Mỹ có thể tiết kiệm 600 tỷ USD nếu Fed “nghe lời” Trump?

Tổng thống Donald Trump vừa đưa ra một đề xuất táo bạo: Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nên cắt giảm lãi suất 200 điểm cơ bản để "tiết kiệm" 600 tỷ USD chi phí lãi vay mỗi năm cho chính phủ Mỹ. Phát ngôn này không chỉ là một ý tưởng kinh tế, mà còn là lời cảnh báo đanh thép về gánh nặng nợ công và chi phí lãi vay khổng lồ đang đè nặng lên Washington. Đây là một vấn đề cấp bách, đòi hỏi những giải pháp quyết liệt, dù tiềm ẩn không ít rủi ro.

Đề xuất gây tranh cãi

Ngay sau khi tái đắc cử Tổng thống Mỹ, Donald Trump lập tức gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed), yêu cầu giảm mạnh lãi suất điều hành. Không còn nhấn mạnh đến hỗ trợ tăng trưởng hay xoa dịu tác động từ thuế quan như trước, lần này ông Trump đưa ra một lý do khác: giảm chi phí trả lãi vay cho chính phủ.

Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 12/6, ông tuyên bố nếu Fed hạ lãi suất 200 điểm cơ bản (bps), chính phủ Mỹ có thể tiết kiệm tới 600 tỷ USD mỗi năm. Vài ngày sau, ông tiếp tục nâng con số lên 800 tỷ USD – với điều kiện Fed giảm 250 bps. Dù không trình bày rõ cách tính toán, ông Trump một lần nữa thổi bùng tranh cãi về vai trò của Fed trong kiểm soát lãi suất và giải cứu ngân sách.

Gánh nặng khổng lồ mang tên “lãi vay”

Đề xuất của ông Trump không phải không có lý do. Theo Bộ Tài chính Mỹ, nợ công nước này đã đạt mức kỷ lục 35.460 tỷ USD vào năm 2024, tương đương 123% GDP. Trong 8 tháng đầu tài khóa 2025, chính phủ đã phải chi tới 776 tỷ USD chỉ để trả lãi các khoản nợ – tăng 7% so với cùng kỳ.

Đáng nói, chi phí lãi vay hiện là khoản chi lớn thứ ba của chính phủ Mỹ, vượt cả chi cho quốc phòng – một thực tế phản ánh mức độ nghiêm trọng của vấn đề nợ công và cấu trúc tài khóa mất cân đối.

Tín nhiệm suy giảm, lợi suất leo thang

Việc Moody’s hạ xếp hạng tín nhiệm Mỹ từ Aaa xuống Aa1 vào tháng 5/2025 càng khiến thị trường trái phiếu thêm bất ổn. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm bật lên trên 5% – mức cao nhất kể từ cuối năm 2023 – cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức lợi tức cao hơn để bù đắp rủi ro tài khóa.

Không chỉ Moody’s, hai ông lớn khác là S&P và Fitch cũng từng ra tay tương tự vì cùng chung nỗi lo: chi phí lãi vay ngày càng phình to và không còn bền vững trong dài hạn.

Đảo nợ, rủi ro thật sự của Washington

Thị trường đang chứng kiến làn sóng đảo nợ lớn nhất trong vòng một thập kỷ. Theo Nomura Holdings, khoảng 7.000 tỷ USD trái phiếu sẽ đáo hạn vào cuối năm 2025 – đồng nghĩa với việc chính phủ Mỹ sẽ phải vay mới với lãi suất cao hơn đáng kể.

Cùng lúc đó, nhà đầu tư nước ngoài – từ các ngân hàng trung ương đến các quỹ đầu tư quốc gia – cũng đang âm thầm rút khỏi thị trường nợ Mỹ. Chỉ trong vòng chưa đầy ba tháng, hơn 48 tỷ USD trái phiếu đã bị bán tháo khỏi kho lưu ký tại Fed chi nhánh New York. Nếu xu hướng này lan rộng sang các tổ chức tư nhân, Mỹ có thể sẽ phải nâng lợi suất trái phiếu lên cao hơn nữa để giữ chân dòng vốn.

Liệu hạ lãi suất có cứu được tình hình?

Giới kinh tế học cảnh báo, nếu Fed vội vàng hạ lãi suất theo sức ép chính trị khi không có căn cứ kinh tế rõ ràng, rủi ro lạm phát có thể quay trở lại. Khi đó, trái phiếu Mỹ mất sức hút, lợi suất tăng, và kết quả có thể trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng “giảm lãi vay” của ông Trump.

Michael Feroli – chuyên gia kinh tế tại JPMorgan – cho rằng, nếu lạm phát bùng lên, Fed có thể buộc phải “gây ra một cuộc suy thoái đau đớn” để kiểm soát giá cả. Điều này đồng nghĩa với doanh thu thuế sụt giảm và áp lực ngân sách ngày càng nghiêm trọng hơn.

Canh bạc lãi suất mà ông Trump đặt ra không đơn thuần là bài toán kinh tế – đó là phép thử cho năng lực kiểm soát nợ công, độ tin cậy tài khóa và sự độc lập chính sách của Fed. Trong một thế giới đang cảnh giác với rủi ro vỡ nợ từ ngay cả các quốc gia phát triển, Mỹ không còn nhiều dư địa để sai lầm.