MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Muốn giỏi ngay từ đầu là một ảo tưởng làm tê liệt sự tiến bộ

Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất của con người khi bắt đầu bất kỳ kỹ năng nào, từ viết lách, thể thao, công việc cho đến sáng tạo. Chúng ta thường nhầm lẫn rằng kết quả đẹp đẽ của người khác là chuẩn mực phải đạt ngay lập tức, trong khi sự thật là mọi kỹ năng đều bắt đầu bằng một giai đoạn thô ráp, chậm chạp và không hề dễ chịu.

Các nhà tâm lý học giải thích rằng con người có xu hướng gắn giá trị bản thân vào “kết quả đầu tiên”. Nếu lần đầu làm mà dở, ta kết luận mình “không hợp”, “không có năng khiếu”, hoặc “không đủ giỏi”. Điều này khiến não bộ phản ứng phòng vệ: nó tìm cách né tránh hành động lần hai để tránh cảm giác thua kém. Nhưng chính sự né tránh ấy mới là thứ khiến hành trình học hỏi bị dừng lại giữa chừng, chứ không phải sự thiếu năng lực.

Hiệu ứng này lặp lại rất rõ trong đời sống.

Một người chạy bộ lần đầu mệt sau vài trăm mét nghĩ rằng mình “không có sức bền”.

Một người viết lần đầu thấy chữ nghĩa gượng gạo cho rằng mình “không hợp viết”.

Một người tập đàn bấm sai liên tục cảm giác “mình không có khiếu âm nhạc”.

Thực tế, những biểu hiện này không phải dấu hiệu của thất bại, mà là dấu hiệu bình thường của một điều đang bắt đầu hình thành.

Trong nghiên cứu về quá trình học kỹ năng, người ta nhận thấy điều giữ được người học ở lại không phải là sự xuất sắc, mà là khả năng nhìn thấy những cải thiện nhỏ: một câu viết tốt hơn hôm qua, một động tác đúng hơn một chút, một lần thử lâu hơn vài giây. Khi con người quan sát tiến bộ ở quy mô nhỏ, cụ thể, gần gũi, nhìn thấy được; họ có động lực tiếp tục; khi họ chỉ nhìn vào “chuẩn cao” của người khác, họ dễ dàng bỏ cuộc.

Vấn đề nằm ở chỗ: phần lớn mọi người không cho phép mình trải qua giai đoạn vụng về này. Họ đòi hỏi phiên bản đầu tiên phải hoàn chỉnh, và khi nó không như kỳ vọng, họ kết luận sai về bản thân. Nhưng không có kỹ năng nào trưởng thành mà bỏ qua được giai đoạn “xấu xí” ấy, và không một sự tinh tế nào xuất hiện nếu người học không dám ở lại đủ lâu với sự chưa hoàn thiện của chính mình.

Cuối cùng, bài học lại rất đơn giản:

Bạn sẽ không bao giờ tiến bộ nếu cứ đòi mình giỏi ngay từ đầu.

Chỉ khi dám làm dở, bạn mới mở được cánh cửa để trở nên giỏi thật sự.