Mỹ dừng viện trợ, Ukraine có thể cầm cự trong bao lâu?

Giữa lúc Mỹ tạm dừng viện trợ quân sự, nhiều ý kiến xoay quanh khả năng Ukraine có thể trụ vững bao lâu khi cuộc xung đột với Nga vẫn chưa có hồi kết.

"Ông phải biết ơn nhiều hơn", Tổng thống Donald Trump nói với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong cuộc họp căng thẳng tại Phòng Bầu dục ngày 28/2.

Cuộc gặp ban đầu nhằm ký kết thỏa thuận khoáng sản, nhưng nhanh chóng biến thành màn tranh luận gay gắt. Tổng thống Trump và Phó Tổng thống JD Vance chỉ trích ông Zelensky vì "đánh cược với Thế chiến III" và cho rằng nhà lãnh đạo Ukraine thiếu sự "tôn trọng" cũng như "biết ơn" đối với Mỹ.

Ngay sau đó, truyền thông Mỹ đưa tin rằng Tổng thống Trump đang cân nhắc tạm dừng toàn bộ viện trợ quân sự cho Ukraine. Trong bối cảnh Ukraine đối mặt nguy cơ mất đi nguồn hỗ trợ quan trọng, câu hỏi đặt ra là Kiev có thể cầm cự bao lâu nếu không còn vũ khí Mỹ viện trợ?

Mỹ đóng vai trò gì trong viện trợ Ukraine?

Từ khi Nga mở chiến dịch quân sự vào tháng 2/2022, Mỹ đã trở thành một trong những đồng minh lớn nhất của Ukraine. Theo Viện Kinh tế Thế giới Kiel, Mỹ đã viện trợ tổng cộng 114 tỷ euro (119 tỷ USD), trong khi châu Âu đóng góp 132 tỷ euro (138 tỷ USD).

Về hỗ trợ quân sự, Ukraine hiện tự sản xuất hoặc mua 55% vũ khí, trong khi Mỹ cung cấp khoảng 20% và châu Âu khoảng 25%. Cụ thể, kể từ khi chiến sự nổ ra, Mỹ đã cung cấp 64 tỷ euro (66,9 tỷ USD) viện trợ quân sự, trong khi các nước châu Âu đóng góp 62 tỷ euro (64,8 tỷ USD).

Theo chuyên gia Francois Heisbourg tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, về mặt tài chính, châu Âu có thể thay thế Mỹ nếu Washington cắt viện trợ, nhưng điều này phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của các nước châu Âu. Tuy nhiên, tài chính chỉ là một phần của vấn đề.

Ukraine có thể mất những vũ khí nào nếu Mỹ dừng viện trợ?

1. Tên lửa phòng không

Nếu không có Mỹ, Ukraine sẽ không thể bổ sung kho tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng không Patriot – vũ khí quan trọng giúp Kiev bắn hạ tên lửa đạn đạo Nga. Các tên lửa này hiện chỉ được sản xuất tại Mỹ.

Theo Wall Street Journal, sự thiếu hụt này sẽ buộc Ukraine phải cân nhắc kỹ lưỡng xem nên bảo vệ khu vực nào và chấp nhận từ bỏ khu vực nào trước các cuộc tấn công của Nga.

2. Tên lửa và rocket tầm xa

Ukraine cũng sẽ mất quyền tiếp cận các tên lửa và rocket dẫn đường dành cho hệ thống pháo phản lực phóng loạt (MLRS), bao gồm HIMARS và MLRS bánh xích. Mỹ hiện cung cấp hai loại vũ khí chính:

GMLRS, tầm bắn 90 km

ATACMS, tầm bắn 300 km

Dù châu Âu đã viện trợ tên lửa SCALP và Storm Shadow, số lượng vẫn không thể thay thế hoàn toàn hệ thống vũ khí tầm xa của Mỹ. Nếu mất các vũ khí này, Ukraine sẽ khó phá hủy kho vũ khí, trung tâm chỉ huy và sân bay của Nga – yếu tố từng giúp làm gián đoạn chuỗi cung ứng và hậu cần của Moscow.

Theo một cựu quan chức Mỹ, "Châu Âu có hệ thống phòng không và MLRS, nhưng vũ khí Mỹ là tối ưu nhất, đã được triển khai nhiều và chỉ cần bổ sung đạn dược. Ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu không thể ngay lập tức sản xuất đủ để thay thế."

3. Hỗ trợ tình báo

Không chỉ dừng viện trợ quân sự, Mỹ cũng đang cân nhắc ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine. Hiện chưa rõ Kiev sẽ bù đắp tổn thất này như thế nào, nhưng theo BBC, Mỹ có lợi thế vượt trội về khả năng trinh sát vệ tinh và thu thập tình báo so với châu Âu.

Ukraine có thể thay thế những gì?

1. Hệ thống liên lạc Starlink

Một trong những hệ thống quan trọng có thể bị cắt đứt là Starlink của Elon Musk. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Rustem Umerov cho biết nước này đã tìm được giải pháp thay thế.

"Chúng tôi hiểu rõ rằng không thể phụ thuộc vào hệ thống liên lạc quân sự do một doanh nghiệp thương mại nước ngoài kiểm soát," chuyên gia tác chiến điện tử Ukraine Serhii Beskrestnov nhận định. EU cũng đang phát triển mạng lưới vệ tinh Govsatcom, dự kiến hoạt động vào cuối năm nay.

2. Đạn dược

Một năm trước, việc Mỹ trì hoãn gói viện trợ 60 tỷ USD đã khiến Ukraine rơi vào tình trạng thiếu đạn dược trầm trọng. Tuy nhiên, thực trạng này đang dần cải thiện:

Châu Âu: Sản xuất 1,4 triệu viên đạn trong năm 2024, dự kiến tăng lên 2 triệu viên vào năm 2025.

Ukraine: Đã tự sản xuất 2,5 triệu viên đạn pháo và đạn cối từ tháng 1-11/2024.

3. Xe tăng và xe chiến đấu bộ binh

Mỹ đã cung cấp 21 xe tăng Abrams và hơn 300 xe Bradley cho Ukraine. Tuy nhiên, xe tăng Leopard 2 của Đức có thể thay thế Abrams. Hiện Ukraine đã nhận 70 chiếc Leopard 2, trong khi quân đội châu Âu có khoảng 2.000 chiếc.

Về xe chiến đấu bộ binh, đến tháng 12/2023, Ukraine đã nhận ít nhất 140 xe Marder từ Đức và dự kiến có thêm 20 chiếc vào năm 2025.

Ukraine có thể cầm cự bao lâu?

Các dự báo cho thấy nếu mất viện trợ Mỹ, Ukraine có thể giữ vững phòng tuyến từ 6 tháng đến 1 năm. Tuy nhiên, yếu tố quyết định nằm ở những lô vũ khí đã được Mỹ phê duyệt dưới thời Tổng thống Joe Biden.

Việc viện trợ quân sự của Mỹ cho Ukraine hiện thông qua 3 kênh chính:

Rút từ kho dự trữ: Đây là kênh nhanh nhất. Mỹ ước tính vẫn có thể gửi số vũ khí trị giá 3,85 tỷ USD qua kênh này.

Các hợp đồng quốc phòng mới: Đây là kênh chậm nhất, vì vũ khí phải được sản xuất theo đơn đặt hàng. Một số lô hàng dự kiến đến năm 2026 mới hoàn thành.

Mua sắm trực tiếp của Ukraine: Ukraine dùng nguồn vốn Mỹ để mua vũ khí. Các đơn hàng hiện tại dự kiến hoàn thành trong 6 tháng tới.

Dù vậy, Tổng thống Trump có thể ngừng viện trợ qua bất kỳ kênh nào, thậm chí hủy hợp đồng đã ký kết.

"Việc mất viện trợ Mỹ có gây khó khăn cho Ukraine không? Có. Nhưng nó không đồng nghĩa với sự sụp đổ trong vòng 6 tháng," nhà phân tích quân sự Tatarigami nhận định.

Ông cảnh báo rằng tình trạng thiếu vũ khí có thể dẫn đến thương vong cao hơn cho cả binh sĩ lẫn dân thường Ukraine. Tuy nhiên, theo ông, Ukraine vẫn có thể tiếp tục kháng cự trên chiến trường, dù với nhiều thách thức hơn trước.