Mỹ – Venezuela căng như dây đàn: Những quốc gia nào đang đứng sau mỗi bên?

Trong bối cảnh Washington tăng cường triển khai lực lượng quy mô lớn nhất tại Caribe trong nhiều thập kỷ và đe dọa đóng cửa không phận Venezuela, đối đầu Mỹ – Venezuela đang nóng lên từng ngày. Cán cân liên minh hai bên vì thế trở thành yếu tố then chốt định hình mọi kịch bản sắp tới.

Căng thẳng tại Caribe lên mức báo động

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gây sức ép mạnh nhất từ trước đến nay với Venezuela, sau nhiều tháng mở chiến dịch không kích các tàu bị cáo buộc chở ma túy vào Mỹ. Washington mới đây còn úp mở khả năng đóng cửa hoàn toàn không phận Venezuela — động thái mà Caracas gọi là “mối đe dọa thực dân” và “hành vi gây hấn vô lý, bất hợp pháp”.

Một tuyên bố của chính phủ Venezuela nêu rõ nước này “kêu gọi cộng đồng quốc tế phản đối hành động leo thang” của Mỹ và yêu cầu Liên Hợp Quốc cùng các tổ chức đa phương vào cuộc.

Trong khi Mỹ triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald R. Ford, 11 tàu chiến và khoảng 15.000 binh sĩ đến Caribe, câu hỏi đặt ra là: Ai đang đứng sau Venezuela? Và Mỹ có những đồng minh nào tại khu vực?

1. Nga – trụ cột chiến lược và quân sự

Nga là đối tác mạnh mẽ và nhất quán nhất của Venezuela. Điện Kremlin khẳng định duy trì liên lạc chặt chẽ với Caracas và theo sát diễn biến Caribe. Moscow tố cáo Mỹ “lạm dụng vũ lực quân sự” và vi phạm luật pháp quốc tế trong chiến dịch chống ma túy.

Sau thỏa thuận chiến lược được Tổng thống Putin và Tổng thống Maduro ký tại Moscow, hợp tác hai nước bước vào giai đoạn mới — bao gồm cả hợp tác quân sự – kỹ thuật.

Trong hai thập kỷ qua, Nga đã cung cấp cho Venezuela: Máy bay chiến đấu Sukhoi, Trực thăng quân sự, Xe tăng, Tên lửa phòng không vác vai Igla.

Nga giữ vai trò bảo trợ quân sự quan trọng nhất của Caracas.

2. Trung Quốc – đối tác kinh tế và chính trị lớn nhất

Quan hệ Trung Quốc – Venezuela tăng tốc mạnh dưới thời Tổng thống Maduro. Trong cuộc gặp tại Bắc Kinh, Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định hai nước là “bạn tốt, đối tác tốt”, cam kết thúc đẩy hợp tác đa phương, bảo vệ lợi ích các nước đang phát triển.

Trung Quốc hiện là: Nhà đầu tư số một vào ngành dầu khí Venezuela; Đối tác kinh tế quan trọng bậc nhất của Caracas; Một trong những hậu thuẫn chính trị mạnh nhất trên trường quốc tế.

3. Iran – đồng minh ý thức hệ và chống Mỹ

Iran là một đối tác mang tính chiến lược với Venezuela, cùng chia sẻ lập trường chống lại ảnh hưởng của Mỹ.

Tehran chỉ trích chiến dịch của Washington ở Caribe là “chủ nghĩa đơn phương gây hấn” và tuyên bố mở rộng hợp tác song phương – đa phương với Caracas, trong đó có các lĩnh vực năng lượng và an ninh.

4. Thổ Nhĩ Kỳ – quan hệ hữu nghị bền chặt

Hợp tác giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Venezuela kéo dài hơn 70 năm. Tổng thống Erdogan và Tổng thống Maduro duy trì đối thoại thường xuyên, thúc đẩy kinh tế, thương mại và hợp tác chiến lược.

5. Cuba – đồng minh lịch sử và kiên định

Cuba là một trong những đồng minh lâu đời và kiên quyết nhất của Venezuela. Havana cáo buộc Mỹ tìm cách “thay đổi chế độ bằng vũ lực”, cảnh báo điều này có thể gây bất ổn nghiêm trọng toàn khu vực.

1. Cộng hòa Dominica – điểm tựa hậu cần quan trọng

Tổng thống Luis Abinader cho phép máy bay Mỹ tạm thời sử dụng các khu vực cấm để tiếp nhiên liệu và triển khai nhân sự, thiết bị tại căn cứ không quân San Isidro và sân bay quốc tế Las Americas.

Dominica cũng hỗ trợ máy bay tiếp dầu phục vụ hoạt động tuần tra của Mỹ trên không.

2. Trinidad và Tobago – hợp tác tình báo và giám sát

Là quốc gia gần Venezuela nhất, Trinidad và Tobago tích cực phối hợp với Mỹ trong hoạt động chống ma túy.

Washington hỗ trợ nước này mở rộng: Năng lực radar giám sát; Hệ thống đường băng; Hạ tầng cảng hàng không.

Thủy quân lục chiến Mỹ đóng tại một cảng hàng không trên đảo Tobago để triển khai hoạt động hỗ trợ.

3. Guyana – chưa tuyên bố chính thức nhưng nghiêng về Mỹ

Guyana chưa công khai ủng hộ Mỹ, nhưng căng thẳng lãnh thổ kéo dài với Venezuela — đặc biệt sau khi phát hiện trữ lượng dầu khí khổng lồ ngoài khơi — đã đẩy Guyana xích lại gần Washington.

Vụ kiện của Guyana lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) về tranh chấp biên giới khiến mối quan hệ Caracas – Georgetown ngày càng đối đầu.

Cán cân địa chính trị phía trước

Căng thẳng Mỹ – Venezuela không chỉ là đối đầu song phương mà phản ánh cục diện cạnh tranh giữa các cường quốc tại Caribe, nơi Moscow, Bắc Kinh và Tehran đều có lợi ích chiến lược.

Với lực lượng quân sự Mỹ tăng cường và mạng lưới đồng minh hai phía đang định hình, Caribe có nguy cơ trở thành một điểm nóng mới nếu bất kỳ tính toán sai lầm nào xảy ra.