Nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett từng nói rằng tài kinh doanh của một cụ bà trăm tuổi hoàn toàn vượt xa nhiều lãnh đạo doanh nghiệp xuất sắc nhất nước Mỹ

Năm 1983, Berkshire Hathaway mua lại 90% công ty bán lẻ nội thất Nebraska Furniture Mart với giá 55 triệu USD. Khi ấy, Warren Buffett dành sự ngưỡng mộ đặc biệt cho bà chủ Rose Blumkin – người thường được gọi thân thuộc là “Mrs. B”.

 

 

Theo tờ The New York Times, năm 1984 Warren Buffett từng nói:

“Đặt Mrs. B cạnh những người tốt nghiệp ưu tú nhất từ các trường kinh doanh hàng đầu hay các CEO của Fortune 500, nếu họ cùng xuất phát điểm và nguồn lực, Mrs. B vẫn sẽ bỏ xa tất cả.”

 

Trong một cuộc phỏng vấn với đài NBC sau thương vụ mua lại, ông còn khẳng định:

“Nếu hôm nay tôi lập một công ty và được quyền chọn bất kỳ ai trong số 25 sinh viên kinh doanh xuất sắc nhất hay các CEO Fortune 500, tôi vẫn chọn Mrs. B. Không ai tài năng như bà ấy.”

 

Mrs. B thành lập Nebraska Furniture Mart năm 1937 và đưa con cháu mình cùng tham gia điều hành để biến công ty trở thành một trong những hãng bán lẻ nội thất lớn nhất nước Mỹ.

 

1) Xuất thân nghèo khó

 

Mrs. B sinh năm 1893 trong một gia đình nghèo gần thủ đô Minsk của Belarus. Từ năm 6 tuổi bà đã phụ mẹ bán hàng trong tiệm tạp hóa. Đến năm 16 tuổi, bà đã quản lý 6 nhân viên nam.

 

Năm 20 tuổi bà lập gia đình. Không lâu sau, chồng bà sang Mỹ để tránh bị bắt nhập ngũ. Ba năm sau, dù không biết tiếng Anh, không được học hành bài bản và gần như không có tiền, bà vẫn tìm cách sang Mỹ đoàn tụ với chồng.

 

Bà vượt qua vùng Siberia bằng tuyến tàu Trans-Siberian dù không có vé tàu hay hộ chiếu. Khi đến biên giới Nga – Trung, bà còn thuyết phục lính canh cho qua bằng lời hứa sẽ “hậu tạ” một chai rượu ngoại khi quay lại.

 

Sau khi tới bang Iowa, vợ chồng bà chuyển đến thành phố Omaha, bang Nebraska – quê hương của Warren Buffett. Tại đây, bà bắt đầu bằng việc bán quần áo cũ rồi gửi tiền về quê để giúp cha mẹ và các anh chị em sang Mỹ.

 

Năm 1937, ở tuổi 43 và đang nuôi 4 người con, Mrs. B thành lập Nebraska Furniture Mart với khoản vay 500 USD từ anh trai. Khi ấy tổng giá trị hàng tồn kho chỉ khoảng 2.000 USD.

 

Có thời điểm bà phải bán gần như toàn bộ đồ đạc trong nhà, kể cả chiếc tủ lạnh, để trả nợ. Triết lý kinh doanh của bà rất đơn giản:

“Sell cheap and tell the truth”.

“Bán rẻ, nói thật và không lừa dối ai.”

 

Bà luôn bán rẻ hơn đối thủ đến mức nhiều công ty gây áp lực để nhà sản xuất ngừng cung cấp hàng cho cửa hàng của bà. Đáp lại, bà tự đi tới Kansas, Chicago và New York để mua hàng từ các cửa hàng bách hóa rồi mang về bán lại với giá vẫn thấp hơn thị trường.

 

Các đối thủ từng kiện bà với cáo buộc cạnh tranh không công bằng. Trong một phiên tòa, bà giải thích rằng mình chỉ lời khoảng 10% trên giá vốn.

 

Kết quả, vị thẩm phán không chỉ tuyên bà thắng kiện mà hôm sau còn đến cửa hàng của bà mua một tấm thảm trị giá 1.400 USD.

 

2. Lọt vào mắt xanh của Buffett

 

Warren Buffett đã để ý Nebraska Furniture Mart từ rất lâu trước khi quyết định mua lại. Ít nhất 12 năm trước thương vụ M&A, ông đã gọi đây là “một công ty thực sự tuyệt vời”.

 

Trong nhiều năm, Mrs. B từ chối bán công ty. Nhưng đến năm 1983, khi đã 89 tuổi, bà bắt đầu cân nhắc. Bà không muốn sau khi mình qua đời, con cháu tranh chấp tài sản và phải chịu mức thuế thừa kế quá cao. Vì vậy, bà quyết định bán công ty lấy tiền mặt để chia đều cho gia đình.

 

Warren Buffett tiếp cận Louie - con trai của Mrs. B. Ông cam kết rằng gia đình Blumkin vẫn tiếp tục điều hành công ty và Berkshire Hathaway sẽ giữ góc nhìn đầu tư dài hạn.

 

Điều đặc biệt là khi đề xuất mua lại, Buffett gần như không kiểm kê hàng tồn kho, không kiểm toán sổ sách hay thực hiện các bước thẩm định phức tạp.

 

Ông từng kể lại:

“Tôi chỉ hỏi Mrs. B rằng công ty có nợ ai không. Bà ấy trả lời ‘Không’. Vậy là xong.”

 

Thương vụ được chốt bằng một nụ cười, một cái bắt tay và bản hợp đồng chỉ dài khoảng 1/4 trang giấy.

 

Buffett từng nói rằng một trong những cách ông định giá thương vụ này là tưởng tượng nếu mình phải cạnh tranh trực tiếp với Mrs. B. Ông nói:

 

“Tôi thà đánh nhau với một con gấu xám khổng lồ còn hơn cạnh tranh với Mrs. B và con cháu của bà.”

 

3. Nghỉ hưu rồi tái xuất

 

Sau khi bán công ty cho Berkshire Hathaway, Mrs. B vẫn tiếp tục làm chủ tịch và trực tiếp bán thảm cùng nhiều mặt hàng nội thất khác.

 

Trong thư gửi cổ đông Berkshire Hathaway năm 1987, Warren Buffett viết:

“Mrs. B khiến các đối thủ phải chạy theo trong tuyệt vọng.”

 

Ông còn hài hước nói thêm:

“Tôi thấy bà ấy ngày càng giỏi hơn trong kinh doanh và rất có thể còn phát huy hết tiềm năng trong 5-10 năm tới. Vì thế tôi đã thuyết phục hội đồng quản trị bỏ quy định nghỉ hưu ở tuổi 100.”

 

Năm 1989, khi đã 95 tuổi, Mrs. B quyết định nghỉ hưu sau bất đồng với các cháu. Nhưng chỉ ba tháng sau, bà quay lại thị trường bằng cách mở một công ty bán lẻ mới mang tên Mrs. B’s Clearance and Factory Outlet, nằm ngay đối diện Nebraska Furniture Mart.

 

Chỉ sau ba năm, công ty mới đã trở thành hãng bán thảm lớn thứ ba tại Omaha và cạnh tranh trực tiếp với Nebraska Furniture. Cuối cùng Warren Buffett tiếp tục mua lại công ty này để sáp nhập.

 

Sau thương vụ đó, Buffett đùa rằng ông chỉ cho Mrs. B nghỉ hưu nếu bà ký cam kết không cạnh tranh.

 

Mrs. B làm việc tới năm 103 tuổi. Một năm sau, vào năm 1998, bà qua đời. Ngày nay, con cháu của bà vẫn tiếp tục quản lý cơ nghiệp mà bà đã gây dựng bằng gần như cả cuộc đời mình.

 

ST