Ngừng chuyển khoản, ôm tiền mặt: Tự rước rủi ro?

Nhiều cửa hàng ngừng nhận chuyển khoản do lo ngại chính sách thuế mới, trong khi chuyên gia khẳng định việc này vi phạm pháp luật và kêu gọi hộ kinh doanh nên chủ động thích nghi với thanh toán không tiền mặt để phát triển bền vững.

Trước sự điều chỉnh của chính sách thuế, nhiều cửa hàng tại địa phương chọn cách chỉ nhận tiền mặt, loại bỏ hình thức chuyển khoản. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây là tư duy lạc hậu, dễ khiến hộ kinh doanh tự đặt mình vào diện thanh tra, kiểm soát gắt gao từ cơ quan thuế và chịu tổn thất lớn hơn lợi ích ngắn hạn.

Chủ một cửa hàng hoa quả tại quận Thanh Xuân (Hà Nội) cho biết, từ ngày 3/6, quán của chị chỉ nhận thanh toán tiền mặt, tuyệt đối không nhận chuyển khoản. Lý do được chị đưa ra là lo ngại thông tin lan truyền trên mạng xã hội rằng những tài khoản cá nhân có giao dịch lớn sẽ bị truy thu thuế 1,5% trên tổng số tiền chuyển – khiến nhiều hộ kinh doanh hoang mang và tìm cách né tránh.

Thực tế, nhiều chủ hộ kinh doanh, cửa hàng ăn uống quanh khu vực này đã râm ran tin đồn về việc bị cơ quan thuế và công an “ghé thăm” kiểm tra, khiến không ít người tự áp dụng biện pháp hạn chế thanh toán chuyển khoản, giữ nguyên hình thức tiền mặt để “cho an toàn”.

Theo ghi nhận, hiện tượng này không chỉ diễn ra ở Hà Nội mà lan rộng tại nhiều tỉnh thành, với nhiều cửa hàng ăn uống, tạp hóa, quần áo đồng loạt công bố ngừng nhận chuyển khoản. Thậm chí một số cơ sở còn thông báo phụ thu 1,5% khi khách chuyển khoản, trong khi thanh toán tiền mặt vẫn giữ nguyên giá.

Tuy nhiên, chủ một cửa hàng phở bò tại Tây Hồ, Hà Nội lại bác bỏ thông tin trên, khẳng định việc truy thu thuế với thanh toán chuyển khoản là hiểu lầm. “Cửa hàng tôi vẫn duy trì song song cả tiền mặt và chuyển khoản, bởi xu hướng khách hàng ngày càng thích thanh toán không dùng tiền mặt. Pháp luật thuế thì phải tuân thủ, không thể trốn được,” anh nói.

Khách hàng cũng bày tỏ sự ngỡ ngàng khi nhà nước khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt, nhưng nhiều cửa hàng lại công khai từ chối chuyển khoản, buộc người mua phải chuẩn bị tiền mặt, gây khó khăn không nhỏ trong giao dịch hàng ngày.

Nguồn cơn của hiện tượng này bắt nguồn từ Nghị định số 70/2025 có hiệu lực từ 1/6, quy định rõ ràng về việc các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm trong một số ngành nghề như ăn uống, bán lẻ, vận tải… phải sử dụng hóa đơn điện tử kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Thay vì đóng thuế khoán, họ sẽ phải kê khai và nộp thuế dựa trên doanh số thực tế, khiến nhiều hộ kinh doanh e ngại.

Ông Nguyễn Văn Được, CEO Công ty Tư vấn Thuế Trọng Tín, nhận định thẳng thắn: việc từ chối chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt là tự làm khó mình trong bối cảnh kinh tế hiện nay. “Hành vi này không chỉ bóp nghẹt cơ hội kinh doanh, mà còn làm xấu hình ảnh doanh nghiệp trong mắt khách hàng, tạo ra nghi ngờ về tính minh bạch và đạo đức kinh doanh,” ông cảnh báo.

Về mặt pháp luật, ông Được nhấn mạnh rằng việc chỉ thu tiền mặt và thu thêm 1,5% phí khi khách chuyển khoản là vi phạm rõ ràng. Thuế giá trị gia tăng 1% là thuế gián thu được cộng vào giá bán, trong khi 0,5% thuế thu nhập cá nhân là nghĩa vụ của người bán, không thể bắt người mua chịu thay. Nghĩa vụ thuế phát sinh trên doanh thu thực tế, không phụ thuộc hình thức thanh toán.

Hành vi giấu doanh thu, né thuế thông qua chỉ nhận tiền mặt khiến hộ kinh doanh rơi vào “tầm ngắm” của cơ quan thuế với rủi ro thanh tra, xử phạt nặng hơn nhiều so với lợi ích ngắn hạn mà họ nhận được.

Ông Được khuyên các chủ hộ kinh doanh nên nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động thích ứng với xu hướng thanh toán điện tử và cam kết minh bạch trong kê khai, nộp thuế. “Đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. Hộ kinh doanh cần có tư duy dài hạn, hướng tới mở rộng quy mô thay vì thu nhỏ, manh mún,” ông kết luận.