#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nghịch lý ngành thép Trung Quốc: Gom hàng kỷ lục giữa bức tranh ảm đạm

Thị trường hàng hóa toàn cầu đang chứng kiến một nghịch lý lớn: Sản lượng thép của Trung Quốc liên tục suy yếu, nhưng lượng quặng sắt nhập khẩu vào quốc gia này lại tăng vọt. Sự dịch chuyển trái chiều này không còn là biến động nhất thời, mà đang ngày càng bộc lộ rõ một sự thay đổi mang tính cơ cấu dài hạn của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Ngành thép nội địa "nhấn nút phanh"

Trung Quốc – quốc gia vốn định hình hơn một nửa sản lượng thép toàn cầu – đang phải đối mặt với giai đoạn giảm tốc rõ rệt. Trong tháng 4, sản lượng thép của nước này chỉ đạt 86,63 triệu tấn, giảm 2,8% so với cùng kỳ năm trước và chạm mức thấp nhất của tháng 4 kể từ năm 2018. Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng sản lượng đạt 331,12 triệu tấn, sụt giảm 4,1%.

Nguyên nhân của sự ảm đạm này khá rõ ràng khi động lực từ thị trường bất động sản nội địa chưa thể phục hồi, kéo theo sự giảm tốc của kênh xuất khẩu. Riêng trong tháng 4, xuất khẩu thép của Trung Quốc giảm 9%, lùi về mức 9,5 triệu tấn. Tổng lượng thép xuất khẩu trong 4 tháng đầu năm cũng bốc hơi 9,7%, đạt 34,2 triệu tấn.

Tồn kho chất cao như núi tại các cảng biển

Trái ngược với đà lao dốc của thành phẩm, dòng chảy quặng sắt – nguyên liệu đầu vào cốt lõi – nhập khẩu vào Trung Quốc lại tăng tới 8% trong 4 tháng đầu năm, cán mốc 418,6 triệu tấn. Chỉ tính riêng tháng 4, quốc gia này đã nhập khẩu 103,9 triệu tấn. Xu hướng gom hàng này được dự báo sẽ tiếp tục duy trì trong tháng 5 với lượng cập cảng đường biển ước tính đạt 104,67 triệu tấn.

Hệ quả tất yếu của làn sóng nhập siêu này là tình trạng tồn kho phình to tại các cảng biển. Dữ liệu từ đơn vị tư vấn SteelHome cho thấy, lượng tồn kho quặng sắt tính đến tuần kết thúc ngày 22/5 đạt 160,35 triệu tấn, duy trì sát mốc kỷ lục 165,67 triệu tấn thiết lập hồi tháng 3. Kể từ mức đáy vào cuối tháng 7 năm ngoái, khối lượng quặng dự trữ tại các cảng đã tăng tới 22%.

Quy luật theo mùa thông thường – tồn kho đạt đỉnh đầu năm rồi giải phóng dần vào mùa hè để phục vụ xây dựng – dường như đang bị phá vỡ dưới áp lực của một nền sản xuất suy yếu.

Những toan tính chiến lược: Yếu tố tạm thời và địa chính trị

Lý giải cho động thái "âm thầm tích trữ" này, các chuyên gia chỉ ra hai nhóm nguyên nhân cốt lõi:

Sự dịch chuyển mang tính cơ cấu dài hạn

Bên cạnh các yếu tố ngắn hạn, động lực lớn nhất thúc đẩy nhập khẩu quặng sắt bền vững lại đến từ chính sự suy kiệt của tài nguyên nội địa Trung Quốc.

Sản lượng quặng sắt khai thác trong nước 4 tháng đầu năm đã giảm 1%, chỉ đạt 326,8 triệu tấn, nối tiếp đà giảm 2,8% của năm trước đó. Không chỉ thiếu hụt về lượng, chất lượng quặng nội địa Trung Quốc cũng ngày càng đi xuống khi hàm lượng sắt chỉ chiếm vỏn vẹn 20% đến 30%. Để đưa vào sản xuất, các nhà máy buộc phải trải qua quá trình làm giàu quặng vô cùng tốn kém và tiêu hao nhiều năng lượng nhằm đạt tiêu chuẩn 60% đến 65% như quặng nhập khẩu.

Bức tranh dài hạn đã lộ diện: Khi sản lượng và chất lượng quặng nội địa không thể đảo ngược đà suy giảm, Trung Quốc bắt buộc phải phụ thuộc ngày càng sâu sắc vào nguồn quặng nhập khẩu, ngay cả khi sản lượng thép của họ có đi ngang hoặc giảm tốc. Đây không còn là một đợt đầu cơ tích trữ thông thường, mà là bước đi mang tính sống còn để tái cơ cấu chi phí ngành công nghiệp nặng của Bắc Kinh.