Mỹ "chật vật" với hàng nội địa: Khan hiếm và đắt đỏ

Hàng “Made in USA” ngày càng được người Mỹ ưa chuộng về mặt tinh thần, nhưng trên thực tế lại khó tiếp cận do giá thành cao, nguồn cung khan hiếm và sự lệ thuộc sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Xu hướng sống “thuần Mỹ” hiện nay mang nhiều tính biểu tượng hơn là khả năng áp dụng đại trà.

Dù khẩu hiệu “người Mỹ dùng hàng Mỹ” ngày càng được hô vang mạnh mẽ, thực tế thị trường lại phơi bày nghịch lý: hàng hóa gắn mác “Made in USA” không chỉ khan hiếm mà còn đội giá, khiến giấc mơ tiêu dùng nội địa trở nên xa xỉ với chính người dân Mỹ.

Khát vọng "hồi sinh nước Mỹ từ bên trong" – thể hiện qua chủ trương ưu tiên hàng sản xuất nội địa – từng được khơi dậy mạnh mẽ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, khi đi từ chính sách xuống thực tế, giấc mơ “Made in USA” vẫn còn quá xa vời với phần lớn người tiêu dùng Mỹ, vốn đang mắc kẹt giữa bài toán giá cả và tính khả dụng.

Khảo sát công bố tháng 5/2024 của Morning Consult cho thấy hơn một nửa số người trưởng thành Mỹ tuy nỗ lực mua hàng nội địa, nhưng chỉ 11% sẵn sàng chi thêm quá 15% cho sản phẩm "thuần Mỹ". Bài toán nan giải mang tên “giá cao, hàng ít” đang làm suy yếu tính thực tiễn của một lối sống tiêu dùng tưởng chừng đầy lý tưởng.

Sau nhiều thập kỷ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu và chính sách thương mại tự do, nhiều ngành sản xuất từng là biểu tượng của nước Mỹ – từ điện tử, dệt may đến ô tô – đã bị dịch chuyển ra nước ngoài. S&P Global Mobility ước tính, năm 2024, có tới 50% xe chở khách mới tại Mỹ được lắp ráp ở ngoài lãnh thổ. Với smartphone, tỷ lệ lệ thuộc vào thị trường châu Á còn cao hơn.

Dù vậy, khẩu hiệu “Mua hàng Mỹ, thuê người Mỹ” vẫn tiếp tục được đẩy mạnh như một thông điệp cốt lõi trong các chiến dịch vận động chính sách và thu hút cử tri. Phát ngôn viên Nhà Trắng Taylor Rogers từng khẳng định: “‘Made in USA’ không chỉ là nhãn dán sản phẩm, mà là lời tuyên ngôn cho sự tự chủ và phục hưng sức mạnh sản xuất của nước Mỹ.”

Thế nhưng, người tiêu dùng – những người quyết định sự sống còn của xu hướng – đang bộc lộ nhiều bất lực. Nhiều người theo đuổi lối sống “tiêu dùng thuần Mỹ” than phiền rằng, ngoài những sản phẩm đơn giản như tất, ga trải giường hay đồ gỗ nội thất, gần như không thể tìm được hàng công nghệ hay điện máy “Made in USA” đúng nghĩa.

Câu chuyện của bà Dianna Huff – một cư dân bang Massachusetts – là minh chứng điển hình. Sau hơn 10 năm kiên trì theo đuổi hàng nội địa, bà vẫn phải thú nhận rằng việc tìm một chiếc điện thoại hay thiết bị điện tử hoàn toàn sản xuất tại Mỹ là điều bất khả thi. Có lần, bà còn phải trả lại chiếc cân điện tử dù rất ưng ý, chỉ vì phát hiện dòng chữ "Made in China" sau khi tháo vỏ hộp.

Một số người tiêu dùng quyết liệt hơn đã tìm tới các thương hiệu nội địa nhỏ lẻ để mua quần áo, cà vạt, thậm chí thay thế tủ đồ của mình. Song ngay cả họ vẫn không tránh được thực tế rằng phần lớn sản phẩm công nghệ – từ điện thoại Samsung cho đến xe BMW lắp ráp trong nước – vẫn là lựa chọn bất đắc dĩ.

Trên các nền tảng mạng xã hội như Reddit hay Facebook, những nhóm cổ vũ tiêu dùng nội địa đang lan rộng, kèm theo đó là hàng loạt chia sẻ về hành trình “săn lùng hàng Mỹ”. Tuy nhiên, phần lớn đều đi đến cùng một nhận định: “sống hoàn toàn thuần Mỹ” là lý tưởng đẹp nhưng thiếu nền tảng thực tiễn.

Như trường hợp bà Lynne Sterling ở bang Missouri. Dù luôn ưu tiên hàng có nguồn gốc Mỹ – từ cà phê đến nước đóng chai – nhưng vẫn không giấu được thất vọng khi phát hiện thương hiệu yêu thích thực ra thuộc sở hữu của một tập đoàn Nhật Bản. “Tôi tưởng mình đang ủng hộ doanh nghiệp nội, nhưng hóa ra chỉ là ảo tưởng,” bà nói.

Dù vậy, làn sóng ủng hộ hàng nội vẫn thổi một luồng sinh khí mới cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Mỹ – những đơn vị sẵn sàng đầu tư sản xuất và định vị lại thương hiệu nội địa. Nhưng các chuyên gia cảnh báo: nếu thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện – từ đào tạo nhân lực, chính sách thuế, đến đầu tư công nghệ – thì các doanh nghiệp Mỹ sẽ mãi chật vật trước sức ép cạnh tranh toàn cầu.

Bức tranh sản xuất nội địa tại Mỹ đang ở thế “nửa sáng, nửa tối”. Một bên là khát vọng phục hưng và làn sóng tiêu dùng đầy cảm xúc. Bên kia là hiện thực sản xuất đắt đỏ, thiếu hụt lao động tay nghề cao và chuỗi cung ứng toàn cầu đan cài chặt chẽ. Nếu không có một chiến lược dài hơi, “Made in USA” có nguy cơ chỉ còn là khẩu hiệu – đẹp đẽ nhưng xa vời với đời sống tiêu dùng đại chúng.