Mỗi 220 người Việt dùng điện thoại, có một người bị lừa đảo trực tuyến.

Lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam vẫn đang ở mức báo động

Thiệt hại từ các vụ lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2024 đã lên tới con số đáng báo động 18.900 tỷ VNĐ, phản ánh sự gia tăng mạnh mẽ của các hành vi gian lận trên không gian mạng.

Đáng chú ý, hình thức lừa đảo phổ biến nhất hiện nay vẫn là những chiêu trò dụ dỗ đầu tư, trong khi việc rò rỉ thông tin cá nhân vẫn tiếp tục gây lo ngại.

Mới đây, Hiệp hội An ninh mạng đã công bố báo cáo nghiên cứu về an ninh mạng năm 2024, với sự tham gia của 59.000 người dùng trong khu vực cá nhân, khảo sát được tiến hành trực tuyến từ ngày 28/11 đến 14/12.

Dù là không gian ảo, nhưng thiệt hại lại là thật

Theo báo cáo, cứ mỗi 220 người dùng điện thoại thông minh, sẽ có một người trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo trực tuyến, tỷ lệ lên tới 0,45%. Tổng thiệt hại từ các vụ lừa đảo trực tuyến trong năm 2024 ước tính lên tới 18.900 tỷ VNĐ.

Mặc dù số lượng nạn nhân là rất lớn, nhưng tỷ lệ có thể lấy lại được tài sản lại rất thấp.

Dù khi bị lừa đảo, 88,98% người dùng cho biết họ đã nhanh chóng cảnh báo và trao đổi với người thân, nhưng chỉ có 45,69% người bị lừa báo cáo vụ việc với cơ quan chức năng – một tỷ lệ vẫn còn khá thấp.

Theo các chuyên gia từ Hiệp hội An ninh mạng, việc báo cáo cho cơ quan chức năng là rất quan trọng, không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của nạn nhân mà còn ngăn chặn các hành vi phạm pháp. Thứ nhất, việc báo cáo giúp cơ quan chức năng thu thập thông tin kịp thời để điều tra và thu thập chứng cứ, tăng khả năng bắt giữ và xử lý kẻ lừa đảo. Thứ hai, báo cáo có thể giúp người bị hại phục hồi phần nào tài sản đã mất, đặc biệt khi cơ quan chức năng can thiệp kịp thời và phong tỏa tài sản liên quan.

Hơn nữa, mỗi vụ báo cáo góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu về phương thức và chiêu trò của các đối tượng lừa đảo, từ đó giúp cảnh báo cộng đồng và ngăn chặn các vụ lừa đảo tiếp theo.

Các chiêu thức lừa đảo ngày càng tinh vi

Hình thức lừa đảo trên không gian mạng rất đa dạng và tinh vi. Ba hình thức phổ biến nhất trong năm 2024 là: mời gọi tham gia các chiêu trò đầu tư giả, giả mạo danh tính cơ quan, tổ chức, và thông báo trúng thưởng hoặc khuyến mãi lớn.

Kết quả khảo sát cho thấy, 70,72% người dùng đã từng nhận được lời mời đầu tư vào các sàn giao dịch không rõ nguồn gốc nhưng cam kết không có rủi ro và lợi nhuận cao. 62,08% người tham gia cho biết đã nhận các cuộc gọi mạo danh cơ quan, tổ chức (như công an, tòa án, ngân hàng…) yêu cầu cài đặt phần mềm hoặc đe dọa chuyển tiền để chứng minh sự trong sạch. 60,01% người tham gia nhận được thông báo về các chương trình trúng thưởng hoặc khuyến mãi nhưng thông tin rất mơ hồ, đáng ngờ.

Ngoài các chiêu trò tinh vi, kẻ lừa đảo còn sử dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo Deepfake để tạo video, giọng nói giả mạo nhằm xây dựng lòng tin, hoặc sử dụng chatbot để giao tiếp liên tục với nạn nhân. Họ cũng sử dụng phần mềm chuyên dụng để thực hiện cuộc gọi, tiếp cận nhiều người một lúc.

Nhờ vào các công nghệ này, nhiều nạn nhân không thể phân biệt được đâu là thật, đâu là giả, và do đó dễ dàng trở thành mục tiêu của kẻ lừa đảo.

Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng ban Công nghệ của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, đã cảnh báo: "Các cuộc tấn công lừa đảo trực tuyến sẽ tiếp tục gia tăng trong năm 2025. Ngoài các biện pháp từ cơ quan chức năng, người dùng cần nâng cao cảnh giác và kỹ năng an toàn khi tham gia không gian mạng. Hãy tránh chia sẻ thông tin cá nhân với người không quen biết hoặc dịch vụ không tin cậy. Xác minh kỹ lưỡng bất kỳ cuộc gọi hoặc trao đổi nào liên quan đến việc chuyển tiền, và sử dụng ứng dụng phòng chống lừa đảo nTrust để lọc các số điện thoại lừa đảo, website độc hại".