MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Pháp luật

24HMONEY đã kiểm duyệt

"Ma trận" thực phẩm chức năng giả: Lỗ hổng quản lý ở đâu?

Sự "buông lỏng" quản lý để hàng loạt sản phẩm sức khỏe "rởm" tung hoành trên thị trường là một "vết nhơ" trong công tác quản lý, và trách nhiệm giải trình không thể né tránh thuộc về các cơ quan chức năng.

Những ngày qua, xã hội không khỏi phẫn nộ khi liên tiếp các đường dây sản xuất và phân phối thuốc giả, sữa giả, thực phẩm chức năng “rởm”, đồ ăn bẩn... bị triệt phá. Đằng sau mỗi vụ việc là cả một bức tranh u ám về sự lỏng lẻo trong quản lý và sự bàng quan của không ít cơ quan chức năng trước sức khỏe cộng đồng.

Sữa cho người bệnh – hóa ra là sữa giả

Đầu tháng 4, Bộ Công an phanh phui một đường dây sản xuất sữa bột giả, liên quan tới 573 nhãn hiệu được phân phối rộng rãi trên toàn quốc – bao gồm cả loại sữa dùng cho người đái tháo đường, suy thận, trẻ sinh non và phụ nữ mang thai. Sự việc không chỉ gây chấn động mà còn khiến niềm tin vào thị trường tiêu dùng sản phẩm sức khỏe sụp đổ.

Ngày 25/4, lực lượng chức năng tỉnh Bắc Ninh phát hiện hơn 25 tấn thực phẩm bảo vệ sức khỏe không hóa đơn chứng từ, chủ yếu là vitamin, collagen, glucosamine... Đến tối hôm sau, Công an tỉnh Phú Thọ lại tiếp tục thu giữ thêm hơn 71.000 lít dầu ăn, 40 tấn mì chính, 22 tấn hạt nêm và 9 tấn bột canh giả – một con số khiến bất kỳ ai còn quan tâm đến sức khỏe gia đình cũng phải lạnh gáy.

Tiền mất, tật mang – và niềm tin bị phản bội

Không còn là những vụ việc đơn lẻ, những sản phẩm kém chất lượng này đã tồn tại như một mạng lưới ngầm, len lỏi vào mọi ngóc ngách thị trường, thậm chí là trong các bệnh viện. Người bệnh tin dùng thuốc giả, bỏ lỡ "thời điểm vàng" điều trị. Người khỏe mạnh uống nhầm thực phẩm chức năng rởm, có thể hứng chịu tác dụng phụ không lường. Nhưng nghiêm trọng hơn cả là điều không thể đo đếm: sự xói mòn niềm tin của người dân vào y tế, vào nhà nước, vào đạo đức kinh doanh.

Trước làn sóng phẫn nộ từ dư luận, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã phát đi 4 công điện liên tiếp, chỉ đạo các bộ, ngành vào cuộc. Bộ Công an được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ điều tra các vụ án sữa giả, thuốc giả. Nhưng câu hỏi không thể né tránh là: Trách nhiệm thuộc về ai?

Quả bóng trách nhiệm bị đá qua đá lại

Cục Quản lý Dược, Cục An toàn thực phẩm – hai đơn vị trực thuộc Bộ Y tế, là những cơ quan được trao quyền quản lý, cấp phép và hậu kiểm đối với thực phẩm chức năng, dược phẩm, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế. Vậy mà hàng loạt sản phẩm “rởm” vẫn vượt rào một cách dễ dàng để bày bán công khai, thậm chí lọt vào các cơ sở y tế. Lỗi nằm ở đâu nếu không phải ở chính sự lỏng lẻo, hình thức và đôi khi là buông xuôi trong quá trình kiểm duyệt?

Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) cũng không thể đứng ngoài cuộc. Khi thực phẩm chức năng, thuốc và hàng tiêu dùng kém chất lượng được rao bán tràn lan trên các sàn thương mại điện tử và cửa hàng, vai trò giám sát thị trường rõ ràng đã thất bại.

Với hàng hóa nhập khẩu, nếu công tác “gác cổng” của hải quan chỉ mang tính thủ tục, thiếu liên kết chặt chẽ với các bộ ngành liên quan, thì việc hàng giả, hàng kém chất lượng tuồn vào thị trường nội địa là tất yếu.

Không thể không nhắc đến chính quyền địa phương – những người nắm địa bàn, sát thực tiễn – nhưng dường như chưa làm tròn trách nhiệm kiểm tra, xử lý, và ngăn chặn các ổ nhóm sản xuất, kinh doanh trái phép từ gốc.

Cấu trúc quản lý lỗi thời – và sự buông lỏng có hệ thống

TS.BS Trần Bá Thoại – Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam – đã chỉ ra rằng: “Mỗi loại thuốc, thực phẩm chức năng phải qua nhiều khâu tiền kiểm, cấp phép và hậu kiểm”. Thế nhưng, thực tế cho thấy hệ thống văn bản pháp luật đang chồng chéo, lạc hậu; thanh tra thiếu nhân lực; phối hợp liên ngành lỏng lẻo, và chế tài xử phạt yếu ớt. Không thể loại trừ những “mắt xích đen” đang tiếp tay hoặc làm ngơ vì lợi ích nhóm, vì tiêu cực.

Những khuyến cáo “có cũng như không” từ cơ quan chức năng là chưa đủ. Người dân không có chuyên môn để phân biệt thật – giả, càng không có khả năng tự vệ trong một thị trường mà mạng sống bị đem ra đánh cược.

Đã đến lúc chấm dứt sự “mặc cả” với an toàn sức khỏe

Không thể tiếp tục xử lý theo kiểu “gặp đâu xử đấy”, “vỡ rồi mới vá”. Vấn đề không chỉ là truy trách nhiệm các vụ việc đã xảy ra, mà là tái cấu trúc toàn bộ hệ thống quản lý – từ cấp phép đến hậu kiểm, từ thị trường đến cửa khẩu, từ online đến offline – bằng một khung pháp lý chặt chẽ, minh bạch, có chế tài đủ răn đe.

Hơn lúc nào hết, cần một chiến lược đồng bộ, mạnh tay và không khoan nhượng. Những người làm sai phải bị xử lý nghiêm minh, những người buông lỏng quản lý phải chịu trách nhiệm, và những “lỗ hổng thể chế” phải được bịt kín.

Trả lại cho thị trường một môi trường kinh doanh minh bạch, tử tế.

Trả lại cho người dân quyền được an toàn khi mua một viên thuốc, một hộp sữa, một gói bột canh – mà không phải nơm nớp lo sợ mình đang uống độc tố dưới nhãn mác “bổ dưỡng”.