#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Mỹ siết chặt chuỗi cung ứng châu Á: Đông Nam Á bị cuốn vào cuộc chiến không cân sức?

Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng leo thang, chuỗi cung ứng tại châu Á – đặc biệt là các nước Đông Nam Á – đang trở thành tâm điểm của một chiến dịch giám sát khắt khe từ Washington. Mối lo ngại: Hàng hóa Trung Quốc “đội lốt” Việt Nam, Indonesia hay Thái Lan để né thuế trừng phạt.

🇺🇸 Mỹ mạnh tay chống ‘rửa nguồn gốc xuất xứ’

Hàng loạt đơn vị vận chuyển quảng cáo công khai trên mạng xã hội Trung Quốc rằng họ có thể “đóng lại nhãn mác” để biến hàng hóa Trung Quốc thành “Made in Vietnam” hoặc “Made in Indonesia”. Một số công ty chỉ thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản để qua mặt cơ quan hải quan Mỹ – hành vi được coi là gian lận thương mại, vi phạm quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

⛔ Trước sức ép từ Mỹ, Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và cả Đài Loan đã đồng loạt tăng cường giám sát xuất xứ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, phần lớn hoạt động sản xuất tại khu vực này là thật sự, không phải “trung chuyển trá hình”.

💼 Việt Nam – điểm đến của tái cấu trúc sản xuất, không chỉ là trạm trung chuyển

Nghiên cứu mới nhất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chỉ rõ: Việt Nam đã tăng mạnh hàm lượng giá trị gia tăng nội địa trong hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ, trong khi tỷ lệ hàm lượng của Trung Quốc trong các mặt hàng này giảm dần. Đây là dấu hiệu cho thấy các doanh nghiệp thực sự đang dịch chuyển sản xuất, chứ không đơn thuần là “rửa mác”.

Việc Việt Nam thu hút dòng vốn FDI mới từ chính các công ty Trung Quốc sau khi quan hệ Mỹ-Trung trở nên căng thẳng cũng là một phần trong tiến trình tái cơ cấu chuỗi cung ứng khu vực – diễn biến hoàn toàn hợp pháp và phù hợp với thông lệ toàn cầu.

🔍 Chiến lược lớn hơn của Washington: Tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu

Những hành động của chính quyền Mỹ – từ việc yêu cầu hàng hóa Hồng Kông dán nhãn “Made in China” đến áp thuế đồng loạt vào các nước Đông Nam Á – không chỉ nhắm vào gian lận thương mại. Mục tiêu thực chất là làm gián đoạn toàn bộ cấu trúc sản xuất ở châu Á.

Theo các cố vấn của Trump, nếu CEO Apple Tim Cook chỉ rời Trung Quốc để chuyển sang Việt Nam hay Ấn Độ thì mục tiêu của Washington vẫn chưa đạt được. Kịch bản lý tưởng với Mỹ là các tập đoàn quay hẳn dây chuyền về nội địa – theo đúng tinh thần “Make America Great Again”.

🔧 Trung Quốc vẫn là trung tâm – khó thay thế trong một sớm một chiều

Chuỗi cung ứng Trung Quốc đã ăn sâu bén rễ trong hơn ba thập kỷ qua. Apple – chỉ riêng mình họ – đã rót vào Trung Quốc hàng trăm tỷ USD, gấp đôi toàn bộ viện trợ Marshall mà Mỹ từng dành cho châu Âu sau Thế chiến II.

Tỷ lệ hàm lượng nước ngoài trong hàng xuất khẩu Trung Quốc đã giảm từ 22% (2008) xuống dưới 16% (2020), chứng tỏ khả năng tự sản xuất và nội địa hóa đã vươn đến đẳng cấp mới. Đây là lý do Washington lo ngại: nếu không can thiệp quyết liệt, Trung Quốc không chỉ là công xưởng thế giới mà còn vươn lên làm chủ chuỗi giá trị toàn cầu.

📉 Tác động đến thị trường tài chính: Tâm lý rủi ro & sự dịch chuyển vốn

Việc Mỹ tăng cường kiểm soát thương mại với Đông Nam Á gây ra một số hệ lụy:

📌 Kết luận

Châu Á đang đứng giữa làn đạn của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Với Việt Nam và các nước ASEAN, bài toán không chỉ là chứng minh năng lực sản xuất thực sự, mà còn là làm thế nào để giữ vị thế trong chuỗi giá trị mà không bị mắc kẹt giữa hai siêu cường.