Mỹ - Trung nối lại đàm phán tại Thụy Sĩ: Kỳ vọng cải thiện hay khúc dạo đầu cho một cuộc đối đầu dài hạn?

Ngày 5/5/2025, thị trường toàn cầu bất ngờ đón nhận hai tín hiệu tưởng chừng trái ngược: Một mặt, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Mỹ "chưa sẵn sàng" đàm phán với Trung Quốc, cùng với thái độ cứng rắn từ Bộ trưởng Ngân khố Mỹ. Nhưng chỉ chưa đầy 48 giờ sau, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington xác nhận rằng hai bên sẽ gặp nhau tại Thụy Sĩ vào ngày 9/5 để bắt đầu lại đối thoại thương mại.

Với tư cách là một người theo dõi sát sao kinh tế quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu, tôi cho rằng đây là một bước đi mang tính chiến thuật hơn là chiến lược – và nhà đầu tư không nên quá kỳ vọng vào kết quả đột phá trong ngắn hạn.

 

Trump tuyên bố cứng rắn – Trung Quốc chủ động xuống thang: Ai thực sự có ưu thế?

 

Tuyên bố của ông Trump và Bộ trưởng Ngân khố Bessent không phải ngẫu nhiên. Nó xuất hiện trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ phát đi những tín hiệu hồi phục, đặc biệt trong khu vực dịch vụ – chiếm hơn 70% GDP nước này. Dữ liệu PMI Dịch vụ ISM tháng 4 đạt 51.6, không chỉ vượt kỳ vọng (50.2) mà còn tăng so với tháng trước (50.8). Điều này cho thấy nội lực tiêu dùng Mỹ chưa suy yếu, cho phép Washington áp dụng lập trường cứng rắn mà không lo bị phản đòn ngay lập tức.

 

Ngược lại, Trung Quốc đang đối diện áp lực lớn hơn:

 

- Tăng trưởng nội địa yếu, đặc biệt trong tiêu dùng cá nhân và bất động sản.

- Xuất khẩu chậm lại, đặc biệt với các mặt hàng bị Mỹ đánh thuế.

- Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng sang Việt Nam, Mexico, Ấn Độ… đang gây tổn thất dài hạn cho sản xuất công nghiệp Trung Quốc.

 

Vì vậy, việc Bắc Kinh chấp nhận tham gia vòng đàm phán mới tại Thụy Sĩ có thể hiểu là một động thái chiến thuật nhằm phá thế cô lập, chứ chưa hẳn là tín hiệu cho một nhượng bộ thực chất.

 

 Nhận định cá nhân:

 

Với vai trò là chuyên gia quan sát từ cả hai phía, tôi tin rằng Washington đang chủ động kéo dài tiến trình đàm phán, không phải vì chưa muốn một thỏa thuận, mà vì họ muốn kiểm soát thời điểm ra tay để tối đa hóa lợi ích chiến lược – đặc biệt trước cuộc bầu cử tổng thống 2026.

 

Cuộc gặp tại Thụy Sĩ: Nút khởi động lại hay chiêu "mềm hóa đối đầu"?

 

Thụy Sĩ là quốc gia trung lập, thường được chọn làm địa điểm cho các cuộc đàm phán ngoại giao nhạy cảm. Việc chọn Thụy Sĩ có thể hàm ý:

 

- Hai bên muốn "làm mới" bầu không khí sau các vòng đối đầu căng thẳng trước đó.

- Tránh để các cuộc gặp bị ràng buộc bởi áp lực truyền thông hay dư luận chính trị trong nước.

 

Tuy nhiên, không nên hiểu cuộc đàm phán này là một dấu hiệu của hoà giải. Các tuyên bố của ông Trump gần đây – chỉ trích Trung Quốc gian lận thương mại, đe dọa áp thuế bổ sung – cho thấy Mỹ vẫn tiếp tục duy trì chiến lược “sức ép tối đa”.

 

Nếu cuộc gặp ngày 9/5 chỉ là phiên mở màn, giới đầu tư sẽ không thấy được kết quả cụ thể nào trong 1–2 tuần. Nhưng chính việc hai bên chịu ngồi lại đã đủ để làm dịu lại căng thẳng và giúp thị trường tài chính thoát khỏi trạng thái "bất định cực đoan".

 

 Thị trường và nhà đầu tư nên phản ứng thế nào?

 

Cuộc chơi hiện tại không còn là “ăn thua từng đòn” nữa, mà là định hình lại cán cân thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu trong thập kỷ tới. Đây là lúc nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào các chỉ số ngắn hạn, mà cần đọc được ý đồ chính trị đằng sau các động thái.

 Một số chiến lược cụ thể tôi khuyến nghị:

 

- Giữ tỷ trọng vàng, bạc ở mức trung bình cao: Nếu đàm phán rạn nứt, vàng và bạc sẽ tiếp tục là nơi trú ẩn.

- Tăng tiếp xúc với các cổ phiếu dịch vụ nội địa Mỹ, đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe, bán lẻ và công nghệ AI – ít bị ảnh hưởng bởi thương mại quốc tế.

- Theo dõi đồng Nhân dân tệ và chỉ số chứng khoán Trung Quốc: nếu có kỳ vọng tích cực từ đàm phán, dòng vốn ngắn hạn có thể quay lại.

- Cân nhắc hàng hóa công nghiệp như đồng, nhôm, kẽm: có thể bị ảnh hưởng nếu sản xuất công nghiệp Trung Quốc tiếp tục suy gi do bất ổn thương mại.

 

 Tạm kết: Một trận đấu kéo dài – và không có "hòa bình nhanh"

Nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng rằng các cuộc đàm phán sẽ nhanh chóng dẫn tới một thỏa thuận như năm 2019. Nhưng bối cảnh địa chính trị hiện tại đã thay đổi:

 

- Mỹ không còn tìm kiếm một thỏa thuận thương mại đơn thuần, mà đang theo đuổi chiến lược kiềm chế Trung Quốc trong dài hạn.

- Trung Quốc cũng không dễ nhượng bộ, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, trợ cấp nhà nước và cạnh tranh chuỗi cung ứng.

 

 Tôi cho rằng cuộc đối đầu Mỹ – Trung hiện nay là một "cuộc chiến tranh lạnh kiểu mới", trong đó đàm phán chỉ là tạm thời nhằm kiểm soát rủi ro, chứ không phải là giải pháp chung cuộc.

 

Do đó, nhà đầu tư cần tỉnh táo, xây dựng danh mục đầu tư dựa trên xu hướng dịch chuyển cấu trúc kinh tế, chứ không nên phụ thuộc vào kỳ vọng ngắn hạn từ các cuộc gặp cấp cao.