Nếu nói về "biểu đạt kém"… thì tôi chính là ví dụ sống

Tôi nhớ lần đầu quay video ngắn, cũng là video đầu tiên trên kênh TikTok. Kịch bản chỉn chu, dựng xong dài đúng 1 phút. Vậy mà tôi quay mất… 9 tiếng đồng hồ.

ắt đầu từ 9h tối, công ty về hết chỉ còn mình tôi.

Nói vấp một chữ: xóa.

Cười gượng: xóa.

Miệng không đẹp: xóa.

Mắt không đẹp: xóa.

Đến 5h sáng, mệt nói không ra hơi nữa, tôi buộc phải chọn một bản quay… dù vẫn chưa ưng ý.

Sau này nhớ lại, tôi tự hỏi: tại sao mình lại căng thẳng đến vậy? Tại sao mỗi khi mở máy quay lên, toàn thân tôi đã căng cứng?

Và tôi tin là do khả năng nói trước ống kính của tôi kém, tôi có vấn đề về biểu đạt.

Nhưng càng làm, tôi càng nhận ra, trong video ngắn, không tồn tại cái gọi là vấn đề về biểu đạt như tôi vẫn nghĩ.

Bởi chúng ta không phải diễn viên, cũng chẳng phải MC. Vấn đề thật sự, ít nhất với tôi, là tôi đã trói khả năng diễn đạt của mình với nỗi lo về ngoại hình và nỗi sợ bị đánh giá.

Nên sau này khi tư vấn cho ai đó, tôi luôn nhắc họ rằng: nếu cảm thấy mình “biểu đạt kém”, hãy tự hỏi: đó là do khán giả thật sự cảm nhận như vậy, hay chỉ vì bạn đang mắc kẹt trong lo lắng về vẻ ngoài và ánh nhìn người khác?

Hai vấn đề này phải tách bạch rõ ràng.

Nếu gốc rễ là nỗi lo và nỗi sợ, bạn phải tháo nó ra trước. Phải cực kì vững tin vào điều mình nói và giá trị mình mang đến.

Vậy thế nào mới là “biểu đạt kém”? Là khi người xem không biết đặt bạn vào đâu trong cuộc đời họ. Họ không tìm được chỗ để đặt mình vào tình huống đó, không thấy mình trong câu chuyện bạn kể.

Như phim kinh dị vì sao ánh sáng thường hắt từ dưới lên? Vì trong đời thường không có ánh sáng nào như vậy. Mặt trời, cửa sổ, đèn trần hay đèn bàn… tất cả đều ngang hoặc cao hơn tầm mắt.

Khi ánh sáng hợp với trải nghiệm thường ngày, ta thấy tự nhiên, không bị thoát ra khỏi bối cảnh. Nhưng chỉ cần hắt từ dưới lên, cảm giác lập tức khác thường, rợn rợn và xa lạ.

Video ngắn cũng vậy. Cảm giác “không ăn khớp” sẽ khiến người xem thấy bạn kỳ lạ, gượng gạo, hoặc thấy bạn như “đang làm video chỉ vì phải làm video”. Họ sẽ dựng lên rào chắn, thậm chí không muốn xem tiếp. Họ không tìm thấy trong đó một trải nghiệm quen thuộc để kết nối, như trong cuộc sống thường ngày họ vẫn làm.

Vậy nên, chúng ta không cần phải tập nói hay như MC, chỉ cần hợp với kinh nghiệm sống thường ngày, sự biểu đạt sẽ tự nhiên và chân thực. Khi nền tảng ấy đã vững, việc còn lại là suy nghĩ:

*Mình nên nói thế nào để diễn đạt ý rõ ràng hơn?

*Cảm xúc sẽ đặt vào ra sao?

*Khán giả của mình là ai?

*Họ có thể hiểu được không?

*Mình muốn họ cảm nhận điều gì?

Rồi tinh chỉnh, luyện tập, và để mỗi video trở thành một cuộc trò chuyện thật sự.

Hãy nhớ, biểu đạt không chỉ là cách bạn nói trước ống kính - nó là một cảm giác tổng thể mà người xem nhận được.

Chẳng hạn, trong phong cách làm video viral của tôi, tôi chủ ý giữ một khoảng cách nhất định với khán giả. Nhưng khoảng cách đó không khiến họ rời đi, vì tôi dùng rất nhiều kỹ thuật để xóa mờ cảm giác gượng gạo và xa lạ. Để tổng thể nội dung vẫn giữ được sự kết nối.