.200 căn, tương đương 71% kế hoạch. Dù Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 201/2025/QH15 với nhiều cơ chế đặc thù, hiệu lực từ 1/6, các chuyên gia đều nhận định vấn đề nằm ở thực thi chính sách.

Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), chỉ ra 6 nguyên nhân chính. Đáng chú ý, thiếu sự quan tâm của chính quyền địa phương là rào cản lớn. Mặc dù có nhiều chỉ đạo từ cấp Trung ương, mới chỉ khoảng 22 địa phương đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Ngoài ra, thủ tục hành chính vẫn rườm rà dù Luật Nhà ở 2023 đã có hiệu lực từ 1/1/2025. Một dự án bất động sản cần 2-3 năm để hoàn thành, và quy trình cho nhà ở xã hội thậm chí còn phức tạp hơn nhà ở thương mại. Chất lượng quỹ đất cũng là vấn đề, khi các địa phương bố trí đất không thuận tiện sẽ không thu hút được chủ đầu tư.

Đối với các chủ đầu tư, việc chưa tập trung thực hiện theo cam kết dẫn đến nguồn cung chưa đảm bảo. Họ cũng cần lắng nghe thị trường để tránh tình trạng "ế hàng". Một yếu tố quan trọng khác là thiếu định chế tài chính phát triển nhà ở xã hội cho thuê, gây khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân.

Thực tế kiểm tra tại 20 địa phương cho thấy, dù có chỉ tiêu lớn, khả năng hoàn thành chỉ đạt khoảng 87%. Đơn cử tại Hà Nội, trong 7 dự án nhà ở xã hội đang triển khai, chỉ 1 dự án hoàn thành trong quý I/2025, và chỉ 4 dự án có khả năng hoàn thành trong cả năm.

Đại diện doanh nghiệp như ông Lê Quang Huy (Công ty CP BIC Việt Nam) nêu bật khó khăn trong tiếp cận quỹ đất sạch và giải phóng mặt bằng do chính sách bồi thường chưa phù hợp. Việc thỏa thuận chuyển nhượng đất cũng gặp vướng mắc về giá. Ông Huy kiến nghị cho phép tính toàn bộ chi phí thỏa thuận này vào chi phí dự án và mong Nghị quyết 201/2025/QH15 sẽ sớm giải quyết vấn đề này.

Bà Nguyễn Hoa Hồng Nhung (Công ty CP Đầu tư xây dựng NHS) bổ sung thêm khó khăn về tín dụng và tài chính, từ quy trình giải ngân phức tạp đến lãi suất cho vay chưa hấp dẫn. Bà đề xuất đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thẩm định, tăng cường hợp tác giữa chính quyền và doanh nghiệp, bố trí quỹ đất thuận lợi, cùng với việc cải thiện chính sách tín dụng và sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành.