Nền kinh tế thế giới "nổi sóng" trước ván cược thuế quan

Thế giới đang đứng trước nguy cơ một cuộc chiến thương mại toàn diện khi Mỹ khởi động làn sóng thuế quan mới với 3 đối tác lớn. Các nền kinh tế chủ chốt ngay lập tức có động thái đáp trả, đẩy nền kinh tế toàn cầu vào tình trạng bất ổn và đe dọa làm gián đoạn chuỗi cung ứng quốc tế.

Cuộc chiến thương mại có dấu hiệu leo thang vào ngày 1/2/2025, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh áp thuế 3 đối tác thương mại lớn là Canada, Mexico và Trung Quốc. Áp thuế được áp dụng là 25% đối với Canada và Mexico, riêng hàng hóa Trung Quốc được áp thêm 10% thuế. Sắc lệnh này cũng cho phép tăng cao mức thuế nếu cuộc chiến thương mại leo thang. Dự kiến, chính sách thuế sẽ áp dụng từ ngày 4/2/2025. Trước đó một ngày, Trump đã tạm ngừng áp thuế đối với Mexico và Canada trong vòng 30 ngày, sau khi đạt được thỏa thuận về biên pháp kiểm soát biên giới và phòng chống tội phạm.

Trung Quốc đưa ra biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số khoáng sản quan trọng, áp thuế và coi hai công ty Mỹ là không đáng tin cậy. Các chuyên gia cho rằng, cuộc chiến thương mại có thể làm tăng lạm phát, ảnh hưởng đến người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ. Các công ty Mỹ sẽ chịu áp lực về thuế và chi phí sản xuất. Ngành công nghiệp ô tô Mỹ phụ thuộc nhiều vào các nhà cung ứng linh kiện từ Canada và Mexico. Thêm thuế làm tăng chi phí sản xuất và giảm lợi nhuận của doanh nghiệp.

Nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá rằng, biện pháp thuế mới của Trump có nguy cơ phá vỡ chuỗi cung ứng giữa ba nước Bắc Mỹ, ảnh hưởng đến cạnh tranh và tăng chi phí của doanh nghiệp. Các biện pháp này cũng có thể làm suy yếu giá cổ phiếu và tăng áp lực lên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Giới chuyên gia cho rằng Trung Quốc có lẽ sẽ thúc đẩy được đàm phán với Mỹ sớm hơn, nếu ông Trump thực hiện cam kết gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong vòng 100 ngày nắm quyền đầu tiên. Việc Mỹ chỉ quyết định áp thuế bổ sung 10%, thay vì mức cao hơn hay lên tới 60% như đe doạ trước đó, đối với hàng hoá Trung Quốc cho thấy Mỹ chưa thực sự có ý định phát động “cuộc chiến toàn diện” với Trung Quốc. Nhà Trắng vẫn “để ngỏ cánh cửa” cho khả năng đàm phán với đối thủ lớn nhất của mình, cho dù đây sẽ không phải là những cuộc trao đổi dễ dàng.

Các hiệp hội thương mại đại diện cho hàng tiêu dùng, dầu mỏ, thực phẩm và ô tô cảnh báo, chính sách thuế quan mới của ông Trump sẽ buộc người dân Mỹ phải mua hàng hóa với mức giá cao hơn và gây rối loạn trong chuỗi cung ứng.

Không chỉ vậy, chính sách thuế quan của ông Trump còn đẩy đồng USD tăng giá mạnh, cùng với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ bật tăng, trong khi hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm giá. Chỉ số chứng khoán châu Á - Thái Bình Dương cũng giảm sau khi Mỹ tuyên bố áp thuế với 3 đối tác thương mại lớn nhất.

Giới chuyên gia phân tích cho rằng, các nhà giao dịch nên cảnh giác với những biến động lớn trên thị trường chứng khoán, đặc biệt ở các nhóm ngành được coi là dễ chịu ảnh hưởng từ thương chiến.

Thực tế cho thấy, nhà đầu tư đang đổ xô vào các tài sản trú ẩn an toàn, trong bối cảnh thị trường chuẩn bị tâm thế cho những tác động dây chuyền của thuế quan, từ lạm phát, địa chính trị đến tăng trưởng kinh tế. Đơn cử, giá vàng quốc tế liên tục thiết lập những mức đỉnh mới, đạt 2.900 USD/ounce.