Mỹ áp thuế 25% lên dầu Venezuela: Đòn gián tiếp nhắm vào Trung Quốc?

Mỹ áp thuế 25% lên các nước mua dầu Venezuela, gián tiếp nhắm vào Trung Quốc – khách hàng lớn nhất của Caracas. Động thái này làm tăng chi phí nhập khẩu dầu thô Merey, buộc các nhà máy lọc dầu Trung Quốc phải cân nhắc giữa lợi ích kinh tế và rủi ro trừng phạt.

Hiện tại, Trung Quốc chiếm tới 40% tổng lượng dầu xuất khẩu của Venezuela, trở thành thị trường quan trọng nhất của quốc gia Nam Mỹ này.

Bức tranh ngành lọc dầu Trung Quốc đang trở nên phức tạp hơn khi chính quyền Trump quyết định áp thuế 25% đối với bất kỳ bên nào mua dầu và khí đốt từ Venezuela. Động thái này không chỉ nhằm hạn chế nguồn thu của Caracas mà còn gián tiếp nhắm vào Bắc Kinh – đối tác thương mại lớn nhất của Venezuela.

Trong nhiều năm, Trung Quốc đã duy trì quan hệ mật thiết với Venezuela, từ thời Hugo Chavez cho đến nay, với Nicolas Maduro. Ngoài vai trò là nhà tài trợ quan trọng, Bắc Kinh còn là khách hàng lớn nhất của dầu thô Venezuela, chiếm hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu dầu của nước này vào tháng 2. Phần lớn dầu Venezuela được chuyển đến các nhà máy lọc dầu tư nhân ở tỉnh Sơn Đông, nơi chuyên chế biến dầu thô Merey nặng để sản xuất nhiên liệu và nhựa đường. Theo các nhà phân tích, dầu Venezuela chiếm tới 20% nguyên liệu đầu vào của một số nhà máy này.

Mặc dù mức thuế mới có thể gây khó khăn, nhưng khả năng thực thi chặt chẽ vẫn còn là dấu hỏi. Nhiều công ty Trung Quốc được cho là sẽ tìm cách lách luật, tương tự cách họ từng làm với dầu Iran – thông qua việc chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác ở vùng biển Đông Nam Á. Dẫu vậy, thuế suất cao hơn chắc chắn sẽ làm tăng chi phí và khiến các nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc phải cân nhắc lại bài toán nhập khẩu.

Chuyên gia Muyu Xu từ Kpler nhận định, động thái của Washington chủ yếu nhằm bóp nghẹt kinh tế Venezuela, buộc Caracas phải nhượng bộ trước Mỹ. Trong khi đó, Trung Quốc được cho là sẽ không dễ dàng từ bỏ nguồn cung này, đặc biệt khi một số lô dầu thuộc thỏa thuận trả nợ có chủ quyền được Bắc Kinh bảo trợ.

Thực tế, Trung Quốc từng tạm ngừng nhập khẩu dầu Venezuela sau lệnh trừng phạt năm 2019 nhưng vẫn tiếp tục mua dầu theo cách gián tiếp, dán nhãn dầu Venezuela là hỗn hợp nhựa đường. Với mức giá thấp hơn đáng kể so với dầu từ Iraq hay các nguồn thay thế khác, dầu thô Merey luôn là lựa chọn hấp dẫn đối với các nhà máy Trung Quốc. Tuy nhiên, nếu thuế quan được thực thi nghiêm ngặt, lợi thế này có thể biến mất.

Theo các chuyên gia Chang Shu và David Qu, Trung Quốc sẽ phải cân nhắc kỹ giữa lợi ích từ dầu giá rẻ và rủi ro từ các biện pháp trừng phạt leo thang. Trong khi đó, các công ty lọc dầu nhà nước Trung Quốc đã bắt đầu điều chỉnh hoạt động, tương tự cách Reliance Industries của Ấn Độ từng được miễn trừ khi mua dầu Venezuela. Dù vậy, với thực tế nguồn cung dầu bị hạn chế và thị trường ngày càng nhạy cảm trước những căng thẳng địa chính trị, bài toán năng lượng của Bắc Kinh chắc chắn sẽ không dễ dàng.