Một thay đổi về giá điện có thể khiến hóa đơn tăng

Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ được kỳ vọng khuyến khích người dân tiết kiệm điện và giảm áp lực vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chính sách cần được thiết kế thận trọng, bởi thói quen sinh hoạt của nhiều gia đình khiến việc dịch chuyển thời gian sử dụng điện không hề dễ dàng.

Theo TS Ngô Tuấn Kiệt, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Năng lượng, áp dụng giá điện theo khung giờ là cần thiết để nâng cao ý thức tiết kiệm điện, đặc biệt vào những thời điểm nhu cầu tiêu thụ tăng cao.

Dù vậy, ông lưu ý hóa đơn tiền điện của nhiều hộ gia đình có thể tăng nếu phần lớn hoạt động sử dụng điện diễn ra vào buổi tối. Đây thường là thời điểm các thành viên trở về nhà, nấu ăn, giặt giũ, sử dụng điều hòa trong mùa nóng hoặc bình nóng lạnh khi trời lạnh.

Để giảm chi phí, người dân có thể phải chuyển một số hoạt động sang giờ thấp điểm. Tuy nhiên, TS Kiệt cho rằng không nên đồng thời áp dụng giá điện theo khung giờ và biểu giá lũy tiến, bởi cách tính này có thể khiến các hộ gia đình chịu tác động kép từ cả thời điểm sử dụng điện lẫn tổng lượng điện tiêu thụ.

Cùng quan điểm cần thận trọng, chuyên gia Đào Nhật Đình nhận định việc áp dụng giá điện theo giờ cho hộ gia đình có những đặc thù khác với nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh.

Theo ông, các nhà máy có thể chủ động điều chỉnh ca làm việc hoặc sắp xếp quy trình sản xuất để hạn chế sử dụng điện trong giờ giá cao. Trong khi đó, sinh hoạt gia đình thường tập trung vào buổi tối với những nhu cầu thiết yếu như nấu ăn, tắm giặt, học tập và nghỉ ngơi. Do vậy, khả năng thay đổi thời gian sử dụng điện của nhiều hộ dân khá hạn chế.

Một số thiết bị như máy giặt, máy sấy quần áo, máy rửa bát hoặc bộ sạc xe điện có thể được vận hành vào giờ thấp điểm nếu có chức năng hẹn giờ và đáp ứng điều kiện sử dụng phù hợp. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng có đầy đủ thiết bị này hoặc thuận tiện sử dụng chúng vào ban đêm.

Ông Đình cũng lưu ý việc chuyển thời gian sử dụng thiết bị chưa chắc mang lại hiệu quả tiết kiệm trong mọi trường hợp. Chẳng hạn, nấu cơm quá sớm rồi giữ ấm trong nhiều giờ có thể không tiết kiệm điện hơn so với nấu gần thời điểm dùng bữa.

Vì vậy, tác động của chính sách có thể khác nhau giữa các nhóm hộ gia đình. Những gia đình có lịch sinh hoạt linh hoạt, sở hữu thiết bị hỗ trợ hẹn giờ có thể chủ động chuyển một phần nhu cầu sang giờ thấp điểm để giảm chi phí. Ngược lại, các hộ phải sử dụng phần lớn điện vào buổi tối và khó thay đổi thói quen có nguy cơ phải trả hóa đơn cao hơn.

Chuyên gia Nguyễn Huy Hoạch cho rằng mức chênh lệch giá giữa các khung giờ là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả chính sách. Nếu mức chênh lệch quá nhỏ, người dân sẽ ít có động lực thay đổi hành vi sử dụng điện. Nhưng nếu giá giờ cao điểm tăng quá mạnh, gánh nặng chi phí đối với hộ gia đình có thể lớn hơn, trong khi nhu cầu tiêu thụ điện chưa chắc giảm tương ứng.