Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có thể ngừng cắt giảm mua trái phiếu trong năm tài chính 2026 do lo ngại lợi suất tăng cao

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) nhiều khả năng sẽ kết thúc quá trình cắt giảm lượng mua trái phiếu chính phủ vào năm tài chính 2026. Đây là nhận định đáng chú ý từ ông Makoto Sakurai, cựu thành viên Hội đồng Chính sách của BoJ, trong bối cảnh lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) đang có dấu hiệu tăng nhanh – một diễn biến khiến giới chức tiền tệ phải cân nhắc lại các bước đi thắt chặt chính sách hiện hành.

Dừng cắt giảm để ổn định thị trường

Kể từ mùa hè năm 2023, BoJ đã từng bước giảm quy mô chương trình mua vào trái phiếu chính phủ Nhật Bản, với mức cắt giảm khoảng 400 tỷ yen mỗi quý – tương đương gần 2,8 tỷ USD. Tuy nhiên, theo ông Sakurai, quá trình này nhiều khả năng sẽ chấm dứt khi các nhà hoạch định chính sách nhóm họp vào tháng 6/2025 để quyết định các định hướng mới cho năm tài chính tiếp theo, bắt đầu từ tháng 4/2026.

Ông nhấn mạnh rằng, động thái dừng giảm mua trái phiếu không đồng nghĩa với việc đảo ngược chính sách thắt chặt, mà là một sự điều chỉnh cần thiết nhằm kiểm soát đà tăng của lợi suất – đặc biệt là ở các kỳ hạn siêu dài. Những biến động gần đây trên thị trường trái phiếu cho thấy rủi ro mà BoJ đang đối mặt khi cố gắng bình thường hóa chính sách tiền tệ sau nhiều năm áp dụng các biện pháp siêu nới lỏng.

Bài toán khó giữa bình thường hóa và ổn định thị trường

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã tăng đáng kể trong thời gian gần đây, đặc biệt ở các kỳ hạn dài như 20 năm và 30 năm. Diễn biến này phản ánh kỳ vọng của thị trường rằng lạm phát tại Nhật Bản có thể duy trì ổn định quanh mức mục tiêu 2%, đồng thời lãi suất điều hành sẽ tiếp tục tăng lên trong tương lai. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc chi phí vay nợ của chính phủ gia tăng, kéo theo nguy cơ thị trường tài chính bị xáo trộn nếu BoJ rút lui quá nhanh khỏi thị trường trái phiếu.

BoJ hiện đang nắm giữ khoảng một nửa tổng lượng trái phiếu chính phủ Nhật Bản lưu hành – một con số cho thấy mức độ can thiệp sâu rộng của ngân hàng trung ương này vào thị trường tài chính trong suốt hơn một thập kỷ qua. Việc điều chỉnh tốc độ mua trái phiếu do đó không chỉ là một quyết định kỹ thuật, mà còn là thông điệp chính sách có ảnh hưởng lớn đến tâm lý nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Bối cảnh ra quyết định: Cuộc họp chính sách ngày 17/6

Tất cả đang dồn sự chú ý vào cuộc họp chính sách tiền tệ tiếp theo của BoJ, dự kiến diễn ra vào ngày 17/6 tới. Một trong những câu hỏi then chốt được đặt ra là liệu ngân hàng trung ương có tiếp tục giảm quy mô mua vào trái phiếu chính phủ trong các quý tiếp theo, đặc biệt là từ quý II năm tài chính 2025 trở đi.

Giới phân tích cho rằng BoJ sẽ hành xử hết sức thận trọng, nhất là trong bối cảnh đồng yen yếu và lãi suất toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao. Việc giảm tốc hay tạm dừng các bước đi thắt chặt định lượng không hẳn là sự thay đổi định hướng chính sách, mà có thể là sự linh hoạt cần thiết để tránh gây sốc cho thị trường vốn đang rất nhạy cảm.

 

Những tín hiệu từ nội bộ BoJ

Dù không còn là thành viên chính thức, ông Sakurai vẫn là một tiếng nói có trọng lượng trong giới quan sát BoJ nhờ kinh nghiệm nhiều năm làm việc tại ngân hàng trung ương này. Phát biểu của ông có thể được xem là tín hiệu cho thấy nội bộ BoJ đang có sự phân hóa quan điểm về lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ. Một số thành viên lo ngại việc cắt giảm mua trái phiếu quá nhanh sẽ làm gia tăng biến động lợi suất, trong khi những người khác lại thúc đẩy quá trình rút lui khỏi các biện pháp nới lỏng quy mô lớn như là bước đi cần thiết để khôi phục tính hiệu quả của thị trường trái phiếu.

Tác động tiềm tàng đối với thị trường quốc tế

Động thái của BoJ không chỉ ảnh hưởng đến thị trường nội địa Nhật Bản, mà còn có tác động lan tỏa đến thị trường tài chính toàn cầu. Trái phiếu chính phủ Nhật Bản vốn được xem là tài sản an toàn và là một phần quan trọng trong danh mục của nhiều nhà đầu tư quốc tế. Nếu BoJ điều chỉnh chính sách mua vào, điều đó có thể làm thay đổi dòng vốn đầu tư toàn cầu, cũng như làm tăng chi phí vay mượn của các doanh nghiệp và chính phủ tại nhiều quốc gia khác.

Ngoài ra, một sự gia tăng đột biến trong lợi suất JGB cũng có thể dẫn đến áp lực tăng giá đồng yen – yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của Nhật Bản, vốn đang là động lực tăng trưởng quan trọng trong bối cảnh tiêu dùng nội địa vẫn chưa phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch.

Kết luận: Cẩn trọng nhưng cần tiến về phía trước

Việc BoJ có thể dừng cắt giảm mua trái phiếu trong năm tài chính 2026 là dấu hiệu cho thấy sự thận trọng ngày càng tăng trong việc bình thường hóa chính sách tiền tệ. Khi mà các điều kiện tài chính và kỳ vọng thị trường vẫn còn nhiều biến động, BoJ có lẽ sẽ ưu tiên sự ổn định hơn là tốc độ.

Tuy nhiên, về dài hạn, ngân hàng trung ương Nhật Bản vẫn sẽ cần tìm ra lộ trình thoát khỏi kỷ nguyên nới lỏng quy mô lớn mà họ đã duy trì trong suốt hơn một thập kỷ. Việc duy trì mức sở hữu trái phiếu quá cao có thể khiến BoJ bị hạn chế về công cụ chính sách trong tương lai, đặc biệt khi đối mặt với các cú sốc tài chính hoặc chu kỳ kinh tế bất ổn.

Do đó, dù có thể tạm dừng để ổn định tình hình, BoJ sẽ không dừng lại mãi mãi – mà chỉ đang chuẩn bị một cách cẩn trọng hơn cho chặng đường tiếp theo.