Mỹ cân nhắc rời NATO?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Donald Trump về việc coi NATO là "con hổ giấy" đã giáng một đòn chí mạng vào nền móng của liên minh quân sự lớn nhất thế giới. Trước sự thờ ơ của châu Âu trong ván cờ Iran, Washington đang công khai đặt lên bàn cân kịch bản rời bỏ NATO, chấm dứt kỷ nguyên bảo hộ kéo dài nhiều thập kỷ.

Cơn thịnh nộ của Nhà Trắng bùng phát khi các đồng minh chủ chốt từ chối chia lửa tại eo biển Hormuz, buộc Mỹ phải nhìn nhận lại giá trị thực chất của một liên minh mà họ cho rằng chỉ biết "nhận" mà không biết "cho".

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 31/3.

Trong cuộc trao đổi với Daily Telegraph, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang nghiêm túc cân nhắc việc rút khỏi NATO, thậm chí khẳng định đây “không còn là vấn đề cần cân nhắc”.

Ông mô tả NATO như một “con hổ giấy”, cho rằng liên minh này thiếu hiệu quả và không đáp ứng được kỳ vọng của Mỹ trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông. Theo ông, sự do dự của các đồng minh trong việc hỗ trợ chiến dịch quân sự tại Iran là dấu hiệu rõ ràng của sự thiếu cam kết.

Tuyên bố được đưa ra khi Mỹ không nhận được sự ủng hộ từ châu Âu trong nỗ lực “mở khóa” eo Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đang bị Iran kiểm soát chặt chẽ. Nhiều quốc gia từ chối triển khai lực lượng hải quân, đồng thời không cho phép Washington sử dụng căn cứ quân sự trên lãnh thổ để tiến hành tấn công.

Ở chiều ngược lại, các lãnh đạo châu Âu cho rằng hành động quân sự mang rủi ro cao, có thể đẩy khu vực vào vòng xoáy xung đột sâu hơn. Nỗi lo về một cuộc “chiến tranh bất tận” kiểu Iraq hay Afghanistan khiến họ lựa chọn thận trọng, thay vì tham gia vào chiến dịch mà họ coi là mang tính đơn phương.

Sự khác biệt về cách tiếp cận này làm lộ rõ giới hạn trong nguyên tắc hoạt động của NATO. Liên minh được thiết kế cho phòng thủ tập thể, không phải để hỗ trợ các chiến dịch tấn công do một quốc gia dẫn dắt. Điều này khiến kỳ vọng của Washington và thực tế vận hành của NATO ngày càng lệch pha.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi ông Trump công khai chỉ trích các đồng minh chủ chốt. Ông cáo buộc Pháp không cho phép máy bay quân sự bay qua không phận, đồng thời chê bai năng lực hải quân của Anh. Những phát ngôn này cho thấy mức độ bất mãn ngày càng sâu sắc của Washington.

Thủ tướng Anh Keir Starmer khẳng định London sẽ không thay đổi lập trường về cuộc chiến tại Iran, bất chấp sức ép từ Washington.

Không chỉ dừng ở Nhà Trắng, một số quan chức Mỹ cũng để ngỏ khả năng xem xét lại vai trò của nước này trong NATO. Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng nếu Mỹ không nhận được sự hỗ trợ tương xứng, thì quan hệ liên minh cần được đánh giá lại một cách nghiêm túc.

Trong bối cảnh đó, khả năng Mỹ rời NATO – dù chưa phải quyết định cuối cùng – đang trở thành một kịch bản không thể xem nhẹ, có thể làm thay đổi cấu trúc an ninh phương Tây nếu xảy ra.