Ngành thép thăng hoa nhờ nguồn cung quặng sắt dồi dào

Với làn sóng đầu tư vài năm qua, tổng nguồn cung quặng sắt toàn cầu dự kiến đạt đỉnh 1,07 tỷ tấn trong năm 2025, với sản lượng của Brazil tăng trung bình 10,6%/năm, lên mức 542 triệu tấn cho năm 2025.

Kể từ giữa tháng 9, giá quặng sắt đã chứng kiến một đợt phục hồi ấn tượng, tăng hơn 26% trên sàn Đại Liên (Trung Quốc) và hơn 20% trên sàn Singapore (SGX). Sự tăng trưởng này phản ánh kỳ vọng vào các biện pháp kích thích tài khóa mạnh mẽ từ phía Trung Quốc, kết hợp với việc hạ lãi suất cho vay, mở ra triển vọng tươi sáng cho ngành thép.

Mới đây, các chuyên gia ngành công nghiệp đã tiết lộ một sáng kiến mang tính cách mạng tại Trung Quốc, có khả năng tạo ra tác động lớn đối với nền kinh tế Australia từ năm 2025. Giáo sư Zhang Wenhai, một trong những kỹ sư danh tiếng của Bắc Kinh tại Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc, chính là bộ óc đứng sau quy trình sản xuất sắt nhanh, hứa hẹn giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào việc nhập khẩu quặng sắt từ Australia.

Quặng sắt, nguyên liệu chính trong sản xuất thép, đã đóng vai trò quan trọng trong sự thành công kinh tế của Australia trong suốt 40 năm qua, nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ Trung Quốc. Trở thành nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới, Trung Quốc hiện nay sản xuất thép nhiều hơn tổng sản lượng của các quốc gia còn lại.

Trong năm 2022, Australia đã xuất khẩu 736 triệu tấn quặng sắt sang Trung Quốc, mang lại nguồn thu quan trọng cho nền kinh tế Úc. Tuy nhiên, phương pháp sản xuất sắt mới từ Trung Quốc có thể đe dọa nguồn thu này. Công nghệ mới này sử dụng kỹ thuật tiên tiến để xử lý quặng sắt nhanh hơn và hiệu quả hơn, giảm thời gian xử lý từ nhiều giờ xuống chỉ còn vài giây, nhờ vào một thiết bị gọi là "ống phun xoáy".

Quá trình này tạo ra các giọt sắt lỏng tinh khiết, có thể được sử dụng trực tiếp trong sản xuất thép, giúp tăng năng suất gấp 3.600 lần so với phương pháp truyền thống, đồng thời rất hiệu quả với quặng sắt chất lượng thấp. Với công nghệ này, Trung Quốc có thể giảm chi phí nhập khẩu quặng chất lượng cao từ Australia, thay vào đó sử dụng quặng có chất lượng thấp mà họ có sẵn. Công nghệ cũng giúp tiết kiệm năng lượng hơn 30% và loại bỏ việc sử dụng than, qua đó giảm thiểu khí thải carbon.

Bên cạnh đó, "ống phun xoáy" do nhóm của Giáo sư Zhang Wenhai phát triển có khả năng phun 450 tấn quặng sắt mỗi giờ, tương đương với việc sản xuất 7,11 triệu tấn sắt mỗi năm. Thiết bị này hiện đã đi vào sản xuất thương mại, đánh dấu bước tiến lớn trong ngành công nghiệp thép của Trung Quốc.

Tuy nhiên, tình hình cung cầu quặng sắt trên thị trường toàn cầu cũng đang có sự thay đổi lớn. Mặc dù giá quặng sắt giảm gần 27% so với đầu năm 2024, các công ty khai thác quặng sắt lớn vẫn duy trì việc mở rộng sản xuất, do chi phí sản xuất thấp hơn so với giá hiện tại. Nguồn cung quặng sắt toàn cầu dự kiến đạt đỉnh vào năm 2025, khi các quốc gia như Guinea và Liberia gia tăng sản lượng khai thác.

Dự báo về giá quặng sắt cho thấy xu hướng giảm trong dài hạn, với giá quặng sắt trung bình có thể giảm xuống 100 USD/tấn vào năm 2025 và tiếp tục giảm vào năm 2026. Dù vậy, sự giảm giá này lại mở ra cơ hội cho ngành thép Việt Nam, dù sản lượng quặng sắt của quốc gia này vẫn còn khiêm tốn.