Ngân hàng đồng loạt “giải phóng hàng tồn” trên sàn nợ xấu

Trên mặt trận thu hồi nợ, các ngân hàng đang bước vào giai đoạn “xả hàng” chưa từng thấy. Hàng loạt thông báo bán đấu giá tài sản, khoản nợ xuất hiện dày đặc trên website chính thức, hé lộ một thực tế: nợ xấu đang phình to, trong khi thị trường tài sản đảm bảo rơi vào trạng thái “ế ẩm”. Dù hạ giá sâu, nhiều nhà băng vẫn chật vật rao bán, cho thấy cỗ máy xử lý nợ đang ì ạch giữa bối cảnh dòng tiền siết chặt và tâm lý phòng thủ lan rộng.

Trong cuộc đua tái cấu trúc bảng cân đối kế toán và cắt giảm tỷ lệ nợ xấu, các ngân hàng Việt Nam đang đồng loạt tung ra thị trường những khoản nợ từng được xem là “khó nhằn”, kèm mức chiết khấu sâu chưa từng có. Trong số đó, khoản nợ của Công ty Cổ phần Kinh doanh thủy hải sản Sài Gòn (APT) trở thành một trong những ví dụ điển hình cho quá trình đấu giá nợ đang diễn ra khẩn trương nhưng đầy chông gai.

Từ khoản vay bằng vàng đến khoản nợ ngàn tỷ

Khoản nợ của APT bắt nguồn từ một hợp đồng tín dụng ký kết vào tháng 1/2009 với Ngân hàng Phương Nam – đơn vị đã sáp nhập vào Sacombank năm 2015, trong giai đoạn hậu sóng gió của đại gia Trầm Bê. Tổng dư nợ – gồm gốc và lãi – hiện đã lên tới 1.768 tỷ đồng. Đáng chú ý, phần lớn khoản vay này là vàng miếng SJC, với tổng số lượng lên đến 5.833 lượng, cùng một khoản vay tiền mặt có hạn mức 103 tỷ đồng, lãi suất 12%/năm.

Với cơ chế đánh giá lại giá trị vàng theo giá thị trường mỗi năm, con số nợ đã phình to đáng kể trong bối cảnh giá vàng không ngừng leo thang – hiện ở mức 118-121 triệu đồng/lượng bán ra. Song song, tình hình tài chính của APT ngày càng tồi tệ. Tính đến cuối năm 2024, công ty đã lỗ lũy kế 1.642 tỷ đồng, âm vốn chủ sở hữu hơn 1.466 tỷ đồng.

Sacombank đã nhiều lần rao bán khoản nợ này – từng được định giá hơn 1.000 tỷ đồng – nhưng đều thất bại. Phiên đấu giá sắp tới, dự kiến vào ngày 15/5, đưa ra mức giá khởi điểm chỉ còn 317 tỷ đồng – tương đương gần 18% tổng dư nợ gốc và lãi, một mức giá thể hiện sự quyết liệt trong việc cắt lỗ của ngân hàng.

Nợ xấu quy mô trăm - ngàn tỷ đồng được rao bán rầm rộ

APT không phải là trường hợp duy nhất. Hàng loạt “ông lớn” khác cũng đang nằm trong danh sách bị thanh lý tài sản:

Công ty Cổ phần Địa ốc Vạn Phát: Khoản nợ hơn 596 tỷ đồng (gốc 188 tỷ, lãi gần 408 tỷ), được rao bán với giá chỉ 189 tỷ đồng. Tài sản đảm bảo là 40 triệu cổ phiếu DTR của CTCP BĐS Đô Thành.

Kim Kim Hoàn Mỹ: Khoản nợ hơn 473 tỷ đồng, khởi điểm đấu giá chỉ còn 108 tỷ đồng. Tài sản đảm bảo là bất động sản tại số 21-23 Nguyễn Biểu, quận 5, TP.HCM.

Công ty CP Đầu tư Sài Gòn TPP và Ngọc Sương: Các khoản nợ cũng lần lượt được rao bán với tài sản đảm bảo là bất động sản, cho thấy nỗ lực “phá băng” nợ xấu của Sacombank trên diện rộng.

Agribank cũng không nằm ngoài xu thế. Mới đây, ngân hàng này ra thông báo tìm đối tác đấu giá hai khoản nợ của Công ty TNHH Thép KDG Việt Nam và CTCP Đầu tư Khang Duy, với tổng giá trị lên đến 360,9 tỷ đồng, phát sinh trong giai đoạn 2018 – 2022. Dù giá trị lớn, song giá khởi điểm vẫn giữ nguyên bằng đúng giá trị ghi sổ, chưa tính các loại thuế, phí.

Không chỉ vậy, Agribank cũng đang rao bán bất động sản tại 104 Yên Thế, quận Tân Bình – tài sản thế chấp cho khoản vay của Công ty TNHH Thương mại Thép UK – với giá khởi điểm 16,8 tỷ đồng, theo phương thức “có sao bán vậy”.

Trong khi đó, VietinBank thông báo đấu giá khoản nợ hơn 75 tỷ đồng của Công ty CP SHC Việt Nam, phát sinh từ 32 hợp đồng tín dụng. Giá khởi điểm chỉ hơn 54 tỷ đồng, chưa bao gồm các nghĩa vụ tài chính phát sinh.

Nợ xấu vẫn là nút thắt lớn của ngành ngân hàng

Bước sang năm 2025, dù triển vọng tăng trưởng tín dụng được đánh giá tích cực, nợ xấu vẫn là bài toán hóc búa. Các ngân hàng đồng loạt đặt mục tiêu kiểm soát nợ xấu dưới 3%: Bac A Bank dưới 1,5%, ACB và PGBank dưới 2%, VietinBank dưới 1,8%, và nhóm MSB, ABBank, SeABank dưới 3%. Tuy nhiên, theo đánh giá từ các chuyên gia, đây là mục tiêu đầy thách thức, đặc biệt trong bối cảnh một số nhà băng đang bị kiểm soát đặc biệt – chiếm gần 5% GDP.

Mặc dù Thông tư 02 – cho phép cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ – đã chính thức hết hiệu lực từ tháng 1/2025, nhưng giới phân tích cho rằng phần dư nợ tái cơ cấu không gây áp lực lớn do các ngân hàng đã chủ động trích lập dự phòng từ sớm.

Tuy vậy, làn sóng xử lý nợ xấu thông qua đấu giá và giảm sâu giá khởi điểm cho thấy nỗ lực mạnh tay của ngành ngân hàng nhằm dọn sạch "cục máu đông" đang làm nghẽn dòng chảy tín dụng. Song đồng thời, cũng phản ánh rõ nét mức độ khốc liệt của thị trường tài chính hiện nay, nơi niềm tin và khả năng phục hồi của doanh nghiệp đi vay đang bị thử thách tới hạn.