Mỹ - Trung nỗ lực "níu giữ" lệnh đình chiến mong manh

Từ hồ sơ hạt nhân Iran đến cuộc chiến bán dẫn tiên tiến, hai nhà lãnh đạo đang bước vào bàn đàm phán với những toan tính đầy thực dụng nhằm kiểm soát xung đột thay vì giải quyết bất đồng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến gặp nhau tại Bắc Kinh trong tuần này trong khuôn khổ hội nghị kéo dài hai ngày bắt đầu từ 14/5.

Đây là cuộc gặp được theo dõi sát sao nhất kể từ sau lần hai nhà lãnh đạo nhất trí tạm đình chiến thương mại tại Hàn Quốc hồi cuối năm ngoái. Khi đó, Washington áp thuế mạnh lên hàng hóa Trung Quốc, còn Bắc Kinh đáp trả bằng cảnh báo siết nguồn cung đất hiếm toàn cầu.

Sau nhiều tháng căng thẳng, cuộc gặp lần này được xem là cơ hội để hai bên kiểm tra xem “khoảng lặng” hiện tại có thể kéo dài hay không.

Loạt hồ sơ nóng phủ bóng hội nghị

Khác với năm ngoái, bối cảnh hiện tại phức tạp hơn nhiều khi Mỹ đang bị cuốn sâu vào khủng hoảng Iran, còn kinh tế Trung Quốc tiếp tục chịu áp lực giảm tốc.

Washington được cho là sẽ thúc đẩy các nội dung liên quan tới thương mại, đầu tư và nguồn cung chiến lược. Giới phân tích gọi đây là bài toán “5 chữ B”, gồm Boeing, thịt bò, đậu nành cùng các cơ chế hợp tác thương mại và đầu tư song phương.

Trong khi đó, Bắc Kinh tập trung vào “3 chữ T”: thuế quan, công nghệ và Đài Loan. Trung Quốc được cho là muốn Mỹ nới lỏng kiểm soát xuất khẩu chip bán dẫn tiên tiến và gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại ký trước đó.

Vấn đề Đài Loan tiếp tục là lằn ranh đỏ nhạy cảm nhất. Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ yêu cầu Washington giảm mức độ hỗ trợ dành cho hòn đảo này.

Ngoài thương mại, hai bên dự kiến còn bàn về eo biển Hormuz, chiến sự Iran, kiểm soát rủi ro trí tuệ nhân tạo, fentanyl và cạnh tranh quân sự tại châu Á.

Không đột phá nhưng đủ sức xoay chuyển cục diện

Giới quan sát đánh giá khả năng xuất hiện một thỏa thuận lịch sử là rất thấp. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất nằm ở việc hai siêu cường có giữ được kênh đối thoại để tránh lao vào vòng xoáy đối đầu toàn diện hay không.

Kịch bản dễ xảy ra nhất là hai bên tiếp tục gia hạn “đình chiến thương mại”, đạt một số thỏa thuận đầu tư nhỏ và duy trì cơ chế tiếp xúc cấp cao trong thời gian tới.

Quan hệ Mỹ - Trung hiện vẫn bị phủ bóng bởi cạnh tranh chiến lược sâu sắc. Cả hai bên đều đang âm thầm giảm phụ thuộc lẫn nhau trong các lĩnh vực công nghệ, chuỗi cung ứng và năng lượng.

Bất đồng liên quan tới Iran cũng có thể khiến không khí đàm phán thêm căng thẳng. Trong lúc Washington gia tăng trừng phạt với các thực thể bị cho là liên quan tới dầu Iran, Bắc Kinh lại phản đối mạnh mẽ các biện pháp gây sức ép từ Mỹ.

Dù khó tạo bước ngoặt lớn, hội nghị lần này vẫn mang ý nghĩa đặc biệt: giữ cho cạnh tranh không biến thành đối đầu mất kiểm soát. Chỉ riêng điều đó cũng đủ khiến cả thế giới hướng ánh nhìn về Bắc Kinh.