Nghịch Cảnh Thị Trường Thép Trung Quốc: Từ Suy Giảm Nội Địa Đến Làn Sóng Xuất Khẩu

Ngành thép Trung Quốc đang đối mặt với nghịch lý, phản ánh những động lực kinh tế sâu rộng trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong khi tiêu thụ thép nội địa giảm mạnh 12,31% so với cùng kỳ năm trước, đạt 75,57 triệu tấn trong tháng 5 năm 2025, xuất khẩu thép của Trung Quốc lại đạt mức cao thứ hai trong lịch sử, tạo ra những hệ lụy đáng kể đối với thị trường toàn cầu và quan hệ thương mại quốc tế.

 

Suy giảm nhu cầu nội địa

Sự sụt giảm trong tiêu thụ thép nội địa phản ánh những thách thức sâu sắc của nền kinh tế Trung Quốc. Mức tiêu thụ trung bình hàng ngày trong tháng 5 đạt 2,438 triệu tấn, giảm 4,3% so với tháng 4 và đóng góp vào mức giảm tích lũy 3,9% trong năm tháng đầu năm 2025. Đáng chú ý, so với giai đoạn đỉnh cao của lĩnh vực bất động sản năm 2021, mức tiêu thụ hiện tại thấp hơn 16,6%, nhấn mạnh sự suy yếu kéo dài của ngành xây dựng – động lực truyền thống của nhu cầu thép.

 

Sự suy giảm này không chỉ xuất phát từ các yếu tố mùa vụ. Các nhà phân tích thị trường đặc biệt lo ngại về giai đoạn phục hồi nhu cầu thường mạnh mẽ trong tháng 8 và tháng 9, vốn có thể yếu hơn so với các mô hình lịch sử. Việc đẩy nhanh xuất khẩu hàng hóa chế tạo của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2025 – do các doanh nghiệp vội vàng tránh các mức thuế tăng cao của Mỹ – đã hiệu quả kéo nhu cầu nước ngoài từ nửa cuối năm lên sớm hơn dự kiến.

 

Mất cân đối giữa sản xuất và tiêu thụ

Bất chấp nhu cầu nội địa yếu, sản lượng thép của Trung Quốc lại tăng một cách nghịch lý. Theo Hiệp hội Sắt thép Trung Quốc, sản lượng gang và thép thô hàng ngày của các nhà máy thành viên tăng lần lượt 2,6% và 3,2% trong mười ngày đầu tháng 6. Sự gia tăng sản xuất này xuất phát từ việc cải thiện biên lợi nhuận, khi chi phí nguyên liệu thô giảm và hiệu suất xuất khẩu mạnh mẽ đã nâng khả năng sinh lời của các nhà máy thép. Biên lợi nhuận nội địa cho thép cây và thép cuộn cán nóng đạt trung bình khoảng 100 nhân dân tệ mỗi tấn (14 USD/tấn) trong tháng 6, cải thiện đáng kể so với mức 20-60 nhân dân tệ trong cuối tháng 5.

 

 

Động lực xuất khẩu và hệ lụy thương mại toàn cầu

Xuất khẩu thép của Trung Quốc đạt 11,95 triệu tấn trong tháng 5, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm trước, với tổng xuất khẩu từ tháng 1 đến tháng 5 đạt 53,191 triệu tấn, tăng 16,5% so với năm ngoái. Làn sóng xuất khẩu này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu gia tăng, với nhiều vụ kiện thương mại nước ngoài nhắm vào các sản phẩm thép Trung Quốc kể từ đầu năm 2024.

 

Cơ cấu xuất khẩu cho thấy sự chuyển dịch nhằm ứng phó với các rào cản thương mại. Trong khi xuất khẩu thép cuộn cán nóng giảm 17,1% do các biện pháp chống bán phá giá, xuất khẩu phôi thép tăng vọt 471%, đạt 4,17 triệu tấn trong năm tháng đầu năm 2025. Indonesia, Philippines và Ả Rập Xê Út trở thành các điểm đến chính, chiếm tổng cộng 43,9% tổng lượng phôi thép xuất khẩu.

 

 

Hệ lụy kinh tế và triển vọng

Nghịch lý thị trường thép này phản ánh những thách thức chuyển đổi kinh tế lớn hơn của Trung Quốc. Sự yếu kém kéo dài trong tiêu thụ thép nội địa, đặc biệt từ lĩnh vực xây dựng, báo hiệu những điều chỉnh cấu trúc đang diễn ra trong nền kinh tế. Đồng thời, làn sóng xuất khẩu thể hiện năng lực cạnh tranh công nghiệp của Trung Quốc, nhưng có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng thương mại quốc tế.

 

Tính bền vững của chiến lược định hướng xuất khẩu này đang đối mặt với những trở ngại từ các biện pháp trả đũa tiềm tàng và sự cạn kiệt của nhu cầu được kéo lên từ nửa cuối năm 2025. Với giá thép Trung Quốc vẫn cạnh tranh trên thị trường toàn cầu – thép cuộn cán nóng xuất khẩu ở mức 442 USD/tấn FOB Trung Quốc, giảm 13,3% so với cùng kỳ – quỹ đạo tương lai của ngành thép sẽ phụ thuộc lớn vào việc giải quyết tình trạng yếu kém của nhu cầu nội địa và các động lực thương mại quốc tế.

 

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư.