Một ‘điểm yếu chết người’ của Mỹ đã lộ diện trong thương chiến với Trung Quốc.

Trump cảnh cáo Trung Quốc: “Phải đưa nam châm, hay hứng thuế 200%”

Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo rằng nếu Trung Quốc không đảm bảo xuất khẩu các loại nam châm đất hiếm thiết yếu cho nền công nghiệp Mỹ, Washington sẽ áp mức thuế “200% hoặc hơn” đối với các sản phẩm liên quan. Trump nhấn mạnh rằng Mỹ đang nắm giữ “những lá bài quyền lực tuyệt đối” dù không muốn sử dụng chúng vì "có thể phá hủy Trung Quốc".

Được biết, Trung Quốc hiện kiểm soát đến 90% nguồn cung toàn cầu các loại nam châm này, và đã hạn chế xuất khẩu trong bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài.

Trung Quốc từng dùng đất hiếm làm “vũ khí thương chiến” – hậu quả rõ rệt

Trung Quốc đã từng tạm ngừng xuất khẩu nam châm và nguyên liệu đất hiếm vào tháng 4, tạo ra những gián đoạn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng Mỹ và châu Âu. Điều này đã buộc một số nhà máy của Ford ở Chicago phải tạm dừng hoạt động.

Mặc dù sau đó Cour ñe Geneva đã đạt thỏa thuận tạm thời thúc đẩy nguồn cung, vấn đề phụ thuộc vẫn tồn tại nghiêm trọng.

Giải pháp trong nước: Mỹ đẩy mạnh khai thác và quy trình tinh chế

Trước rủi ro phụ thuộc vào Trung Quốc, chính quyền Mỹ đang cân nhắc chuyển 2 tỷ USD từ gói CHIPS Act để đầu tư vào chuỗi cung cấp đất hiếm nội địa – bao gồm khai thác, tinh chế và sản xuất nam châm.

Ngoài ra, các nghiên cứu tại Colorado School of Mines cho thấy tiềm năng tận dụng chất thải khai thác hiện tại để thu hồi kim loại quý như neodymium và lithium, có thể giúp giảm sự phụ thuộc nhập khẩu trong tương lai.

Hệ lụy toàn cầu & góc nhìn chiến lược

Nguy cơ gián đoạn công nghiệp: Các lĩnh vực như EV, quốc phòng, chip và năng lượng tái tạo có thể chịu thiệt hại nếu thiếu nam châm đất hiếm.

Chiến lược quốc gia yếu: Trung Quốc nắm ưu thế mạnh, khiến Mỹ và đồng minh bị ràng buộc chiến lược lâu dài.

Động lực nội địa & đa phương: Mỹ đẩy mạnh công nghiệp đất hiếm nội địa; Australia, Canada, Greenland trở thành các nguồn thay thế tiềm năng.

Rào cản pháp lý & môi trường: Quy trình khai thác và tinh chế đất hiếm có thể gây tác động môi trường lớn và vẫn cần thời gian để hoàn thiện.

Kết luận

Đe dọa áp thuế “200%” là tín hiệu mạnh từ Trump nhằm ép Bắc Kinh nhượng bộ trong thương chiến, nhưng đồng thời cũng làm lộ thế yếu chiến lược của Mỹ trong lĩnh vực đất hiếm. Việc xây dựng chuỗi cung ứng trong nước là cấp thiết, nhưng hành trình đó sẽ kéo dài và tốn kém. Trong khi đó, thế giới đang bước vào một cuộc đua địa chính trị mới: kiểm soát nguồn tài nguyên chiến lược.