Mỹ huy động 15.000 binh sĩ, hơn 100 máy bay đến eo biển Hormuz: Giải cứu tàu mắc kẹt hay toan tính lớn hơn?

Tổng thống Donald Trump hôm 3/5 cho biết Mỹ sẽ nỗ lực “giải cứu” các tàu bị mắc kẹt do việc đóng cửa eo biển Hormuz kể từ khi cuộc chiến với Iran bắt đầu.

Chiến dịch mới nhằm giải cứu tàu hàng dường như không hướng tới mục tiêu khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải tại eo biển mà chủ yếu tạo điều kiện để các tàu đang mắc kẹt có thể rời đi an toàn.

Tổng thống Donald Trump mới đây tuyên bố Mỹ sẽ tìm cách “giải cứu” các tàu hàng đang mắc kẹt tại eo biển Hormuz sau khi tuyến hàng hải chiến lược này bị phong tỏa.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump gọi chiến dịch này là “Project Freedom” (Dự án Tự do) và cho biết kế hoạch sẽ được triển khai từ thứ Hai (ngày 4/5).

Theo Tổng thống Mỹ, mục tiêu của chiến dịch chỉ tập trung vào việc hỗ trợ các tàu dân sự treo cờ của những quốc gia không liên quan đến cuộc xung đột rời khỏi vùng biển tranh chấp, để họ có thể “tiếp tục hoạt động kinh doanh một cách tự do và an toàn”.

“Tôi đã chỉ đạo các đại diện của mình thông báo rằng chúng tôi sẽ nỗ lực tối đa để đưa các tàu và thủy thủ đoàn của họ rời khỏi eo biển một cách an toàn. Trong mọi trường hợp, họ đều nói rằng sẽ không quay trở lại cho đến khi khu vực này đủ an toàn cho hoạt động hàng hải và mọi thứ khác”, ông Trump viết.

Tuy nhiên, ông Trump không nêu chi tiết Mỹ sẽ triển khai chiến dịch này bằng cách nào, cũng như mức độ tham gia của quân đội Mỹ ra sao.

Hiện chưa rõ liệu Iran có cho phép Washington tiến hành hoạt động mà không bị cản trở trong bối cảnh xung đột vẫn đang tiếp diễn hay không, cũng như thời điểm eo biển Hormuz có thể mở cửa trở lại cho hoạt động vận tải bình thường.

Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi trước các đề nghị cung cấp thêm thông tin từ báo giới.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, eo biển Hormuz gần như không thể lưu thông, khiến nhiều tàu hàng bị mắc kẹt và làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng toàn cầu. Khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới được vận chuyển qua tuyến đường biển này, khiến giá dầu tăng vọt và kéo theo giá xăng tại Mỹ leo thang.

Chiến dịch mới nhằm giải cứu tàu hàng dường như không hướng tới mục tiêu khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải tại eo biển mà chủ yếu tạo điều kiện để các tàu đang mắc kẹt có thể rời đi an toàn. Iran đã ngăn cản hoạt động lưu thông bằng cách nổ súng vào các tàu tìm cách đi qua và rải thủy lôi trên tuyến hàng hải này.

“Việc di chuyển các con tàu đơn thuần là nhằm giải thoát cho người dân, doanh nghiệp và các quốc gia hoàn toàn vô tội - họ chỉ là nạn nhân của hoàn cảnh. Đây là một cử chỉ nhân đạo thay mặt cho nước Mỹ, các quốc gia Trung Đông, nhưng đặc biệt là dành cho Iran”, ông Trump nhấn mạnh.

Sau đó, Bộ Quốc phòng Mỹ dẫn lại một bài đăng trên mạng xã hội của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), trong đó mô tả chi tiết hơn về chiến dịch và nêu mục tiêu rộng hơn là “khôi phục quyền tự do hàng hải cho hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz”.

“Nhiệm vụ do Tổng thống chỉ đạo sẽ hỗ trợ các tàu thương mại có nhu cầu tự do đi qua hành lang thương mại quốc tế thiết yếu này. Một phần tư lượng dầu giao dịch bằng đường biển của thế giới, cùng khối lượng lớn nhiên liệu và phân bón, được vận chuyển qua eo biển này”, bài đăng nêu rõ.

CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ tham gia chiến dịch sẽ bao gồm các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay hoạt động trên bộ và trên biển, các nền tảng không người lái đa nhiệm cùng khoảng 15.000 binh sĩ.

Mỹ và Iran hiện duy trì một lệnh ngừng bắn mong manh đã kéo dài hơn hai tuần, trong bối cảnh cuộc chiến bước sang tháng thứ hai. Washington và Tehran đang tiến hành đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, song đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào. Đầu tuần này, ông Trump cho biết ông “không hài lòng” với đề xuất gần đây từ phía Iran.

Hôm thứ Sáu, ông Trump thông báo với Quốc hội rằng các hành động thù địch với Iran “đã chấm dứt”.

Trong bài đăng công bố chiến dịch giải cứu tàu mắc kẹt, ông Trump cũng ám chỉ rằng việc Iran cho phép các tàu rời khỏi eo biển có thể tạo động lực tích cực cho tiến trình hòa đàm. Tuy nhiên, ông đồng thời cảnh báo mọi hành động cản trở sẽ phải đối mặt với phản ứng cứng rắn.

“Tôi hoàn toàn nhận thức được rằng các đại diện của tôi đang có những cuộc thảo luận rất tích cực với nước Iran, và những cuộc thảo luận này có thể dẫn đến những kết quả rất tích cực cho tất cả các bên,” ông nói. “Tôi nghĩ điều đó sẽ thể hiện thiện chí rất lớn đối với tất cả những người đã chiến đấu hết mình trong những tháng qua. Nếu tiến trình nhân đạo này bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào, thì sự can thiệp đó, thật không may, sẽ phải được xử lý bằng vũ lực".