#Pháp luật

24HMONEY đã kiểm duyệt

"Mỏ vàng" nguy hiểm: Hàng giả tràn lan trong mỹ phẩm, TPCN

Mỹ phẩm và thực phẩm chức năng đang trở thành "điểm nóng" của vấn nạn hàng giả, gây tổn thất nặng nề cho doanh nghiệp và đẩy sức khỏe người tiêu dùng vào vòng nguy hiểm. Đặc biệt, sự bùng nổ của thương mại điện tử cùng những lỗ hổng pháp lý đang tiếp tay cho tội phạm, biến hai ngành hàng này thành "vùng tử địa" cần được thanh lọc triệt để.

Từ đầu năm đến nay, hơn 34.000 vụ việc vi phạm trong lĩnh vực mỹ phẩm và thực phẩm chức năng đã được các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý, bao gồm hơn 8.200 vụ buôn bán hàng cấm, lậu; trên 25.100 vụ gian lận thương mại, thuế; và hơn 1.100 vụ hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ. Các hành vi này đã làm thất thu ngân sách nhà nước gần 5.000 tỷ đồng, đồng thời khởi tố gần 1.400 vụ án hình sự với hơn 2.100 đối tượng liên quan.

Điển hình như vụ án liên quan đến Công ty CP Nhà máy y tế EBC Đồng Nai, đối tác gia công cho VB Group của ông Nguyễn Quốc Vũ, bị khởi tố vì quảng cáo sai sự thật sản phẩm kem chống nắng Hanayuki Sunscreen Body – chỉ số SPF thực tế chỉ đạt 5% cam kết. Hay các sản phẩm giảm cân “hot” được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội bởi những người nổi tiếng, như X1000, X3, X7 Plus, bị nghi ngờ chứa chất cấm và lừa dối người tiêu dùng bằng các quảng cáo sai lệch.

Trên thực tế, ngay cả người tiêu dùng có kiến thức cũng dễ dàng nhận ra sự bất thường khi những lọ collagen “nội địa Nhật” hay “xách tay Đức” được rao bán với giá chỉ bằng một nửa hoặc thấp hơn giá gốc, nhưng vẫn được mác “chính hãng” mà không cần hộp hay tem mác đầy đủ. Tâm lý sính hàng ngoại giá rẻ cùng với quảng cáo thổi phồng chất lượng sản phẩm khiến thị trường càng thêm hỗn loạn.

Mỹ phẩm và thực phẩm chức năng từ lâu đã trở thành “mỏ vàng” cho các đường dây làm giả chuyên nghiệp nhờ biên lợi nhuận khổng lồ, nhu cầu tiêu dùng dồi dào và đặc tính sản phẩm khó kiểm chứng ngay bằng cảm quan. Nhiều sản phẩm giả không chỉ sao chép mẫu mã mà còn làm giả cả mã vạch, tem chống hàng giả, khiến người tiêu dùng chỉ có thể nhận diện sau thời gian sử dụng dài, tạo điều kiện cho tội phạm trục lợi.

Lỗ hổng pháp lý chính là điểm yếu chết người. Khác với thuốc, mỹ phẩm và TPCN áp dụng cơ chế “tự công bố”, doanh nghiệp chỉ cần tự chịu trách nhiệm mà không cần kiểm định trước khi sản phẩm lưu hành. Mức xử phạt hành chính nhẹ nhàng, chủ yếu phạt tiền và tiêu hủy, không đủ sức răn đe, khiến vi phạm tái diễn như một “chi phí kinh doanh” không đáng kể. Các cơ sở làm giả liên tục thay tên đổi họ, chuyển địa điểm, thay đổi bao bì để né tránh kiểm tra.

Thương mại điện tử – “thiên đường” cho hàng giả – cũng đang bị bỏ ngỏ. Dù các sàn lớn cam kết loại bỏ gian hàng vi phạm, nhưng việc kiểm duyệt dựa chủ yếu vào khiếu nại của người tiêu dùng, trong khi số lượng gian hàng tăng vọt mỗi ngày, dẫn đến thực trạng “vỡ trận” kiểm soát.

Chưa hết, chính tâm lý tiêu dùng dễ dãi, chuộng rẻ, ham khuyến mãi và tin vào quảng cáo thiếu kiểm chứng cũng góp phần nuôi dưỡng thị trường đen hàng giả phát triển mạnh mẽ. Việc chấp nhận rủi ro “dùng thử” hàng kém chất lượng càng tạo điều kiện cho các đường dây làm giả tiếp tục hoành hành.

Theo đại diện Bộ Công Thương, cần một chiến lược đồng bộ, từ siết chặt quản lý công bố, tăng cường hậu kiểm chất lượng, đến áp dụng chế tài nghiêm minh, xử lý hình sự mạnh tay mới mong tạo ra sức răn đe thực sự. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả kiểm soát cũng là then chốt để bắt kịp sự biến tướng của tội phạm.

Song song đó, các sàn thương mại điện tử phải chủ động xác minh nguồn gốc, gắn nhãn “chính hãng”, loại bỏ gian hàng giả, trong khi doanh nghiệp chính hãng cần áp dụng công nghệ chống giả tân tiến như mã QR, tem điện tử, blockchain để bảo vệ thương hiệu và người tiêu dùng.

Cuối cùng, trách nhiệm không thể đẩy hoàn toàn cho cơ quan quản lý hay doanh nghiệp. Người tiêu dùng phải tỉnh táo, nói không với hàng giá rẻ bất thường, tìm hiểu kỹ nguồn gốc, ưu tiên mua sản phẩm tại các kênh phân phối chính thức để tự bảo vệ mình và góp phần làm trong sạch thị trường.