Người trẻ "buông" giấc mơ mua nhà?

Khi khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà bị kéo giãn tới 20 lần, việc ôm khoản nợ vay hàng chục năm không còn là biểu tượng của sự thành đạt, mà trở thành chiếc bẫy bào mòn cơ hội phát triển cá nhân.

Trong 5 năm qua, giá căn hộ tại Hà Nội tăng khoảng 72%, TP.HCM tăng 50%, còn Đà Nẵng tăng hơn 34%. Trong khi đó, thu nhập bình quân chỉ nhích khoảng 6-10% mỗi năm.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ giá nhà trên thu nhập tại Việt Nam đã lên khoảng 20 lần — mức được xem là rất khó tiếp cận với phần lớn lao động trẻ đô thị.

Đà tăng vẫn chưa dừng lại. Bước sang quý II/2026, giá căn hộ sơ cấp tại Hà Nội và TP.HCM tiếp tục lập mặt bằng mới, dao động quanh 3.900 USD/m2. Phân khúc nhà ở giá thấp gần như biến mất khỏi khu vực nội đô.

Điều này đẩy nhiều người trẻ vào thế “kẹt giữa”: không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nhưng cũng không đủ tài chính để chạm tới nhà thương mại.

Trong khi đó, áp lực chi tiêu sinh hoạt ngày càng lớn khiến khả năng tích lũy bị bào mòn. Giá thuê nhà, điện nước và vật liệu xây dựng liên tục tăng khiến việc dành dụm cho khoản trả trước mua nhà trở nên khó khăn hơn nhiều so với trước đây.

Tư duy an cư của giới trẻ đang thay đổi

Không chỉ chịu áp lực tài chính, quan niệm về nhà ở của người trẻ cũng đang dịch chuyển rõ rệt.

Nhiều người bắt đầu cân nhắc “chi phí cơ hội” của việc mua nhà khi bất động sản tăng giá quá nhanh trong thời gian dài. Thay vì dồn toàn bộ dòng tiền cho một căn hộ và gánh khoản vay kéo dài hàng chục năm, họ ưu tiên học tập, đầu tư, phát triển kỹ năng hoặc nâng cao chất lượng sống.

Theo các chuyên gia, người trẻ đô thị hiện chia thành ba nhóm rõ rệt.

Nhóm đầu tiên vẫn muốn mua nhà nhưng chủ động trì hoãn để chờ lãi suất ổn định hơn và tích lũy thêm vốn. Không ít người đặt mục tiêu phải có tối thiểu 30% giá trị căn hộ mới dám vay ngân hàng nhằm giảm áp lực trả nợ.

Nhóm thứ hai chấp nhận “đánh đổi” để sở hữu nhà sớm, kể cả phải dịch chuyển ra các khu vực xa trung tâm hoặc vay tới 70% giá trị căn hộ. Với họ, bất động sản vẫn là tài sản tích lũy quan trọng và càng chậm mua thì càng khó với tới.

Tuy nhiên, áp lực tài chính mà nhóm này đối mặt không hề nhỏ khi thời gian trả nợ có thể kéo dài 10-20 năm, trong lúc thu nhập vẫn ở giai đoạn đầu sự nghiệp.

Thuê nhà không còn là lựa chọn tạm bợ

Một bộ phận khác lại không còn xem sở hữu nhà là mục tiêu bắt buộc.

Thay vì ôm khoản vay lớn trong nhiều thập kỷ, họ chọn thuê nhà dài hạn để duy trì sự linh hoạt tài chính và tối ưu chất lượng sống. Xu hướng này ngày càng phổ biến khi người trẻ kết hôn muộn hơn, công việc linh hoạt hơn và ưu tiên trải nghiệm cá nhân nhiều hơn trước.

Nhiều người chấp nhận giữ chi phí thuê ở mức khoảng 30% thu nhập để còn dư nguồn lực cho đầu tư hoặc phát triển bản thân. Không ít trường hợp tiếp tục sống cùng gia đình để tiết kiệm thay vì vội vàng mua nhà.

Dữ liệu thị trường cho thấy nhu cầu thuê nhà đang tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm 25-34 tuổi. Phần lớn người thuê cho biết họ không muốn bị “trói” vào khoản vay kéo dài hoặc nhận thấy chi phí thuê hiện thấp hơn đáng kể so với áp lực trả góp mua nhà.

Theo giới chuyên gia, việc thuê nhà giờ đây không còn đơn thuần phản ánh khó khăn tài chính. Với nhiều người trẻ, đó là lựa chọn chủ động nhằm tối ưu dòng tiền và giữ quyền linh hoạt trước một thị trường bất động sản ngày càng đắt đỏ.