Mỹ tìm cách “viết lại luật chơi” năng lượng, thách thức Iran tại eo biển Hormuz

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu – giới hoạch định chính sách Mỹ đang thúc đẩy các phương án nhằm giảm phụ thuộc vào tuyến hàng hải then chốt này.

Đề xuất tuyến vận tải năng lượng thay thế Hormuz

Theo Fox News, một sáng kiến mang tên “ARAM Express” đang được thảo luận, với mục tiêu xây dựng mạng lưới đường ống năng lượng trên bộ kết nối các quốc gia Vùng Vịnh.

Ý tưởng do Richard Goldberg đề xuất, hướng tới việc:

Mở các tuyến vận chuyển dầu và khí đốt về phía tây tới Biển Đỏ và Địa Trung Hải
Phát triển tuyến phía nam ra Biển Ả Rập
Tạo nhiều hành lang xuất khẩu nhằm tránh hoàn toàn Hormuz

Kế hoạch này được kỳ vọng sẽ thu hút sự tham gia của các khách hàng lớn từ châu Âu và châu Á thông qua đầu tư hạ tầng và các hợp đồng cung ứng dài hạn.

Hormuz – điểm yếu chiến lược bị phơi bày

Khủng hoảng hiện tại khiến Mỹ và các đồng minh nhìn nhận rõ hơn rủi ro từ việc phụ thuộc vào một “điểm nghẽn” duy nhất.

Mike Waltz – Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc – cho biết các đối tác Vùng Vịnh đang nghiêm túc cân nhắc việc đa dạng hóa tuyến vận chuyển năng lượng.

Trên thực tế, dù có sự hiện diện quân sự của Mỹ, chỉ cần nguy cơ gián đoạn tại Hormuz cũng đủ gây tác động dây chuyền tới chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các nước Vùng Vịnh đã bắt đầu thích ứng

Một số quốc gia trong khu vực đã chủ động giảm phụ thuộc vào Hormuz:

Ả Rập Xê Út phát triển đường ống Đông – Tây, đưa dầu từ phía đông sang cảng Yanbu bên Biển Đỏ, cho phép xuất khẩu mà không cần đi qua Hormuz

Mỹ tìm cách “viết lại luật chơi” năng lượng, thách thức Iran tại eo biển Hormuz — Đường ống Đông - Tây (màu đỏ) của Ả rập Xê út và Fujairah (màu xanh) của UAE (Ảnh: SBS).

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất xây dựng tuyến ống dẫn dầu tới cảng Fujairah, nằm ngoài eo biển

Những bước đi này không chỉ nhằm đảm bảo xuất khẩu năng lượng mà còn phục vụ chiến lược dài hạn biến khu vực thành trung tâm logistics toàn cầu.

Thay đổi cấu trúc năng lượng và địa chính trị

Một số chuyên gia, như Yonatan Adiri, cho rằng hệ thống năng lượng truyền thống phụ thuộc vào Hormuz đang dần lung lay.

Đáng chú ý, quyết định rời OPEC của UAE (có hiệu lực từ 1/5/2026) được xem là dấu hiệu cho thấy các quốc gia đang hướng tới chiến lược độc lập hơn trong xuất khẩu năng lượng.

Rào cản vẫn còn lớn

Dù có tiềm năng, các tuyến thay thế Hormuz vẫn đối mặt nhiều thách thức:

Công suất đường ống khó sánh với vận tải đường biển
Chi phí đầu tư hạ tầng rất lớn
Rủi ro chính trị, đặc biệt nếu các tuyến năng lượng liên quan đến Israel

Do đó, trong ngắn hạn, Hormuz vẫn giữ vai trò không thể thay thế hoàn toàn, dù các nỗ lực “viết lại luật chơi” năng lượng toàn cầu đang ngày càng rõ nét.