Mỹ rút quân khỏi Iraq, cục diện an ninh Trung Đông có nguy cơ đảo chiều

Chính phủ Iraq xác nhận Mỹ đã hoàn tất việc rút toàn bộ lực lượng khỏi các cơ sở quân sự nằm trong lãnh thổ nước này, khép lại hơn hai thập kỷ hiện diện quân sự kể từ cuộc chiến năm 2003. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng.

Ngày 18/1, Bộ Quốc phòng Iraq cho biết nhóm cố vấn quân sự Mỹ cuối cùng đã rời khỏi căn cứ không quân Al-Asad, tỉnh Anbar, miền Tây Iraq. Đây là một trong những căn cứ quân sự lớn nhất từng do Mỹ sử dụng tại Iraq, đóng vai trò trung tâm trong các chiến dịch quân sự suốt hơn 20 năm qua.

Theo thông báo, liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) cũng đã rút khỏi trụ sở Bộ Tư lệnh Tác chiến Liên hợp, đồng thời bàn giao toàn bộ cơ sở vật chất cho lực lượng an ninh Iraq quản lý và kiểm soát.

Bộ Tư lệnh Trung tâm của Lầu Năm Góc sau đó xác nhận việc rút quân đã hoàn tất, song không công bố thêm chi tiết cụ thể về quy mô hay thời điểm triển khai.

Mỹ vẫn hiện diện tại khu vực người Kurd

Dù tuyên bố “rút quân hoàn toàn”, Mỹ hiện vẫn duy trì lực lượng tại căn cứ không quân Harir, tỉnh Erbil, thuộc Khu vực Kurdistan bán tự trị ở miền Bắc Iraq. Đây là khu vực có chính quyền riêng, được Hiến pháp Iraq công nhận và không nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của chính phủ trung ương Baghdad.

Chính phủ Iraq khẳng định việc rút quân không ảnh hưởng đến quan hệ song phương giữa hai nước. Trong giai đoạn tới, hợp tác quân sự Mỹ – Iraq sẽ tập trung vào huấn luyện, mua sắm trang bị, chia sẻ thông tin tình báo, diễn tập chung và phối hợp tác chiến theo các thỏa thuận song phương.

Khép lại một chương dài đầy biến động

Sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Iraq bắt đầu từ năm 2003, khi Washington phát động chiến dịch quân sự lật đổ chính quyền Saddam Hussein. Ở thời kỳ cao điểm, Mỹ triển khai tới khoảng 170.000 binh sĩ tại Iraq.

Năm 2011, chính quyền Tổng thống Barack Obama từng rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi nước này. Tuy nhiên, đến năm 2014, khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ được triển khai trở lại theo đề nghị của chính phủ Iraq nhằm hỗ trợ cuộc chiến chống IS.

Kể từ tháng 12/2021, Mỹ tuyên bố chấm dứt vai trò tác chiến tại Iraq, duy trì khoảng 2.500 binh sĩ với nhiệm vụ cố vấn và hỗ trợ. Việc rút quân lần này được xem là bước đi cuối cùng trong lộ trình thu hẹp sự hiện diện quân sự của Washington.

Căng thẳng khu vực vẫn phủ bóng

Quyết định rút quân diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang. Trong nhiều năm qua, các căn cứ quân sự Mỹ tại Iraq, đặc biệt là Al-Asad, nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công của các nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn.

Đáng chú ý, tháng 1/2020, Iran từng phóng tên lửa đạn đạo vào căn cứ Al-Asad để trả đũa vụ Mỹ không kích khiến tướng Qasem Soleimani thiệt mạng tại sân bay Baghdad.

Giới phân tích cho rằng việc Mỹ rút quân hoàn toàn khỏi Iraq có thể làm thay đổi cục diện an ninh khu vực, đồng thời đặt ra những thách thức mới đối với chính phủ Iraq trong việc duy trì ổn định và kiểm soát các mối đe dọa an ninh còn tồn tại, đặc biệt là nguy cơ IS trỗi dậy trở lại tại một số khu vực.